عاريفوللا ەسىم,
اكادەميك:
– اقتوبەدەگى لاڭكەستىك ارەكەت جان تۇرشىگەرلىك بولدى. بۇل وتە اۋىر جاعداي. قارۋسىز ادامدارعا وق اتۋ, جازىقسىز كىسىنى ءولتىرۋ سۇمدىق. وسى جەردە مەن ءبىر ءسوز ايتقىم كەلەدى. ەش نارسە اسپاننان كەپ تۇسە قالمايدى. مۇنىڭ ءوسىپ-ونەتىن جاعدايلارى بار. اقتوبەدە وسىنداي قاۋىپ-قاتەر بار ەكەنىن ءبىز بىرنەشە رەت ايتتىق. بۇل تۋرالى اكىمدىكتە وتىرعان ادامدار قاتتى ويلانۋى كەرەك ەدى. ەلىمىزدە ءدىنتانۋشىلاردى دايىندايمىز. سولاردى جۇمىسقا الۋ كەرەك. ولار بىلەدى كىمنىڭ قالاي بولىپ جاتقانىن. تاعى ايتارىم, اقتوبەدە قازا بولعان بەيبىت تۇرعىنداردىڭ وتباسىلارىنا بەكەم بولىڭىزدار! بەيبىتشىلىك دەگەن اللا تاعالانىڭ بىزگە بەرگەن قازىناسى عوي. سول قازىنامىزدى باعالاي بىلەيىك!
احان بيجانوۆ, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى:
– ەلباسى ەگەمەندىگىمىزدى العاننان بەرى, ءبىرىنشى كۇننەن باستاپ تۇراقتىلىق پەن اۋىزبىرشىلىك ەڭ ۇلكەن قۇندىلىعىمىز دەدى. اقتوبەدە بولعان وقيعالار ەشقانداي ادامگەرشىلىككە, مورالدىق نورمالارعا جاتپايدى. وسىنداي جاعدايدا قازاقستان حالقى ز ۇلىمدىققا قارسى تۇرا وتىرىپ, ءوز پىكىرىمىزدى ايتا وتىرىپ, وسىنداي جاعدايلار بولاشاقتا بولماۋ ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان, قوعام تاراپىنان ءتيىستى شارالاردى قولدانۋىمىز كەرەك. وسىعان وراي, ۇلى اباي ايتقانداي, تۇراقتىلىققا ۇمتىلىپ ءححى عاسىردىڭ وباسىن جەڭۋىمىز كەرەك.
ايدىن ءسابيتوۆ, قازاقستاننىڭ جاستار كونگرەسى زتق اتقارۋشى ديرەكتورى:
– بىرىنشىدەن, بۇل جالپى قازاقستان قوعامىنا قارسى جاسالعان ارەكەت بولىپ تابىلادى جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ وسى ءىس-ارەكەتكە قارسى تۇرىپ, توقتاتۋعا جاساعان ارەكەتتەرى وتە دۇرىس دەپ ويلايمىن. بۇكىل قازاقستان حالقى بولىپ, قوعامنىڭ تىنىشتىعىن بۇزاتىن ءىس-قيمىلعا قارسى شىعۋىمىز كەرەك. مەملەكەت تىنىشتىعى مەن بىرلىگىن بۇزاتىن نارسە ءبىزدىڭ قوعامعا جات. ەلىمىز, حالقىمىز, جاستار وسىنى ءتۇسىنىپ, وسى رەتتە بىرىگۋىمىز وتە ماڭىزدى.
مارات باشيموۆ,
ادام قۇقىعى جانە ەۋروپالىق قۇقىق جونىندەگى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى:
– قاسيەتتى رامازان ايىنىڭ الدىندا جاسالعان تەررورلىق اكت قازاقستان ازاماتتارىنىڭ قۇقىقتارىن بۇزىپ تۇر. قاراپايىم ادامدار ءولىپ جاتىر. بەيبىت ادامداردىڭ نە جازىعى بار؟ قازىرگى كەزدە بارلىق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىلمىسكەرلەردى جازاعا تارتۋ جاعىندا. مەنىڭ ويىمشا, اسكەري جازاعا تارتۋ كەرەك. ەلباسى مانيفەستە ايتتى عوي, مۇنداي تەررورلىق اكت دۇنيەجۇزىندە بولىپ جاتىر, ءبىزدىڭ قازاقستاندا ىشكى ساياسات ۇستەمدىگى مەن تۇراقتىلىق بار. بۇگىندە وسىنداي لاڭكەستىك ارەكەتكە جەتەلەيتىن قىلمىسكەرلەرمەن كۇرەسۋ كەرەك!
