كەشە استاناداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى ەرالى توعجانوۆ فرانتسيانىڭ ەكونوميكا, قوعام, قورشاعان ورتا ماسەلەلەرى جونىندەگى كەڭەسى ەۋروپالىق جانە شەتەلدىك ىستەر بويىنشا سەكتسياسىنىڭ توراعاسى جان-ماري كامباسەرەسپەن كەزدەستى.
كەزدەسۋ بارىسىندا ەرالى توعجانوۆ شەتەلدىك قوناقتى قوعامدىق كەلىسىم مەن ۇلتارالىق بىرلىكتىڭ قازاقستاندىق مودەلىمەن تانىستىرا كەلىپ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلۋ تاريحى, كونستيتۋتسيالىق مارتەبەسى, مىندەتتەرى جانە ەلىمىزدەگى ەتنوسارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى حاباردار ەتتى.
«مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن قۇرۋ يدەياسىن العاش رەت 1992 جىلى ايتتى. ال 1995 جىلعى 1 ناۋرىزدا ەلباسىنىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن قۇرۋ تۋرالى جارلىعى شىقتى. ءوز تاريحىندا اسسامبلەيا پرەزيدەنت جانىنداعى كونسۋلتاتيۆتى-كەڭەسشى ورگاننان مىقتى قۇقىقتىق نەگىزگە جانە قوعامدىق-ساياسي مارتەبەگە يە كونستيتۋتسيالىق ورگانعا دەيىن ءوستى», – دەدى ە.توعجانوۆ.
ودان ءارى ە.توعجانوۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى پارلامەنت ماجىلىسىنە 9 دەپۋتات سايلاۋ قۇقىعىنا يە بولعانىن, وسى ارقىلى اسسامبلەيانىڭ قوعامدىق-ساياسي ءرولى ارتا تۇسكەنىن, «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تۋرالى» زاڭ قابىلدانعانىن, وسىلايشا بۇل ۇيىم ەلىمىزدىڭ ساياسي جۇيەسىنىڭ تولىققاندى بولىگىنە اينالعانىن ءارى ونىڭ قىزمەتىنىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق نەگىزدەرى ايقىندالعانىن اتاپ كورسەتتى.
سونىمەن قاتار, ول اسسامبلەيانىڭ نەگىزگى ماقسات-مىندەتىن ەگجەي-تەگجەيلى ءتۇسىندىرىپ بەردى.
«اسسامبلەيانىڭ باستى ماقساتى – قازاق حالقىنىڭ توپتاستىرۋشىلىق ءرولىن ارقاۋ ەتە وتىرىپ, قازاقستاندىق بىرەگەيلىكتى جانە باسەكەگە قابىلەتتى ۇلتتى قالىپتاستىرۋ ۇدەرىسىندە رەسپۋبليكاداعى ەتنوسارالىق كەلىسىمدى قامتاماسىز ەتۋ. ال ۇيىمنىڭ نەگىزگى مىندەتى – ەتنوسارالىق قاتىناستار سالاسىندا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىمەن ءتيىمدى ءوزارا ءىس-قيمىلدى قامتاماسىز ەتۋ, قوعامدا ەتنوسارالىق كەلىسىمدى جانە تولەرانتتىلىقتى ودان ءارى نىعايتۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاساۋ, ەل بىرلىگىن نىعايتۋ, قازاقستان قوعامىنىڭ نەگىز قالاۋشى قۇندىلىقتارى بويىنشا قوعامدىق كەلىسىمدى قولداۋ جانە دامىتۋ», – دەدى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
بۇدان بولەك, ە.توعجانوۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەملەكەتتىك ورگاندارعا ەكسترەميزم مەن راديكاليزم كورىنىستەرىنە قارسى ارەكەت ەتۋگە, ازاماتتاردىڭ دەموكراتيا نورمالارىنا نەگىزدەلگەن ساياسي-قۇقىقتىق مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا كومەك كورسەتەتىنىن, ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ كۇش بىرىكتىرۋىن قامتاماسىز ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق, ە.توعجانوۆ اسسامبلەياعا قازاقستان پرەزيدەنتى باسشىلىق ەتەتىنىن, ۇيىم قۇرىلىمدىق جاعىنان اسسامبلەيا سەسسيالارىنان, اسسامبلەيا كەڭەسى مەن حاتشىلىعىنان, وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جانە استانانىڭ اسسامبلەيالارىنان تۇراتىنىن جەتكىزدى.
كەزدەسۋگە قاتىسقان ءماجىلىس دەپۋتاتى نارينە ميكاەليان ءوز كەزەگىندە ەلىمىزدە بارلىق ەتنوستاردىڭ مادەنيەتىن, ءتىلىن, ءداستۇرىن دامىتۋ ءۇشىن قاجەتتى جاعدايلاردىڭ بارلىعى جاسالىپ وتىرعانىن كولدەنەڭ تارتتى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, اسسامبلەيانىڭ ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق بەدەلىن ارتتىرۋداعى ىقپالى وتە زور.
جان-ماري كامباسەرەس ءوز كەزەگىندە ەلىمىزدە تۇرىپ جاتقان ءتۇرلى ەتنوستىق توپتارعا تەڭ قۇقىقتار مەن مۇمكىندىكتەر بەرۋدەگى قازاقستاننىڭ وڭ تاجىريبەسىن ۇيرەنۋدىڭ ارتىقشىلىقتارى بار ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. سونىمەن بىرگە, ول ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ءجