مىڭجىلدىق شاھاردىڭ مىندەتى زور
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيا قىزمەتىنىڭ الماتىلىق بولىمشەسىندە قالا اكىمى باۋىرجان بايبەك رەسپۋبليكالىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ, «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن ىسكە اسىرۋ ستراتەگيالىق باعدارلاماسى جۇمىستارىنىڭ اتقارىلۋ بارىسىمەن ءبولىستى.
قالا باسشىسىمەن قاتار, بۇل جيىنعا مىڭ جىلدىق تاريحى بار الىپ شاھاردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە جاۋاپتى باسقارما باسشىلارى مەن ماماندارى دا قاتىستى.
بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىمەن وتكەن كەڭەستە ءسوز العان اكىم ۇلت جوسپارىنىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى.
بارشامىزعا بەلگىلى, «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى مەملەكەتتىگىمىزدى نىعايتۋ جولىندا «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قابىلدانعان بولاتىن. ونىڭ باستى ماقساتى – قۋاتتى مەملەكەت قالىپتاستىرۋ مەن دامىعان ەكونوميكا نەگىزىندە ەل حالقىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرا وتىرىپ, قازاقستاننىڭ الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا ەنۋى بولىپ تابىلادى, دەگەن ول, بۇعان دەيىن قالا دامۋى ءۇشىن اتقارىلعان يگى ءىس-شارالار مەن قول جەتكەن جەتىستىكتەر, العا قويعان جوسپارلارى جونىندە ءوزىنىڭ جىلدىق ەسەبىندە ارنايى توقتالعانىن ايتىپ, الەمدىك دامۋ ۇدەرىسى جاڭا بەلەسكە كوتەرىلگەن تۇستا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلت دامۋىنا زور ىقپال ەتەتىن باعدارلامالارىنىڭ ىلگەرى باسۋ جولدارىن ءسوز ەتتى.
ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ اتاپ وتكەندەي, ءبىز بۇگىندە ەكونوميكا مەن جالپى باسقارۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى قاجەت ەتەتىن دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە اياق باسىپ وتىرمىز.
الماتى حالىقارالىق ۇيىمدار مەن ءىرى ينۆەستورلار ءۇشىن تارتىمدى قالا ەكەندىگى ءسوزسىز. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ وكىلدەرى, ەلشىلەر, بەدەلدى ساراپشىلار ۇلت جوسپارىن جوعارى باعالاپ, ونى قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك قۇرىلىسىن نىعايتۋ جولىنداعى جاڭا تاريحي قادام رەتىندە تانىدى.
مەملەكەت باسشىسى مەن جاڭعىرتۋ ءجونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ تاباندىلىعىنىڭ ارقاسىندا اۋقىمدى رەفورمالاردى ۇتىمدى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قىسقا مەرزىمدە بەرىك ينستيتۋتتىق قۇقىقتىق نەگىز قالىپتاستىرىلدى. جاڭارعان زاماننىڭ كوشىنە ىلەسىپ قانا قويماي, جەمىستى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزۋ مۇددەسىن كوزدەي وتىرىپ 59 زاڭ, 400-دەن استام نورماتيۆتىك اكت قابىلداندى.
جاسىرماۋ كەرەك, ەلىمىزدەگى ينستيتۋتتىق رەفورما جۇمىستارى ەكونوميكالىق تۇرعىدان قيىن كەزەڭدى باستان وتكەرۋدە. الەمدىك داعدارىستىڭ كەزەكتى تولقىنى كوپتەگەن ەلدەردىڭ الدىنا كۇردەلى ماسەلەلەر قويىپ وتىر.
دەسەك تە, داعدارىس – بۇل مۇمكىندىكتەر تەتىگى. ۇلت جوسپارى شەڭبەرىندەگى ينستيتۋتتىق رەفورمالار الماتى قالاسىنىڭ يننوۆاتسيالىق, مادەني جانە تۋريستىك ورتالىق رەتىندەگى الەۋەتىن تولىق اشۋعا مۇمكىندىك بەرەتىندىگىن قازىرگى تاڭدا العاشقى قادامىنان-اق ايقىن بايقاتىپ وتىر.
