ەلباسى مانيفەسى: بەيبىت ومىرگە ۇندەۋ

ىزگىلىككە ءىز اشار باتىل قادام

«الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسى – جاڭا مىڭجىلدىقتا ءومىر سۇرەتىندەر ءۇشىن شىنايى الاڭداۋشىلىقتان تۋىنداعان باعدارلامالىق قۇجات. ادام, جاۋاپكەرشىلىكتى ساياساتكەر جانە مەملەكەت قايراتكەرى رەتىندە قازاقستان پرەزيدەنتى تەك ادامزاتتىڭ بولاشاعى ءۇشىن عانا الاڭدامايدى. باعدارلامالىق مانيفەسىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ اسكەريلەرگە, تەررورلىق جانە ەكونوميكالىق تاۋەكەلدەرگە كىم قارسى تۇرا السا, مىنە, سولاردى سىندارلى ۇنقاتىسۋعا, ساياسي سابىر مەن اقىل-پاراساتقا شاقىرادى. ءححى عاسىرداعى شەشۋشى ماسەلە – بۇكىل الەمدەگى بەيبىت­شى­لىك, بالالارىمىز بەن نە­مەرەلەرىمىزدىڭ بولا­شا­عى. ۇكى­مەت­تەر مەن ساياسات­كەر­لەر­دىڭ كۇش-جىگەرى الەم­نىڭ قاي بۇرى­شىن­دا دا عالىم­دار, بيز­نەس­مەن­دەر, جەر پلانە­تا­سىن­داعى ميل­ليونداعان ادامدار تاراپى­نان قولداۋ تابۋى ءتيىس. سونداي-اق, بۇل ۇدەرىستەن ونەر ادامدارى دا تىسقارى قالماۋى كەرەك. ونەر قايرات­كەرلەرى وزدەرىنىڭ وزىق تۋىن­­دىلارىندا گۋمانيزم, بەي­بىت­­شى­لىك پەن تىنىشتىق, ءوزارا ءتۇسى­نىستىك باستاۋلارىن كور­­سەتسە قان­داي عانيبەت. سون­دا ادام­دار­دىڭ بويىندا ادامگەر­شى­لىك قاسيەت­تەر ويانار ەدى. سوندا ادامدار ءوز بالا­لارىن ەش الاڭسىز ءوسىرىپ, جەتىل­دىرۋدىڭ باقىتىنا يە بولار ەدى. ونەر دە بەيبىتشىلىكتەن ارنا تارتىپ, قيراتىپ بۇلدىرۋگە قار­سى تۇرۋى, ادامداردىڭ جۇرە­گىنە ىزگىلىكتىڭ ۇرىعىن سەبۋى ءتيىس. مادەنيەت پەن ساياسات, ونەر مەن قوعام ءوزارا تىعىز باي­لا­نىستا, ولار قاشاندا ءبىر-ءبىرىن ءوز­ارا تولىقتىرىپ تۇرا­دى. ولار­­دىڭ ءوزارا قارىم-قاتى­ناس­تا­رى مۋزىكاداعى اككورد ءتارىز­دى. مۋزىكالىق دىبىس ۇيلە­سىمى داۋىستاردىڭ دۇرىس سايكەس­تى­گىنە تىكەلەي بايلانىستى. مەم­لەكەتتەگى ۇيلەسىمدىلىك تە بيلىك پەن قوعامنىڭ, ەكونوميكا مەن ساياساتتىڭ, ونەر مەن مادەنيەتتىڭ اسا وزىق قارىم-قاتىناسى نەگىزىن­دە قالىپتاسادى. ءوزىنىڭ جەكە تاعدىرى مەن ەلى­نىڭ تاعدىرىن اجىراعىسىز  بىرىكتىرگەن مەم­لەكەت كوشباس­شىلارى پارا­سات­تىلىقتىڭ ەڭ جوعارى سەزى­مىن يلەنۋلەرى ءتيىس. ءسوز رەتىن­دە, مۇنداي قاسيەت­تەردىڭ مۋزى­كانت­تارعا دا اسا قاجەت ەكەنىن اتاپ كور­­سەتكەن