ىرىس الدى – ىنتىماق

ول ءوز ماماندىعىن اقجال تولقىندى تەڭىزدەگى كەمەنىڭ جاۋاپكەرشىلىك, بىلىمدىلىك, بىلىكتىلىك, تاجىريبەلىلىك, سەنىمدىلىك, ءتىپتى, جەلدىڭ باعىتىن تامىرشىداي ءدوپ باساتىن ىشكى تۇيسىكتىڭ كۇشتىلىگى سەكىلدى الۋان دا الۋان قاسيەت پەن الاپات سەزىمدەر ءبىر باسىنان تابىلاتىن كاپيتانىنا تەڭەيدى. وبلىستىق اۋرۋحانانىڭ انەستەزيولوگيا جانە رەانيماتولوگيا بولىمشەسىندە كۇن, ساعات سايىن ءومىر ءۇشىن مايدان ءجۇرىپ جاتادى. دارىگەرلەردىڭ شالت قيمىلى مەن كوزدى اشىپ-جۇمعانشا قابىلدايتىن شەشىمى, ونىڭ دالدىكپەن ماشىقتى ورىندالۋى ءار ناۋقاستىڭ مىنا دۇنيەدە قالۋ-قالماۋىنىڭ نەگىزى بولىپ تابىلادى. دارىگەرگە قاتەلەسۋگە بولمايدى. قاتەلەسپەس ءۇشىن قانشاما ءبىلىم, تاجىريبە, وسى ىسكە دەگەن ىنتا-ىقىلاس, توزىمدىلىك كەرەك ەكەنىن انەستەزيولوگ-رەانيماتولوگ ماماندىعىنىڭ ىستىق-سۋىعىن 26 جىل بويى كورىپ كەلە جاتقان يرينا پاۆلوۆنا شاپكو بىلەدى.

– جان ساقتاۋ بولىمىنە ادامدار ءارتۇرلى جاعدايمەن تۇسەدى. كەيدە سول ادامنىڭ تاعدىرىنا جازىلىپ تۇرعان وقىس جاعدايلاردان بول­عان اۋىر جاراقات, ۋلانۋ, وزگە اۋرۋ­لاردىڭ اسقىنۋى كەزىندە دارى­گەرلەر جاڭا تەحنولوگيالاردى, ءدارى-دا­رمەكتەردى بىلىمدىلىكپەن قول­دانعانمەن اجال, شىركىن, دەس بەرمەيدى. وندايدا دارىگەردىڭ ىشكى جان دۇنيەسىنىڭ كۇي­زە­لىسىن ءتۇسىنۋ, سەزىنۋ وڭاي ەمەس. اۋىر حال­دە تۇسەتىن اۋرۋلاردى اجالدان اراشا­لاپ, ولار ءۇشىن ءومىردىڭ ءۇمىت وتىن جاعىپ قويعانىڭدا قالاي قۋانبايسىڭ؟ مۇنداي ساتتەر ءبىزدى رۋحتاندىرادى, كۇش بەرەدى. ەسىن جيعان ناۋقاستىڭ العىس سەزىمىنەن دە ءبىزدىڭ قۋانىشىمىز باسىم ءتۇ­سىپ جاتادى, – دەيدى يرينا پاۆلوۆنا.

ول جالپى مەديتسينانىڭ قاي سالاسىنداعى دا دارىگەرلەردىڭ ەڭ­بەگىن جوعارى باعالايدى. ادەتتە, مەديتسينانىڭ وزگە سالاسىنداعى تەراپەۆت, كارديولوگ, وكۋليست, ەندوكرينولوگ سەكىلدى بارلىق دارى­گەر ناۋقاسپەن تىلدەسەدى, ونى تىڭ­دايدى, دياگنوزىن قويىپ, ءتيىس­تى ەمىن بەلگىلەيدى. بۇل جۇمىس دارى­گەردىڭ دە, ناۋقاستىڭ دا كوپ دەگەندە جارتى ساعاتتىق ۋاقىتىن الۋى ىقتيمال. ال, انەستەزيو­لوگيا-رەانيماتولوگيا بولىمشەسىنە تۇسكەن اۋرۋلار نەگىزىنەن ەسىن بىل­مەيدى, ءومىر مەن ءولىمنىڭ اراسىن­دا جاتقان اداممەن تىلدەسۋ مۇمكىن ەمەس. ناۋقاس­تى دارىگەرلەر كومان­دا­سىنىڭ ءبىر شەشىمى ءارى, ءبىر شەشىمى بەرى ەتۋى مۇمكىن.