الماتىدا ۇلت جوسپارى اعىمداعى جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ جۇزەگە اسىرىلۋدا. بۇل ءۇشىن ارنايى كوميسسيا قۇرىلىپ, «100 ناقتى قادامدى» ىسكە اسىرۋ جونىندەگى اۋقىمدى جوسپار بەكىتىلدى. ونى ورىنداۋعا بارلىق قالالىق قۇرىلىمدار جۇمىلدىرىلىپ وتىر, دەدى قالا باسشىسى.
جان باسىنا شاققانداعى جالپى وڭىرلىك ءونىمى جالپىۇلتتىق كورسەتكىشتەن ەكى جارىم ەسە جوعارى بولىپ تابىلاتىن ەلىمىزدىڭ ۇلكەن قالاسى الماتى ينستيتۋتتىق رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋ ىسىندە ۇلگى بولا ءبىلۋى قاجەت ەكەنى امبەگە ايان. ول ءۇشىن الاتاۋ باۋرايىن مىڭ جىلدىڭ مۇعدارىندا قونىس ەتكەن اسەم قالادا بارلىق جاعدايلار جاسالعان – قۋاتتى بيزنەس, بەلسەندى ازاماتتىق قوعام جانە كاسىبي مەملەكەتتىك اپپارات بار.
قالا باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك باسقارۋ قىزمەتىن جەتىلدىرۋ جانە زاماناۋي باسقارۋدىڭ ءتيىمدى تەتىگىن قالىپتاستىرۋ جولىندا كوپتەگەن جوسپارلار مەن جوبالار جولعا قويىلعان. سولاردىڭ ءبىرى, كاسىبي مەملەكەتتىك اپپارات جاساقتاۋ مەن سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ جولىن كەسۋ ماقساتىندا ءتيىستى مامانداردى جۇمىلدىرعان «الماتى-2020» دامۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ. بەس ينستيتۋتتىق رەفورما باعدارلاماسىنىڭ نەگىزىندە جاسالعان بۇل باعدارلامانىڭ جوباسى, دامۋ بيۋدجەتى, ناقتى باعىت-باعدار بويىنشا اتقارىلار ءىس-شارالار ءتىزىمى جاسالىپ, بۇگىندە بەلگىلى ءبىر ساتىنى ارتقا تاستادى.
وسى باعدارلاما اياسىندا كوزدەلگەن مەجەنىڭ ءبىرى اكىمدىك قۇرىلىمىن قايتا جاساقتاۋ جانە زاماناۋي ۇلگىدەگى باسقارۋ مودەلىنە كوشۋ بولىپ تابىلادى. ول ءۇشىن ەسكى جۇيەدەن كەلە جاتقان بىرنەشە باسقارمالار بىرىكتىرىلىپ, ناقتى مامانداردان قۇرالعان توپ مەيلىنشە ىقشامداندىرىلادى. ماسەلەن, وتكەن جىلدىڭ تامىز ايىنان بەرى 1491 ادامنان تۇراتىن اكىمشىلىك اپپاراتى 11,5 پايىزعا ىقشامدالىپ, باسقارۋشى قۇرام 50 پايىزعا قىسقارعان.