ارتىقتىق ەتپەيدى. ماسە­­لەن, ديري­جەر تۋىندىنىڭ تەرەڭ ماعى­ناسىن وركەسترانتتارعا قارا­عاندا ايقىن سەزىنىپ, ونىڭ نە ايتايىن دەگەنىن بىلەدى. ال بۇل ارالىقتا ءار ورىنداۋشى تەك ءوز پارتياسىمەن عانا جۇمىس ىستەيدى. بىراق ولار ۇلى تۋىندىنىڭ ۇلى يدەيا­سىن جان-تانىمەن ءبىر­دەي سەزىنىپ, جۇرەكتەرگە جەت­كىزە العان جاعدايدا ارادا جامان­دىقتى جەڭىپ, قيراتىپ-ءبۇلدىرۋ­دى توق­تاتۋعا, ىزگىلىكتىڭ اتىن وزدىرۋعا قابىلەتتى ۇيلەسىم پايدا بولادى. ءبىز قوعامدا گۋمانيستىك باع­دار­­لاردى ساقتاپ, تاياۋ بولا­شاق­تا ءتۇرلى تاۋەكەلدەرگە قارسى تۇرا الامىز با؟ بۇل, ارينە, ءار­قاي­سىمىزدىڭ ەلباسىمىزدىڭ ءبىتىم­گەرشىلىك باستامالارى نەگىزىندە بەيبىتشىلىكتە, ءوزارا تۇسىنىستىكتە جۇمىس ىستەپ, ءومىر سۇرۋگە دەگەن ۇمتىلىسىمىزعا تىكەلەي تاۋەلدى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ جوعارى گۋمانيستىك داۋىسىن قازىردىڭ وزىندە حالىقارالىق قوعامداستىق ەستىپ قانا قويماي, جوعارى باعالاپ ۇلگەردى. ويتكەنى, مەملەكەت باسشىسىنىڭ «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسى بۇۇ باس اسسامبلەياسى مەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ رەسمي قۇجاتى مارتەبەسىن يەلەنىپ وتىر. مۇنىڭ ماقساتتىلىعى بار­لىق قازاقستاندىققا تۇسىنىكتى. ءجا­نە گۋمانيستىك قۇندىلىقتار بەكى­تىلىپ, ءبىز ءۇشىن ىزگىلىكتىڭ ءداۋى­رىن اشۋ مۇمكىندىگى تۋعان ساتتە جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامى­نىڭ بولاشاعى جارقىن ەكەنى ايقىندالا تۇسەدى. ايمان مۇساقوجاەۆا, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى استانا

تەپە-تەڭدىكتە تەربەلەيىك

قازىرگى كەزدە ءبىر كەزدەرى تۇتاس ءبىر جۇيە قۇراپ كەلگەن ورنىقتى الەمدىك ءتارتىپتىڭ بۇزىلا باس­تاعا­نىنىڭ بەلگىلەرىن انىق بايقاۋعا بولادى. بۇل, اسىرەسە, حالىق­ارا­لىق قاتىناستارداعى الەۋ­مەتتىك ورتانىڭ بۇزىلا باس­تا­عانىنان اڭعارىلادى. ەگەر ۆەستفال, ۆەنا, ۆەرسال جۇيەلەرى قانداي دا ءبىر تۇسىنىككە سايكەس كەلىپ, ولاردى تۇسىندىرۋگە جانە بولجاۋعا بولاتىن بولسا, قازىرگى حالىقارالىق قاتىناس­تار­دىڭ قۇرىلىمى ءوزىنىڭ تەپە-تەڭدىگىن جوعالتىپ, قارىم-قاتى­ناس­تاردىڭ قاتەر توندىرەتىن ءۇزىل­دى-كەسىلدى قارسىلىق ۇستانىم­دارىن قابىلداعانداي. بۇگىندە تالاپ ەتۋ, سانكتسيا­لار, كۇش