بۇركىتباي اياعان,
مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى:
– بۇل جاعداي شىنىمەن دە ەلىمىزدى الاڭداتاتىن جاعداي. مۇنداي وقيعا ەلىمىزدە بۇرىن-سوڭدى بولماعان. قازىرگى كەزدە قازاقستان ءۇشىن ساياسي تۇراقتىلىق, ەكونوميكانىڭ دامۋى ەڭ ماڭىزدى نارسە. ەگەر قوعامدا تۇراقتىلىق بولسا, ءبىز ەلىمىزدى بارلىق جاعىنان دامىتا الامىز. ال اقتوبەدەگى جاعداي تۋرالى ايتسام, قازاقتىڭ ءبىر ماقالى ەسىمە تۇسەدى. «تورتەۋ تۇگەل بولسا, توبەدەگى كەلەدى, التاۋ الا بولسا, اۋىزداعى كەتەدى», دەيدى. ياعني, ءبىز ءۇشىن مەملەكەتتىڭ تۇراقتىلىعىن ساقتاۋ ماڭىزدى. قىلمىسكەرلەر, ارينە, ۇستالۋ كەرەك, جازالانۋ كەرەك. بۇل جاعدايدىڭ ەگجەي-تەگجەيىنە بارىپ, زەرتتەۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. سوندىقتان, عالىمدار وسى وقيعانىڭ سەبەبىن زەرتتەپ, سوعان جاۋاپ ىزدەۋ كەرەك.
تاۋەلسىزدىك – ءبىزدىڭ اتا-بابامىزدىڭ تارام-تارام ۇرپاق ارقىلى كەلگەن ارمانى ەدى. كەزىندە جانىبەك پەن كەرەي حاندار قازاق ەلىنىڭ تۋىن كوتەرگەندە تاۋەلسىز مەملەكەت قۇرۋدى ارمانداعان. قازىرگى كەزدە ءبىز دۇرىس جولمەن كەلە جاتقان ەلدەردىڭ ءبىرىمىز. تاۋەلسىزدىكتىڭ تاڭى ارايلاپ اتقان كەزدەن بەرى وسى كۇنگە دەيىن ەلىمىزدە حالىق بىرلىگى, ىنتىماقتاستىعى سالتانات قۇرىپ كەلەدى. اقتوبەدەگى جاعداي وتە قايعىلى جاعداي. قانشاما ادام قازا تاپتى. ولاردىڭ سوڭىندا ايەلدەرى, بالا-شاعاسى قالدى. دەگەنمەن, اقتوبەدەگى وقيعالار قازاق ەلىنە قاتتى اسەر ەتپەيدى دەگەن ويدامىن. وعان مەن سەنەمىن. بىراق, ءبىز ءۇشىن ماسەلە ۇرانشىل بولماي, كەرتارتپا كۇشتەردىڭ اسەرىنە كەتىپ قالماۋ كەرەك. قازىرگى تاڭدا دۇنيەجۇزىندە 3 مىڭنان اسا حالىق بولسا, سونىڭ 150-ىندە عانا ءوزىنىڭ اۆتونومدى مەملەكەتى بار. سونىڭ ءبىرى – قازاق حالقى. ەندەشە, مەملەكەتىمىزدى ساقتاۋعا كەلگەندە ءبىز سابىرلىق كورسەتۋىمىز كەرەك. قازاقستان ەۋروپا مەن ازيانىڭ ءدال ورتاسىندا ورنالاسقان تابيعي قازبالارعا باي ەل. سوندىقتان, ءبىزدىڭ ەلگە كوز الارتۋشىلار, كوز تىگۋشىلەر كوپ.