ەكىنشى ماسەلە – زاڭنىڭ ورىندالۋىن
قامتاماسىز ەتۋ جانە تۇرعىندار مەن قالاداعى بارلىق قىزمەت تۇرلەرىنىڭ زاڭ تالاپتارىنا مۇقيات قاراۋىنا باسىمدىق بەرۋ. بۇل ورايدا, قالا اكىمدىگى زاڭنىڭ الدىندا ەل ازاماتتارىنىڭ بارلىعى تەڭ دارەجەدە ەكەندىگىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ ءبىرنەشە شارانى قولعا الدى. ماسەلەن, سوتتىڭ شەشىمىمەن زاڭسىز سالىنعان قۇرىلىستاردى, اتاپ ايتقاندا, «ادەم-4» ساۋدا ورتالىعى اۋماعىنداعى ساۋدا-ساتتىق قويماسى, الما-اراسان شاتقالىندا بوي كوتەرگەن مەيرامحانالار, ساتباەۆ پەن لۋگانسكي كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا زاڭسىز تۇرعىزىلعان تۇرعىن ءۇي قۇرىلىستارى بۇزىلدى. سونداي-اق, 2016 جىلى 8 سوت شەشىمىنە سايكەس قۇرىلىس نىساندارى مەن اكادەميا قالاشىعىنداعى زاڭسىز جانارماي قۇيۋ بەكەتى دە تالقاندالىپ, قالا تۇرعىندارىنىڭ ومىرىنە قاۋىپ تۋدىرعان جانە تۇرمىس-تىرشىلىككە كەدەرگى كەلتىرەتىن نىساندار الىنىپ تاستالدى. بۇدان وزگە, قارعالى وزەنىنىڭ ۇستىنە زاڭسىز سالىنعان 4 كوپىر مەن وزەن بويىنا زاڭسىز قۇرىلىس سالىنعان 370-تەن اسا جەر تەلىمدەرى تازارتىلدى. حالىقتىڭ ەركىن قاتىناۋى ءۇشىن 3 كوپىر قايتا جوندەلىپ, بىرەۋى قايتا سالىنىپ جاتىر.
الماتى اۋماعىنداعى جاپپاي ساۋدا جاساۋ ورىندارى دا تارتىپكە كەلتىرىلۋدە. بارلىق 57 بازاردا زامانعا ساي ادىپتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, ولاردىڭ 15 پايىزى بيىل جاڭا بەينەدە ەل يگىلىگىنە ۇسىنىلسا, قالعان 25 پايىزى كەلەر جىلى تاپسىرىلادى. سونداي-اق, قالاداعى زاڭسىز تال كەسۋ, جاسىل جەلەكتى ءبۇلدىرۋ ماسەلەسى دە دۇرىس شەشىمىن تاپتى. ايتالىق, كوكتوبە ساياباعىندا 415 تالدى كەلىسىمسىز كەسكەندەر ايىپقا تارتىلىپ, ونىڭ ورنىنا 4150 تال ەگۋ مىندەتتەلدى. جىل باسىنان بەرى زاڭسىز تال كەسكەنى ءۇشىن 82 مارتە ايىپپۇل سالىنىپ, بيۋدجەتكە 3,5 ميلليون تەڭگە اۋدارىلدى.
«الماتى-2020» باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى ءبىر باعىتى قالا اۋماعىندا يندۋستريالىق جانە ەكونوميكالىق ءوسىم كورسەتكىشىن ارتتىرۋ بولىپ تابىلادى. قالادا كاسىپكەرلىك جاقسى جولعا قويىلعان. ىشكى جالپى ءونىم مەن سالىقتىڭ 43 پايىزىن وسى ورتا جانە كىشى كاسىپكەرلىكتەن تۇسكەن قاراجات تولىقتىرىپ وتىر. ەل كولەمىندەگى نەسيەلەردىڭ شامامەن 60 پايىزدىق ۇلەسىن الا وتىرىپ, الماتى قالاسى تۇرعىندارىنىڭ ءاربىر 10-نىڭ 6-ۋى جۇمىسپەن قامتىلعان. وسى ورايدا, قالا اكىمدىگى كاسىپكەرلىككە كەڭىنەن جول اشىپ, جەكە كاسىپ اشاتىن ازاماتتاردىڭ قۇجاتتاندىرۋ جۇمىستارىن بارىنشا جەڭىلدەتىپ وتىر.