كورسەتۋ مەن قوقان-لوقى جاساۋ سەكىلدى ءداستۇرلى ەمەس ءتاسىل­دەر, حالىقارالىق ديپلو­ما­­تيا­­نىڭ ادەتتەگى سويلەسۋ ءتىلى­نە اي­نالدى. ءوزارا قارىم-قاتى­ناس­تىڭ مۇنداي سيپاتى مەملەكەت تۇر­ماق, ادامداردىڭ ءوزىن ەشقاشان جا­قىن­داستىرا العان ەمەس. قازىر­گى دۇنيەدەگى قاراما-قايشى­لىق­تار كوپ جاعدايدا بەيبىت تۇر­عىن­دار­دىڭ ولىمىنە الىپ كەلە­تىن قاتال كۇ­رەسپەن شەشىلىپ جا­تىر. يادرولىق سى­ناق­تار ءالى دە بولسا جالعاسىپ, جە­كەلەگەن ەل­دەر­دىڭ كوشباسشىلارى وزدەرى­نىڭ كەۋدەمسوقتىقتارى ارقى­لى جاھاندىق قاۋىپسىزدىككە ايتار­لىقتاي قاتەر ءتوندىرىپ وتىر. الەمدىك جانە جەكەلەگەن ەل­دەر اراسىنداعى سوعىستار ءتاجى­ري­بەسى كورسەتىپ وتىرعانداي, بەل­گىلى ءبىر دەڭگەيدە قاراما-قاي­شى­لىقتار تۋعىزاتىن كەز كەل­گەن كەلىسپەۋشىلىكتىڭ اقىرى ءۇل­كەن سوعىس ءورتىن تۇتاندىرۋعا الىپ كەلۋى ابدەن ىقتيمال. وكىنىش­كە قاراي, مۇنداي قاراما-قايشىلىقتار كۇن وتكەن سايىن كوبەيە ءتۇسىپ كەلەدى. مۇنىڭ بارىنە اۋەلدە ءۇنسىز عانا توزۋگە بولار, بالكىم, ال كەيىن بارىنەن دە كەش قالامىز – بەيبىتشىلىكتى, پلانەتانى, ياعني جەر وركەنيەتىن جوعالتىپ الۋىمىز ابدەن مۇمكىن. مىنە, ەلباسىنىڭ «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسىندە ناق وسى ماسەلە قابىرعاسىنان قويىلادى. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازىرگى تاڭدا قاۋىپسىزدىك جاھان­دىق ماڭىزعا يە ەكەنىن, ويتكەنى, جەكەلەگەن مەملەكەتتىڭ, جەكەلەگەن ۇلتتار مەن كوشباسشىلاردىڭ مۇددەلەرى تۇرعىسىنان قاراۋعا كەل­مەيتىن شەتىن ماسەلە ەكەنىن ناق­تى مىسالدارمەن كورسەتىپ بەر­دى. قازاقستان باسشىسىنىڭ كەي­بىر باستامالارى بۇرىن دا وسى كوكەيكەستى ماسەلەنى اينالىپ وتپەيتىن, بىراق ولار اتالعان ماني­فەستەگى سەكىلدى وتكىرلىك پەن تۇجى­رىمدامالىققا يە ەمەس ەدى. الەم اسكەري-ونەركاسىپ كەشە­نىنە قارجىنى ەسەلەپ ۇلعايتىپ, قارۋلانۋ ۇدەرىستەرىن جالعاستىرىپ جاتىر. سوندىقتان مانيفەستە جاھاندىق قاۋىپسىزدىك جايىن پاراسات پەن اقىل تەزىنە سالۋ ارقى­لى شەشۋ كولدەنەڭ تارتىلىپ وتىر. سانجار بوقاەۆ, ساياسي عىلىمدار دوكتورى استانا

ءححى عاسىرعا تىنىشتىق قاجەت

نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى اتالعان سامميتتە وسىلاي دەي وتىرىپ, بۇكىل ادامزاتتى تولعاندىرىپ وتىرعان, تەك قانا تولعاندىرىپ ەمەس-اۋ, وتكىر ۇستارانىڭ جۇزىندە جۇرگەندەي ۇرەيلەندىرىپ وتىرعان ەڭ شەتىن ماسەلەنى ءار قىرىنان تارقاتىپ بەردى. ويتكەنى, قازىر الەمنىڭ ءار ەلىندە دۇركىن-دۇركىن لاڭكەستىك شابۋىلدار, جوي­قىن جارىلىستار مەن توپ-توبىمەن باس ساۋعالار تىنىش مەكەن ىزدەگەن بوسقىنداردىڭ شىرقىراعان جان داۋىسى ەستىلىپ جاتىر. بۇعان ارينە, مامىراجاي تىرلىك كەشىپ وتىرعان ەلدەردىڭ تىنىشتىعىن تۇلەن تۇرتكەندەي بۇزىپ, سول ارقىلى الەمدى ۇرەيدە ۇستاعىسى كەلەتىن سىرتقى كۇشتەردىڭ اسەرى تيگەنى داۋسىز. ونىڭ ۇستىنە كەيبىر ەلدەردىڭ وزدەرىندە يادرولىق قارۋدىڭ ءتۇر-ءتۇرىن سىناقتان وتكىزگەنىن, ءسويتىپ, ادامزاتقا سەس كورسەتۋگە بەيىم ەكەنىن تانىتاتىندارى شوشىندىرماي قويمايدى. وسىعان بايلانىستى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ءححى عاسىر: سوعىسسىز الەم» اتتى كەڭ اۋقىمدى باعدارلاما ۇسىنىپ وتىر. مۇنداعى باستى ماقسات – كۇللى ادامزات ءۇشىن سوعىسسىز الەم ورناتۋ. شىندىعىن ايتسام,  ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە ادامزاتتىڭ بولا­شاعى ءۇشىن جويقىن زاردابى بولاتىن يادرولىق قارۋ سىناقتان وتكىزىلەتىن سەمەي پوليگونى بولدى. الايدا, ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن ەلباسى تاجال اپانى سانالعان سول پوليگوندى جابۋعا, ءسويتىپ, يادرولىق قارۋدان باس تارتۋعا بايلانىس­تى تاريحي شەشىم قابىلدادى. وسىلايشا, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى دۇنيەجۇزىندە يادرولىق قارۋ­دان باس تارتقان بىرەگەي مەم­لەكەتتىڭ باسشىسى رەتىندە تا­نىل­دى. راس, ەلباسى بۇل شەشىم­دى ءوزىنىڭ جەكە مۇددەسى ءۇشىن ەمەس, بولاشاق ۇرپاقتىڭ بەيبىت ءومىرى ءۇشىن قابىلدادى. الايدا, الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە مۇنداي شەشىم قابىلداۋعا اسىق­پايتىندىعى ويلاندىرادى. دەگەنمەن, الەم ەلدەرىنىڭ ءبىر-بىرىمەن قىرعي-قاباق كوزقاراس­تا بولۋىنىڭ زارداپتارىن بەي­بىت تۇرعىندار تارتاتىنى داۋسىز. سول سەبەپتەن, نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بىرىنشىدەن, قازىرگى كەزدەگى بىردە-ءبىر سوعىستا جەڭىم­­پاز بولمايدى جانە بولا دا المايدى, وندا ءبارى دە جە­ڭىلەدى. ەكىنشىدەن, جاڭا سوعىس­ت­ا جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋ­لار – يادرولىق, حيميالىق, بيو­لوگيالىق