بەكبولات تىلەۋحان, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى:
– شيەتتەي 4 بالاسى جەتىم, جۇبايى جەسىر قالعان, وتاننىڭ تىنىشتىعىنىڭ كۇزەتىندە جۇرگەن ازاماتتى قىرشىننان قيعان ادامداردا, تەررورشىلاردا ۇلت, ءدىن بولمايدى. بۇل جەردە يماننىڭ, رۋحاني دۇنيەنىڭ ءيىسى شىعۋى مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان, وسى ازاماتتاردىڭ وتباسىلارىنا, تۋعان-تۋىستارىنا كوڭىل ايتقىم كەلەدى. جالپى, جازىقسىز ادامنىڭ قانىن توگۋ دەگەن ۇلكەن كۇنا, ۇلكەن قاسىرەت. ءار قازاق مەنىڭ جالعىزىم دەيمىز. سول قازاقتى قيعان ادامدا قايداعى يمان, قايداعى ۇلتشىلدىق. ۇلت دەگەننىڭ «ۇ» دەگەن ارپىنەن, ءدىن دەگەنننىڭ «د» دەگەن ارپىنەن ساداعا كەتسىن. سوندىقتان, مىنا ءبىر كەزەڭدە ەلگە سابىر تىلەيمىن. قاسيەتتى ايدىڭ قارساڭىندا وسىنداي شارالاردىڭ بولۋى وزدىگىنەن دەپ ويلامايمىن. ار جاعىندا ءبىر قوزعاۋشى كۇشتەردىڭ بولۋى دا عاجاپ ەمەس. وتە قيىن, وتە اۋىر جاعداي. سابىر تىلەيمىن. تۋعان-تۋىستارىنا شىن جۇرەگىمنەن كوڭىل ايتامىن.
دينارا سادۋاقاسوۆا, «جاس ۇلان» بىرىڭعاي بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر ۇيىمىنىڭ ءتورايىمى:
– وسىدان 71 جىل بۇرىن اتالارىمىز حالقىمىز بەيبىت ەلدە ءومىر ءسۇرسىن دەپ بەكەر قان توككەن جوق. «جاس ۇلان» بىرىڭعاي بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر ۇيىمىنىڭ وكىلى رەتىندە بەيبىت ءومىردى سىيلايىق دەپ ايتقىم كەلەدى. بالالارىمىز بەيبىت ەلدە ءومىر ءسۇرۋى كەرەك. ەرتەڭگى كۇنگە سەنىمدى بولۋى كەرەك. سول ءۇشىن ءبارىمىز اتسالىسايىق.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى
داۋرەن اباەۆ:
– كەشە بارلىعىمىز ءۇشىن دە وڭاي كۇن بولعان جوق. لاڭكەستەردىڭ قولىنان قازا تاپقانداردىڭ تۋعان-تۋىستارىنا قايعىرا كوڭىل ايتامىن, ال زارداپ شەككەندەردىڭ بارلىعىنىڭ دا تەزىرەك ساۋىعۋلارىنا تىلەكتەسپىن. ءبىزدىڭ پوليتسيا مەن اسكەري قىزمەتشىلەر قازاقستاندىقتاردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن تىنىشتىعىن قورعاي وتىرىپ, ەكسترەميستەردىڭ قىلمىستىق ارەكەتتەرىنىڭ سوققىسىن قابىلدادى. وسىنداي قيىن كەزدە قوعامداعى تۇراقتىلىق كوپ جاعدايدا اقپاراتتىق الاڭدا ورىن الىپ جاتقان جايتتارعا تاۋەلدى بولاتىندىعىن ءتۇسىنۋ ماڭىزدى. سوندىقتان ىشكى ىستەر مينيسترلىگىندەگى ارىپتەستەرىمە ىنتىماقتاستىعى جانە قوعامدا ورىن العان جايتتىڭ ەگجەي-تەگجەيىمەن جەدەل اقپاراتتاندىرعانى ءۇشىن العىسىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. ءىىم ءباسپاسوز قىزمەتى جەدەل جۇمىس ىستەپ, تۇسكەن اقپاراتتاردى تەكسەرۋ جانە جيناۋ ءمۇمكىنشىلىكتەرىنە بايلانىستى بىردەن رەسمي مالىمدەمە جاسادى. ارينە, وعان ءبىرشاما ۋاقىت قاجەت بولدى. بىراق, اقپاراتتىق ۆاكۋم بولعان جوق. بۇعان قوسا, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ناقتى ۇستانىمى جورامالدار مەن وسەك-اياڭنىڭ ورشۋىنە جول بەرمەدى جانە حالىق اراسىندا ۇرەي تۋىندامادى. ءبىزدىڭ جۋرناليستەرگە دە كاسىبي بىلىگى مەن جاۋاپكەرشىلىكتەرى ءۇشىن ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. وقيعا جايىنداعى ماتەريالدار رەسمي مالىمەتتەرگە سۇيەنگەن, ال ناقتى ەمەس دەرەكتەر جەدەل تەرىسكە شىعارىلىپ وتىردى. ءبىز مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋ بويىنشا جۇمىستاردى جالعاستىراتىن بولامىز.