الەمدىك تاجىريبە كورسەتكەندەي, بۇگىنگى تاڭدا كوپتەگەن قىزمەت تۇرلەرى مەن كەڭىنەن قولدانىلاتىن نىسانداردى مەملەكەتتەن گورى جەكەنىڭ قولىنا بەرگەن ءتيىمدى ەكەندىگى انىقتالۋدا. بۇعان دەيىن مەملەكەت تاراپىنان قارجىلاندىرىلىپ كەلگەن مەكەمەلەردىڭ 90 پايىزى ماقساتسىز شىعىنعا ۇشىراپ, تابىسسىز جۇمىس ىستەپ تۇر. وسىعان وراي ەلباسى ساياساتىنا ساي الماتى قالاسىندا دا باسەكەلەستىكتى ارتتىرىپ, ونىمدىلىكتى كوتەرۋ ماقساتىندا جەكەشەلەندىرۋ جۇمىستارى اتقارىلىپ جاتىر.
ەل كولەمىندە كەڭىنەن ناسيحاتتالىپ, قارقىندى جۇرگىزىلىپ وتىرعان زاڭداستىرىلماعان م ۇلىكتى جارىققا شىعارۋ ءىسى بويىنشا دا الماتى قالاسى الدىڭعى لەكتە. بيىلعى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانى بويىنشا قالادا 1,3 تريلليون تەڭگەنىڭ مۇلكى زاڭداستىرىلىپ, مول قارجى ەل قازانىنا قۇيىلدى.
كاسىپ يەلەرىنە جەڭىلدىك رەتىندە قاراستىرىلعان «جىبەك جولى» باعدارلاماسى بويىنشا 76 جوبا ماقۇلدانىپ, 3,7 ميلليارد تەڭگە يگەرىلدى, جاڭا 400 جۇمىس ورنى اشىلدى. سونىمەن قاتار, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا وسى جىلى جالپى قۇنى 11,7 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن 53 جوبا ماقۇلدانىپ, 1,9 ميلليارد تەڭگە سۋبسيديالاندى, جاڭا 536 جۇمىس ورنى اشىلدى. مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى اياسىندا جالپى قۇنى 31,4 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن 37 جوباعا كەلىسىمشارت جاسالسا, بۇدان وزگە, قالانىڭ 8 اۋدانىنداعى جەكە ءۇي عيماراتتارىنان 1777 ورىندىق 63 مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە وشاقتارى اشىلدى. الماتىنىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا فرانتسيا, قىتاي, تۇركيا, يران, اقش, يسپانيا جانە شۆەيتساريادان كەلگەن بيزنەس وكىلدەرىمەن 68 مارتە كەزدەسۋلەر وتكىزىلىپ, ءتيىمدى 3 مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
«100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن ىسكە اسىرۋ جولىندا تۇزىلگەن الماتى قالاسىن دامىتۋ جوسپارىنىڭ بەسىنشى ۇستانىمى, ول – ءبىر مۇددەلى ۇلت قالىپتاستىرۋ ماسەلەسى. قالادا 120-دان اسا ۇلتتىڭ وكىلى تۇرادى جانە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جانىنان 34 ەتنو-مادەني بىرلەستىك تىركەلگەن. ۇلت بىرلىگىن نىعايتىپ, حالىقتار دوستىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جانىنان قوعامدىق كەلىسىم كەڭەستەرى, انالار كەڭەسى جانە مەدياتورلىق كەڭەس قىزۋ جۇمىس ىستەپ تۇر. ولاردىڭ ارالاسۋىمەن شامامەن 20 پايىزدىق ءتۇرلى دارەجەدەگى ماسەلە سوتقا جەتپەي, تاراپتاردىڭ ريزاشىلىعىمەن شەشىلدى.