جانە عىلىم جەتىس­تىگى نەگىزىندە ويلاپ تابىلاتىن باسقا دا كەز كەلگەن قارۋ ءتۇر­لەرىن قولدانۋدان قاشىپ قۇتىلۋ مۇمكىن بولمايدى. بۇل بۇكىل ادامزاتتىڭ قىرىلۋىنا الىپ كەلەدى. جانە وسىعان كىمنىڭ جاۋاپ بەرەتىنىن انىقتاۋدىڭ ءوزى دە كەش بولادى جانە جاۋاپ بەرەتىن ادام دا تابىلمايدى. وسى ىقتيمال قاۋىپ-قاتەردى قازىرگى ۇلتتىق ليدەرلەر مەن سايا­­ساتكەرلەر جانە ولاردىڭ كەيىن­گى بۋىن وكىلدەرىنىڭ بار­لى­عى اكسيوما رەتىندە ءتۇسىنۋ­گە ءتيىس. ۇشىنشىدەن, مەملەكەت­تەر اراسىنداعى بارلىق تالاس-تارتىستاردى رەتتەۋ ءۇشىن بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىككە تەڭ جاۋاپكەرشىلىك, ءوزارا قۇر­مەت جانە ىشكى ىسكە ارالاسپاۋ قاعيداتتارىنا بەيىمدەلگەن بەيبىت ۇنقاتىسۋلار مەن سىندارلى كەلىسسوزدەر نەگىز بولۋى كەرەك. الەمدىك قوعامداستىق ءىس-قيمىلىنىڭ تۇتاستىق الگوريتم­دەرىن مىنا باعىتتار بويىنشا وسى كەشەندى نەگىزدە ءتۇزۋ كەرەك», دەپ پايىم جاسادى. بۇل – وتە ورىندى جانە دەر شاعىندا ايتىلعان پىكىر. مۇنى, ءتىپتى, جاي پىكىر دەۋ­گە دە بول­مايدى. ويتكەنى, قاۋىپ-قاتەر­گە تولى سوعىستىڭ بولا­شاق­تا قولدانىلاتىن قارۋ ءتۇر­لەرى­نىڭ اتىن اتاۋدىڭ ءوزى قور­قى­نىشتى. حيميالىق, بيو­لو­گيال­ىق قارۋلاردىڭ تەك نى­سانا­عا الىنعان نۇكتەسىن عانا ەمەس, ەڭ قاتەرلىسى, جەر بەتىندەگى تىرشىلىك جويىپ جىبەرۋگە قاۋ­قارلى ەكەندىگى ادامزاتتىڭ جانىن تۇرشىكتىرەدى. مۇنداي قارۋ قولدانۋدىڭ قۇتىلۋدىڭ, دالىرەك ايتقاندا, الدىن الۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى – سوعىسسىز الەم قۇرۋعا قول جەتكىزۋ. ءبىز­دىڭ ەلباسىمىز تەك قازاق­ستان­دىق­تاردىڭ عانا ەمەس, ءتورت­كىل دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىن مەكەن ەتكەن بارشا ادامزاتتىڭ كەشەگى بەيبىت بولۋىن, كەلەر ۇرپاقتىڭ الاڭسىز ءومىرىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزىن كوتەرىپ وتىر. وسىعان بايلانىس­تى ءوزىنىڭ  «الەم. ءححى عاسىر» اتتى مانيفەسىندە سوعىسسىز الەم قۇرۋدىڭ قاجەتتىگىن كورسەتىپ بەردى. ەلباسىنىڭ «ءولىم سەبەتىن قارۋلاردى عارىش كەڭىستىگىنە, الەمدىك مۇحيتتىڭ بەيتاراپ سۋلارىنىڭ تۇبىنە, اركتيكاعا ورنالاستىرۋعا تىيىم سالاتىن جاھاندىق شەشىم قابىلداعان ءجون. جاپپاي قىرىپ-جوياتىن جاڭا قارۋ تۇرلەرىن جاساۋ ءۇشىن