ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ جەر كودەكسىنىڭ كۇشىنە ەنۋى ورايىندا 2017 جىلعا دەيىن موراتوري جاريالاعانىن ەستىپ-بىلگەندە قاتتى قۋانىپ, بۇل قالاي بولار ەكەن دەپ ءوزىمنىڭ دە تولقىپ جۇرگەن كوڭىلىم ورنىنا ءتۇستى. ەندى وسىنىڭ سەبەبىن ايتايىن.
ەن دالانى جايلاپ, مال ءوسىرىپ, جەر شۇقىلاپ وسكەن ءبىزدىڭ حالىقتىڭ ەن بايلىعى دا وسى جەر. قازىرگى جەر ماسەلەسىنە قاتىستى تولقۋلاردى تۇسىنۋگە دە بولادى. ەل جەر ماسەلەسىنە كەلگەندە الاڭداماي تۇرمايدى. جەر – قازاقتىڭ ەڭ جاندى جەرى ەكەنىن ايتۋدىڭ ءوزى ارتىق.
بىراق, كوپشىلىككە زاماننىڭ دا, ادامنىڭ دا تۇبەگەيلى وزگەرگەنىن تۇسىندىرگەن ءجون. ويتكەنى, قازىر الەمدە نەشە ءتۇرلى جاعدايلار بولۋدا. قانداي باي, گۇلدەنگەن ەلدەردىڭ ءوزى بىت-شىتى شىعىپ, بەيشارا كۇيگە ءتۇسىپ جاتىر. اينالامىزدىڭ بارىندە نە بولىپ جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. قۇران تۇسكەن يسلام مەملەكەتتەرىنىڭ ءوزى قانداي كۇي كەشىپ جاتىر؟! ۋكرايناداعى بولىپ جاتقان قانتوگىستەر...
وسىنداي جاعدايدا بىزگە قانداي ماسەلەنى بولسا دا اقىلعا سالىپ, جەڭۋ كەرەك. ەڭ قيىن, تۇيتكىلدى جاعدايلاردىڭ ءوزىن بايسالدى تۇردە شەشۋ قاجەت. ەڭ ءبىرىنشى حالىقپەن اقىلداسقان ءجون. حالىقتان ۇلكەن قامال جوق.
ايتپەسە جەر مىنە, تۇگەل ساتىلىپ كەتكەلى جاتىر دەپ, حالىقتى كوتەرىپ, ارانداتىپ جىبەرۋگە مۇددەلى كۇشتەر قاي كەزدە دە تابىلادى. وسىدان اباي بولساق ەكەن. مۇنداي جاعدايدا جۇرتتىڭ تۇسىنبەي جاتقانى مەن تەرىس اقپاراتتاردى بارىنشا تاراتىپ ايتىپ وتىرۋ كەرەك. ايتپەسە, نەشە ءتۇرلى اڭگىمە بار.
جەردى جالعا بەرۋ بارلىق مەملەكەتتەردە بار ءۇردىس. ەۋروپا ەلدەرى دە, اراب امىرلىكتەرى دە جەردى جالعا بەرىپ وتىر. رەسەي دە جەرىن جالعا بەرەدى.
قالاي دەسەك تە, جەر بوستان-بوسقا جاتپاۋى كەرەك قوي. توزسا – قارالماعان جەر توزادى, يەسىز جەر توزادى. جەر ەگىس بەرۋى كەرەك, جەمىس بەرۋى قاجەت. جەر –حالىقتىڭ ىرىسى بولۋى كەرەك قوي. بىراق جۇرتتىڭ قورقاتىنى دا سول. ەگەر جەردىڭ ءبارىن قالتالىلار ساتىپ الاتىن بولسا, قارا حالىق قولىنداعى از مالىن قايدا جايامىن, قايدان ءشوپ شاۋىپ الامىن دەپ الاڭداۋعا قاقىسى بار. ەرتەڭ وسى ماسەلەنىڭ ءبارى الدىمىزدان شىقپاۋى ءۇشىن, جەردى ساتۋ مەن جالعا بەرۋ ماسەلەسىنىڭ بارلىق تۇيتكىلدەرى تەرەڭنەن ويلاستىرىلسا دەگەن اماناتىمىز بار.
ال ءبىز ونەردىڭ ادامىمىز, ساحنا تىلىمەن زامانا ءسوزىن جەتكىزەمىز. الايدا, حالىق وسىندايدا ۇلكەنگە لايىق ءسوز كۇتەتىنىن دە بىلەمىز. بۇل جەردە اقساقال رەتىندە سەزىمنىڭ ءسوزى ەمەس, اقىلدىڭ ءسوزى كەرەك بولىپ تۇر. ونسىز دا قوبالجىپ وتىرعان ەلگە باسالقى اڭگىمە ايتۋ ءلازىم بولسا دا, جەردى يگەرۋ ماسەلەسىن جوققا شىعارا المايسىڭ.
اينالاڭا قاراساڭ, ەڭبەك ەتىپ, جەر شۇقىلاپ جاتقانداردىڭ بارلىعىنىڭ تۇرمىسى جاقسى. قازاقستاندا تۇرىپ جاتقان باسقا ۇلتتارىمىزدىڭ دا جاعدايى جاقسى. بايلىق ەڭبەك ەتكەنگە عانا كەلەدى. بەرەكە ۇلت تاڭدامايدى.
سوندىقتان, ءتىلدى سالاقتاتىپ, اتتانداپ, ۇرانداتا بەرمەي, سابىرعا سالىپ, جەرىمىزدى يگەرىپ, وڭدەپ, وركەندەتەيىك. زاماننىڭ تۇبىرىمەن وزگەرگەنىن تۇسىنەتىن ۋاقىت جەتتى. جاھاندانۋ ءوز دەگەنىن بىرتىندەپ جاساپ جاتىر.
ءبىزدىڭ حالىقتى ءوزى قاۋىپ ەتكەننىڭ بارىنەن قۇتقاراتىن دا – ەڭبەگى مەن سابىرى.
ال ساياسات تىزگىنى امانات ەتىلگەن ازاماتتار مىنا حالىقتى اۋىزبىرشىلىككە باستاسىن دەپ تىلەيمىز. ەلىمىزدە تىنىشتىق بولسا, جەرىمىزدى دە گۇلدەندىرەمىز, مادەنيەتىمىزدى وركەندەتەمىز, ۇل-قىزىمىزدى وسىرەمىز, ولار دا ۇرپاق سۇيەدى. ەڭ باستىسى, اماندىق بولسىن!
سابيت ورازباەۆ,
قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى
الماتى