بيىل الماتى قالاسىنىڭ 1000 جىلدىق مەرەيتويى. يۋنەسكو كۇنتىزبەسى بويىنشا 2016 جىلعى ايتۋلى داتا رەتىندە تىركەلگەن بۇل مەرەكەگە دە دايىندىق جۇمىستارى قىزۋ جۇرگىزىلۋدە. اتالمىش كۇندى اتاپ ءوتۋ ارقىلى دا الماتىلىقتار ءوزارا باۋىرلاستىقتى جاقىنداتا ءتۇسىپ, مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان «ماڭگىلىك ەل» يدەياسى توڭىرەگىندە ەلىمىزدەگى تىنىشتىق پەن تۇراقتىلىقتىڭ ماڭگى ساقتالۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوساتىن بولادى.
«الماتى-2020» باعدارلاماسىندا باسىمدىق بەرىلگەن ناقتى باعىتتىڭ ءبىرى جانە بەسىنشى ماسەلە – ازاماتتىق قوعامدى جانداندىرۋ جانە جەرگىلىكتى باسقارۋ جۇيەسىنىڭ اشىق ەسەبىندەگى جاريالىلىق. بۇل ورايدا, قالا باسشىلىعى مەن جەكەلەگەن اۋداندىق حالىققا قىزمەت كورسەتۋ مەكەمەلەرى حالىقپەن تۇراقتى تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتتى. الماتى جۇرتشىلىعىنىڭ وتە بەلسەندى ەكەندىگىن ەسكەرىپ, اكىمدىك حالىقپەن بايلانىسۋ تەتىگىن كەڭىنەن قولدانىپ وتىر. ماسەلەن, عالامتور جەلىسىندە قالا اكىمدىگىنىڭ ارنايى پاراقشالارى اشىلىپ, تۇرعىنداردان تۇسكەن ارىز-شاعىمدار كەڭىنەن قاناعاتتاندىرىلۋدا. بۇل ءوز كەزەگىندە اكىمدىك قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇمىس ىستەۋ ءتارتىبى مەن جەمىستى قىزمەت اتقارۋ ناتيجەسىن ارتتىرىپ وتىر.
بۇدان وزگە قالا اكىمى باۋىرجان بايبەك 2017 جىلعا بەلگىلەنگەن ۋنيۆەرسيادانى ابىرويمەن وتكىزۋ ءۇشىن جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار لەگىمەن دە تانىستىرىپ ءوتتى. الەمنىڭ 64 ەلىنەن كەلەتىن سپورتشىلار مەن قوناقتارعا كورسەتىلەر قىزمەت تۇرلەرى مەن قالانىڭ ىشكى ءتارتىبىن نىعايتۋ, قوناقتارعا جەتىسۋدىڭ اسەم جەرلەرىن تاماشالاتۋ مەن كەلۋشى شەتەلدىكتەردى كۇتىپ الۋ, شىعارىپ سالۋ جۇمىستارىنىڭ تياناقتى دايىندالىپ جاتقاندىعىن باسا ايتتى. قالاداعى حالىقارالىق اۋەجايدىڭ سىيىمدىلىعى, قوناق ۇيلەر, قالا كەلبەتىنىڭ كوركەمدىگى, ءتارتىپ پەن تازالىق ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارعان اكىم وسى جەردە مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى, سوت جانە قالالىق ىشكى ىستەر باسقارماسى باسشىلارىنىڭ دا شاعىن ەسەبىنە قانىقتى.
قىسقى ۋنيۆەرسيادا نىساندارى ەل يگىلىگىنە تاپسىرىلا باستادى
قازاق ەلىن الەمدە دامىعان الدىڭعى قاتارلى مەملەكەتتەر ساپىنا شىعاراتىن يگى شارانىڭ ءبىرى – 2017 جىلى الماتى قالاسىندا وتكىزىلەتىن XXVIII بۇكىلالەمدىك قىسقى ۋنيۆەرسيادا ويىندارى بولماق. بۇل ايتۋلى سپورت دوداسىنا دايىندىق جۇمىستارى قازىرگى تاڭدا ءوز كەستەسىنەن وزا اتقارىلىپ جاتىر دەسەك, قاتەلەسپەگەنىمىز. ارينە, «ارىق ايتىپ, سەمىز شىعۋدى» كوزدەسەك تە, اتالمىش يگى شارانىڭ جاۋاپتى ۇيىمداستىرۋشىلارى كوپ ءىستىڭ كوبەسىن بۇزىپ, ءبىراز شارۋانى ساپالى تىندىرعانىن انىق بايقايسىز.