دۇرىس شەشىم قابىلداۋ ءۇشىن دارىگەرلەر كومانداسى قانشالىقتى ءبىلىمدى, بىلىكتى بولۋى كەرەك ەكەنى تاعى بەل­گىلى. وسىنداي ارپالىسقان جۇمىس­تىڭ اراسىندا اۋدانداردان, الىس اۋىلداردان جەدەل جاردەم كەرەك ەتكەن دابىلدار دا ءتۇسىپ جاتادى. ون­دايدا كەزەگىمەن يرينا پاۆ­لوۆ­نا دا جەڭىل كولىككە نەمەسە تىكۇشاققا وتىرىپ, شۇعىل اتتانادى. يرينا پاۆلوۆنانىڭ 26 جىلدا ءبىر رەت تە قاتەلەسىپ, اۋزىن اران­­­داي اشىپ تۇراتىن اجالدان جە­­­ڭىلىس تاپقان ءساتى بولماپتى. مۇ­­نى ول ءوزىنىڭ عانا ەمەس, جان­­­ساق­­­تاۋ بولىمشەسى دارىگەرلەر كومان­داسىنىڭ ماڭداي تەرى, ءوزىن وسى سالاعا ۇيرەتكەن, باۋلىعان ۇستاز­دارى­نىڭ ارقاسى دەپ تۇسىنەدى. بولىم­شەدەگى اعا بۋىن انەستەزيولوگ-رەا­نيماتولوگ دارىگەرلەردىڭ بار­لىعى دا ينستيتۋتتى «قىزىل» ديپ­لوممەن بىتىرگەن, بارلىعىنىڭ دەرلىك عىلىمي دارەجەسى بار.

ءوزى وسى كەزگە دەيىن 25 عىلىمي ماقالا جازدى, وتكەن جىلى ەكاتەرينبۋرگ قالاسىنا بارىپ, بىلىكتىلىگىن تاعى دا كوتەرىپ كەلدى. جانساقتاۋ بولىمىندەگى اسا اۋىر ناۋقاستاردى «تاماقتاندىرۋ» تەحنولوگياسىن ەنگىزۋگە مۇرىندىق بولدى. مۇنى وبلىستىڭ باس انەستەزيولوگ-رەانيماتولوگ دارىگەرى يۋري مويسەەۆ باستاعان ارىپتەستەرى قۇپ الدى, ناتيجەسى دە جامان ەمەس. بىردە ول جۇمىستان كەيىن دۇكەنگە باردى. كوپشىلىكتىڭ ىشىن­دە جاس ايەلدىڭ كويلەك تاڭداپ جات­قان ءساتىن سىرتتاي باقىلاپ تۇر­دى, بىراق بار نازارى ايەلدە ەمەس, كويلەكتە بولاتىن. كەنەت مۇنى بايقاعان ايەل وعان جالت قارا­دى دا, ء«سىزدىڭ اتىڭىز يرينا پاۆلوۆنا ەمەس پە؟» دەپ سۇرادى. – ءوزىنىڭ ايتۋىمەن مەن دە ونى ەسىمە ءتۇسىردىم. وسىدان 12 جىل بۇ­رىن ەسىكتىڭ الدىندا تۇرعان گاز بالونى جارىلىپ, ءۇستى-باسى, بەتى­نىڭ ساۋ تامتىعى قالماي كۇيىپ قالعان ايەل اۋىر حالدە تۇسكەن بولاتىن. بەت تەرىسى تۇتاس كۇيگەنمەن جاراقات ونشا تەرەڭدەمەگەن, سوندىقتان, ونى جاقسى ەمدەسە بارلىعى دا دۇرىستالاتىنىن بىلگەنبىز. بىراق ۋىزداي جاس كەلىنشەك ءوزىنىڭ بەتىن كورگەندە ومىردەن ءتۇڭىلدى, ءتىپتى, جارىق دۇنيەمەن قوشتاسقىسى كەلەتىنىن دە ايتىپ جاتتى. بەتى بەرى قاراعاننان كەيىن وعان پسيحو­لوگيالىق كومەك كورسەتتىم. وسى­نىڭ بارلىعى دا كەلىنشەكتىڭ ومىر­گە قۇشتارلىعىن, توزىمدىلىگىن قاي­تا وياتقان بولۋى كەرەك, كورگەن بەي­نە­تىن ۇمىتا باستاپتى. بەتىندە تىر­تىق تا قالماعان. ارينە, ونىڭ ايت­قان العىسى مەنىڭ دە جانىمدى جا­دىراتتى, – دەيدى يرينا پاۆلوۆنا.