عىلىمي جاڭالىقتاردى پاي­دالانۋعا تىيىم سالاتىن حالىقارالىق قۇجات ازىرلەپ, ونى ورىنداۋدى مىندەتتەۋ ماڭىزدى. بۇۇ-دا جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋ جاساۋ جانە جەتىلدىرۋ ءۇشىن پايدالانۋعا بولاتىن عىلى­مي جاڭالىقتاردىڭ تىركەۋ رەەسترىن قۇرعان ابزال», دەۋىنىڭ عالام­دىق پروبلەماعا ازاماتتىق الاڭ­داۋ­شىلىعى اڭعارىلادى. ءححى عاسىردا الەمگە تىنىش­تىق كەرەك! ءدال وسىلاي دەپ الەمدە بىردە-ءبىر مەملەكەتتىڭ  با­س­شىسىنىڭ, بىردە-ءبىر قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرىنىڭ  جان داۋىسى شىعا شىرىلداعان جوق, جانايقايى دا ەستىلمەدى. جاھان جۇرتىنىڭ تىنىشتىعى ءۇشىن, كەلەشەك ۇرپاقتىڭ بەي­بىت ءومىرى ءۇشىن تاۋەلسىز قازاق­ستاننىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇندەۋ تاستاۋىن الەمنىڭ بارشا تۇرعىنى قول­دايدى. ويتكەنى, ءححى عاسىر­دا الەم جۇرتىنا  تۇنىعى لايلان­باي­تىن تىنىشتىق, مامىراجاي بەيبىت ءومىر كەرەك.  اليا بەكقوجيەۆا, اتىراۋ وبلىستىق كاسىپكەرلەر جانە جۇمىس بەرۋشىلەر وداعىنىڭ ءتورايىمى,  وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى اتىراۋ

بەيبىت ءومىر – بالالارىمنىڭ باعى

مەن كوپبالالى انامىن, جەتى ۇل-قىز تابيەلەپ ءوسىردىم. ۇلكەندەرىم وتاۋ قۇرىپ, نەمەرە سۇيگىزدى, ماماندىق الىپ ەڭبەككە ارالاستى. ارقايسىسى ءوز وتباسىن تەربەتىپ وتىر. كىشى قىزىمنىڭ ءوزى  جوعارى وقۋ ورنىندا وقىپ ءجۇر. ەشنارسەدەن كەندە ەمەسپىز, ادال ەڭبەك ويلاعان ماقساتىڭا جەتكىزەدى. شۇكىرلىك دەيمىز. ويلاپ وتىرسام, وسىنىڭ بارلىعى دا بەيبىت ءومىردىڭ ارقاسى. قازاق «قولى قيمىلداعاننىڭ اۋزى قيمىلدايدى» دەيدى. ەڭبەك ەتكەن ادامنىڭ ناپاقاسى ىلعي دا تابىلادى. ال وق داۋىسى تىنباعان ەلدەردە ادامداردىڭ ماڭداي تەرى سور, كەدەيشىلىك تە, بوسقىنشىلىق تا سول جەردە بولاتىنىن كۇندەلىكتى اقپاراتتاردان كورىپ, ءبىلىپ وتىرمىز. مەملەكەتتەر اراسىنداعى ساياسي تەكەتىرەستەردىڭ سوڭى قارۋ كەزەنۋگە ۇلاسىپ, انا بالاسىنان, بالا اكەسىنەن ايىرىلىپ, اڭىراپ قالىپ جاتىر. بەيبىت ءومىرسىز بالالارىمنىڭ بولاشاعىن ەلەس­تەتۋگە قورقامىن.  لاڭكەستىك جارىلىستاردان جازىقسىز ادامدار ءولىپ, مۇگەدەك بولىپ قالعاندار قانشاما؟ وسىنىڭ بارلىعى دا ادامزات وركەنيەتى تولىسقان ءححى عاسىر ءۇشىن اقىلعا سىيىمسىز كورىنىس بولىپ تۇرعانى ايان. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ماني­فەسىندە «اسكەري  قاۋىپ بۇكىل­الەمدىك اۋقىمداعى قاسىرەتكە اينالۋى مۇمكىن», دەدى. عىلىمنىڭ دامۋ جەتىستىكتەرى بەيبىت ومىرگە ەمەس, ءولىم سەبەلەيتىن يادرولىق قارۋ-جاراققا جۇمسالسا, جاھان­دىق ولشەمدەگى جۇدىرىقتاي جەردىڭ – جەر-انانىڭ دا شىدامى شەكسىز بولماۋى مۇمكىن. دۇنيەجۇزىندەگى حالىقارالىق قاتىناستا   وزگەلەرگە وكتەمدىك تانىتۋدى, كەيبىر مەملەكەتتەردىڭ جانجالعا ەرىك بەرۋىن الەم حالقى الاقانداعىداي كورىپ وتىر. ءبىزدىڭ دانا حالقىمىزدا سوزگە توقتاۋ ەڭ جاقسى قاسيەت­تىڭ, تەك­تىلىكتىڭ, ىزگىلىكتىڭ نىشانى بولىپ تابىلادى. سوعىس قاۋپى وزگە پلانەتالار­دان ءتو­نىپ تۇرعان جوق قوي. يادرو­لىق قارۋ­دى ءوندىرىپ, سىناپ جات­قان دا, مەم­لەكەتتى, اسكەري بلوك­تاردى, ۇيىم­داردى باس­قارىپ وتىرعان دا ادام­دار. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى سەكىل­دى حالىقارالىق ۇيىمدار تاراپىنان ۇسىنىلعان يادرولىق قاۋىپسىزدىك, قارۋلانۋعا قارسى, حالىقارالىق جاعدايلاردى رەتتەۋ جونىندەگى پاتۋالاعان شارتتار مەن قۇجاتتاردىڭ كەيبىر مەملە­كەتتەر تاراپىنان جۇرە تىڭدا­لا­تىنى  دا بايقالادى. ولار ادام­ز­ات ال­دىنداعى جاھان­دىق جا­ۋاپ­كەر­شىلىكتى سەزىنسە ەكەن دەپ ويلايمىن. مەن ساياساتكەر ەمەسپىن. بىراق كوكىرەگى اشىق, كوزى قاراقتى جان­نىڭ بارلىعى دا بۇگىنگى لاڭكەستىك پەن سوعىس قاۋپىنىڭ كۇشەيگەنىن,  ەلباسىمىزدىڭ بەيبىتشىلىك قازىعىنىڭ بوساڭسىماۋى ءۇشىن اتسالىسىپ جۇرگەن قاجىرلى ەڭبەگىن ءبىلىپ تە, باعالاپ تا وتىر. انانىڭ بارلىعى دا الدىمەن تىنىشتىقتى تىلەيدى. قازەكەمنەن ءسوز قالعان با, «ادام قايعىسىز ىشكەن قارا سۋعا سەمىرەدى» دەيدى. قاڭعىعان وقتىڭ قاي كۇنى وزىنە تيەرىن ويلاعان انا مەن بالانىڭ ۇيقىسى كەلە مە؟ ءبىزدىڭ ەلىمىز وسىنداي قايعىدان ادا ەكەنىنە شۇكىرشىلىك ەتەمىن. ۆاشينگتونداعى يادرولىق قاۋىپ­سىزدىك جونىندەگى سامميت اياسىندا سويلەگەن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ سوزىندە ايتىلعان ماڭىزدى ماسەلەلەر مەن ۇسى­نىس­تار, باستامالار الەم جۇرت­شىلىعىنىڭ كوڭىل تورىنەن ورىن الاتىنىنا سەنىمدىمىن. قارلىعاش بالاپانوۆا, «شاڭىراق-قوستاناي» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى, «التىن القا» يەگەرى  قوستاناي