قالىڭ قازاققا قۋانا جەتكىزەتىن ءسۇيىنشى ءسوزدىڭ سالماقتىسى, بۇيىرتسا, قىسقى ۋنيۆەرسيادا ويىندارىنا ارنايى سالىنىپ جاتقان بارلىق سپورت نىساندارى وسى جىلدىڭ تامىز ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن پايدالانۋعا بەرىلمەك. قازىرگى تاڭدا نىسانداردىڭ قۇرىلىس جۇمىستارىنا 50 مىڭ ادام جۇمىلدىرىلىپ, ولار بىرنەشە اۋىسىممەن قىزۋ ەڭبەك ەتىپ جاتىر. يگى ءىستىڭ باسىندا جۇرگەن ۇيىمداستىرۋ توبىنىڭ جوسپارىنا ساي, سپورت نىساندارىن الماتى قالاسىنىڭ 1000 جىلدىق مەرەيتويىن سالتاناتتى اتاپ ءوتۋ مەرەكەسى اياسىندا ەل يگىلىگىنە ۇسىنباق. بۇل دەگەنىمىز, يۋنەسكو-نىڭ مەرەكەلىك كۇنتىزبەسىنە ەنگىزىلگەن كونە شاھاردىڭ تاريحىنا تاعى دا جاعىمدى جاڭالىققا تولى قۇندى پاراقتار قوسىلادى دەگەن ءسوز.
قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىن قۋانتارلىق جاڭالىقتىڭ باسى, ناۋرىز مەرەكەسىندە مەدەۋ اۋدانىنا قاراستى قالا اۋماعىنداعى 3000 ورىندىق مۇز ارەناسىنىڭ مۇز ايدىنى دايىن بولىپ, مانەرلەپ سىرعاناۋدى جانى سۇيەتىن سپورتشىلار مەن قاراپايىم حالىققا ەسىگىن ايقارا اشتى. ال شىلدە ايىنىڭ باسىندا باستى ارەنانىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, ول دا ءوزىنىڭ مىندەتىنە كىرىسەدى.
«اريا جاڭا استانا» جشس قۇرىلىسىن جۇرگىزىپ وتىرعان بۇل الىپ نىساندا XXVIII بۇكىلالەمدىك قىسقى ۋنيۆەرسيادا اياسىندا حوككەيدەن ەرلەر اراسىندا ءدۇبىرلى جارىستار وتەدى. بۇل نىسان «نەگىزگى» جانە «كىشى» ارەنا بولىپ ەكى ساناتقا ءبولىنىپ, كىشى ارەنادا 300 ادامدىق ورىن, 4 كيىم اۋىستىراتىن بولمە, ارقايسىسى 20 شارشى مەتردەن تۇراتىن تورەشىلەردىڭ باقىلاۋ ايماعى, مەديتسينالىق پۋنكت, جاتتىعۋ, حورەوگرافيا, اكروباتيكا زالدارى, اكىمشىلىك جانە وفيستىك بولمەلەردەن تۇرسا, نەگىزگى ارەنادا 8 كيىم اۋىستىراتىن بولمە, 3000 ورىندىق كورەرمەندەر زالى, تورەشىلەر ايماعى, ءباسپاسوز جانە مەديا ورتالىق, 160 ورىندىق كافە جانە 150 ورىنعا ارنالعان 2 اسحانا, دوپينگ-تەكسەرۋ جانە مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ پۋنكتى بار.