ال, وپەراتسيا كەزىندە انەستەزيو­لوگتار تەاترداعى پەردەنىڭ سىر­تىندا قالاتىن رەجيسسەر سەكىل­دى. ناۋقاس حيرۋرگتى كورەدى. بى­راق انەس­تەزيولوگسىز وپەراتسيا جاسالمايدى, رەانيماتولوگ­تار اۋرۋدى سىن ساعات­تاردان, مينۋتتاردان امان الىپ شى­عادى. جان ساقتاۋ بولىمىندەگى جۇمىستىڭ ناتيجەسى دارىگەرلەردىڭ ءبىلىمى مەن بىلىكتىلىگىنە تىكەلەي بايلانىستى. ويتكەنى, انەستەزيولوگ پەن رەاني­ماتولوگتىڭ مەديتسينانىڭ بارلىق سالاسىنان قوردالى ءبىلىمى بولۋى ءتيىس. بۇل سالانىڭ ەرەكشەلىگى دە, قيىن­دىعى دا وسى. قاراعاندى ينس­تيتۋتىنىڭ ەمدەۋ فاكۋلتەتىن ۇزدىك ءبىتىرىپ, تەراپەۆت دارىگەر بولىپ, تۋعان قالاسى قوستانايعا ورالعان جاس يرينانى وبلىستىق اۋرۋحاناداعى الدىڭعى بۋىن دارىگەرلەر بىردەن وسى جانساقتاۋ بولىمىنە الىپ قالدى. – انەستەزيولوگ-رەانيماتولوگ بولامىن دەپ ويلاماعان ەدىم. بىراق ۇستازدارىما قارسىلىق تا كور­سەت­كەن جوقپىن, جۇمىستىڭ جاۋاپ­­­كەرشىلىگىنە ءتوزدىم. مەن دە گيپ­پوكراتقا بەرگەن انتتى اسا جوعارى سەزىنەتىن بۋىننان ەدىم, اۋىر اۋرۋلاردى تاس­تاپ كەتۋ كۇنامەن بىردەي بولا­تىن.

ءار ناۋ­قاستى اجالدان امان الىپ قالىپ, ەم­دەۋ پالاتاسى­نا اۋىستىرعاندا ەرەكشە قاناعات­تانعاندىق سەزىمدى باستان كەشەمىن. دارىگەر باقىتى وسى شىعار دەپ ويلايمىن, – دەيدى يرينا پاۆلوۆنا اڭگىمەسىن جالعاي ءتۇسىپ. ول كوپ جىلداردان بەرى قوس­تا­ناي قالاسىنداعى مەديتسينا كول­لەدجىندە ستۋدەنتتەرگە ءدارىس وقيدى. ۇستازدىقتى ءوزىنىڭ جۇمى­سى­نان تىس جاقسى كورەتىن ىسىنە سانايدى. مەدي­تسيناداعى ۇرپاق بايلانىسىنىڭ ۇزىلمەۋىن ويلايدى. – ءبىز امەريكالىق, ەۋروپالىق تەحنولوگياعا ۇمتىلامىز. ءسوز جوق, ولاردا تەحنيكالىق جاعىنان وزىق ۇردىستەر بار. بىراق ءبىزدىڭ مە­­دي­تسيناداعى ءداستۇر بولىپ قا­لىپ­­تاسقان قۇندىلىقتاردى جەت­كى­لىك­تى باعالاۋعا ءتيىسپىز. ول, ەڭ ال­دى­مەن, دارىگەردىڭ ناۋقاسقا ادام­گەر­شى­لىك­پەن, مەيىرىمدىلىكپەن قاراۋى دەر ەدىم. ۋاقىت بارلىعىن دا وزگەرتەدى, ادەت-عۇرىپ, تەحنولوگيالار, حاتتامالار, ءدارى-دارمەك تە وزگەرەدى, جەتىلدىرىلەدى. وزگەرمەيتىن ءۇش نارسە بار. دارىگەردىڭ ىشكى ءبىلىم باي­لىعى, مەيىرىمدى جۇرەگى جانە ال­دىنا كەلگەن ناۋقاس عاسىردان عاسىرعا جىلجي بەرەدى, – دەگەندە جوعارى بىلىكتى دارىگەر يرينا شاپ­كونىڭ جۇزىنەن ءبىر كەمەلدىك, زيالىلىق بايقالىپ تۇردى. سوزىنە ءىسى ساي.

ءنازيرا جارىمبەتوۆا,

«ەگەمەن قازاقستان»

قوستاناي