2017 جىلى قالامىزدا وتەتىن قىسقى ۋنيۆەرسيادانىڭ ەڭ الىپ نىسانى – مۇز سارايى. وندا 12 مىڭ ەرەسەك جانە 475 جاس كورەرمەنگە ارنالعان دەربەس ارەنا بولادى. عيماراتتا بوكس, كۇرەس, حورەوگرافيا, اكروباتيكا, 2 جاتتىعۋ زالى جانە ۇستەل تەننيسىنە ارنالعان ارنايى كەشەن بار. سونىمەن قاتار, سپورتشىلاردىڭ دەنساۋلىعىن مەديتسينالىق تۇرعىدا قايتا قالپىنا كەلتىرۋ ورتالىعى دا وسى عيماراتتىڭ ىشىندە قىزمەت كورسەتەتىن بولادى.
مۇز سارايى مەن مۇز ارەناسى سپورتسۇيەر ستۋدەنتتەردىڭ ويىن تۇرلەرىنە بەيىمدەلىپ سالىنۋدا. اتالمىش سپورت عيماراتتارىنىڭ مۇز ايدىندارىندا مۇز توسەنىشتەردى اۋىستىرىپ, ۆولەيبول, باسكەتبول, كىشى فۋتبول جانە تاعى باسقا سپورت تۇرلەرىنەن جارىستار وتكىزۋگە بولادى. ودان وزگە, الەمدىك دەڭگەيدەگى ءىس-شارالار, كونتسەرتتەر مەن كەزدەسۋلەر وتكىزۋگە ىڭعايلى بولۋى ءۇشىن جارىق ءتۇسىرۋ جانە دىبىستاۋ جۇيەلەرى تياناقتى قالىپتاستىرىلۋدا. ەكى ارەنادا دا ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى كونفەرەنتسيالار, جيىندار, فورۋمدار مەن كورمەلەر جانە بيزنەس-سپورت كەلىسسوزدەرىن وتكىزۋگە ابدەن بولادى. ياعني, بۇل نىساندار جوباسى كەلەشەكتە دە وزدەرىن كوممەرتسيالىق تۇرعىدا تولىقتاي اقتايدى.
ۋنيۆەرسيادا وتكىزۋ نيەتىمەن سالىنىپ جاتقان بۇل قۇرىلىستاردىڭ ارەنالارى كاسىپقوي سپورتشىلاردىڭ تۇراقتى تۇردە جاتتىعۋ وتكىزەتىن ورنىنا, ال مۇز ايدىندارى بارشا قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا ەسىگىن ايقارا اشاتىن كوپشىلىك ورىنعا اينالماق. بۇل نىسانداردا كەلەشەكتە كونكي تەبۋگە, اۋەسقوي كوماندالار اراسىندا قىسقى سپورت تۇرلەرىنەن جارىستار وتكىزۋگە, جاسوسپىرىمدەر ءۇشىن سپورتتىق سەكتسيالار اشۋعا مۇمكىنشىلىك زور. جەر ءۇستى جانە جەر استى كولىك تۇراقتارى قامتىلعان, ءدامحانا, مەيرامحانالارى بار بۇل قوعامدىق ورىن قالا حالقى كوپ شوعىرلاناتىن دەمالىس ورنى بولاتىنى ءسوزسىز.
«سك بازيس» جشس قۇرىلىس كومپانياسى بارلىق جۇمىستارىن جۇرگىزىپ وتىرعان مۇز سارايىندا باسسەين, سىرعاناۋ الاڭى جانە اكىمشىلىك عيماراتىنىڭ قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى اياقتالىپ, نىساننىڭ نەگىزگى بولىگى مامىر ايىنىڭ باسىندا پايدالانۋعا بەرىلەدى.
ۋنيۆەرسيادا اياسىندا سالىنىپ, كەلەشەكتە ەل يگىلىگىنە قىزمەت ەتەتىن الىپ قۇرىلىستىڭ ءبىرى – 5000 ورىندىق اتلەتيكالىق قالاشىق. ونىڭ تورتەۋى 22 ناۋرىزدا ىسكە قوسىلدى, تاعى دا تورتەۋى 9 مامىردا جانە ەكەۋى 6 شىلدەدە قولدانىسقا بەرىلەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. «ەليتستروي الماتى» جشس سوعىپ جاتقان 8 جانە 9 قاباتتى تۇرعىن ءۇي مەن 14 قاباتتى 4 عيمارات ۋنيۆەرسيادا وتكەننەن كەيىن سپورت قالاشىعىنىڭ تۇرعىن ءۇي بولىگىنە اينالماق. اتلەتيكالىق قالاشىق اۋماعىندا ينفراقۇرىلىم مەن كولىك تورابى دامىتىلىپ, قالانىڭ الاتاۋ اۋدانىنىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەرەتىن بولادى.
29 000 شارشى مەتردى قۇرايتىن اتلەتيكالىق قالاشىق اۋماعىندا ۋنيۆەرسيادامەن قاتار, جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا ارنالعان دۇكەندەر, كافە, مەيرامحانالار مەن فيتنەس ورتالىقتارى, اۋرۋحانا, بانك, پوشتا قىزمەتى مەن پوليتسيا ءبولىمشەلەرى, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى جانە سۇلۋلىق سالونى سەكىلدى ەلگە پايداسى تيەتىن ورىندار جۇمىس ىستەي باستايدى.
12 مىڭدىق جانە 3 مىڭدىق كورەرمەنگە لايىقتالىپ سوعىلعان مۇز سارايى مەن مۇز ارەناسى ۋنيۆەرسيادا وتكىزىلگەننەن كەيىن ەلىمىزدەگى الدىڭعى قاتارلى سپورت نىساندارىنىڭ كوشباسشىسى بولادى. اتالمىش سپورت عيماراتتارى جىلىنا 800 مىڭ جانكۇيەردى قابىلداپ, جىل ون ەكى اي سپورتتىق, قوعامدىق شارالار وتكىزۋگە قابىلەتتى.
ەلىمىز ۋنيۆەرسياداعا 1993 جىلدان بەرى تۇراقتى قاتىسىپ كەلەدى. وسى جىلدار ارالىعىندا حالىقارالىق سپورت جارىسىنا 700 سپورتشىمىز قاتىسىپ, 125 مەدال قانجىعامىزعا بايلاعان ەكەنبىز. قازاقستاندىق سپورتشىلار ءۇشىن ەڭ جەمىستى جارىس 2015 جىلعى قىسقى ۋنيۆەرسيادا بولدى دەسەك, قاتەلەسپەيمىز. بىلتىر قازاقستان قۇراماسى تۇڭعىش رەت جۇلدەلى 3-ورىنعا تابان تىرەپ, 5 التىن, 6 كۇمىس مەدال يەلەندى. ال جازعى ۋنيۆەرسياداداعى ۇزدىك ناتيجەگە 2007 جىلى بانگكوكتە وتكەن جارىستا 14 مەدالمەن 11-ورىنعا يە بولۋ ارقىلى قول جەتكىزىپپىز.
ۋنيۆەرسيادا وتكەننەن كەيىن الماتى قالاسى سپورتتىق ينفراقۇرىلىمى مىقتى دامىعان جانە جوعارى دەڭگەيدەگى سپورتتىق شارالاردى وتكىزۋگە مۇمكىندىگى بار تمد كولەمىندەگى بىردەن-ءبىر قالا رەتىندە تانىلاتىن بولادى. بارلىق سپورتتىق نىساندار حالىق يگىلىگىنە بەرىلىپ, وتاندىق جانە شەتەلدىك سپورتشىلاردىڭ دايىندىق جۇمىستارىن وتكىزەتىن بازاسىنا اينالادى.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن يۋري بەككەر
بەتتى دايىنداعان قانات ەسكەندىر, «ەگەمەن قازاقستان»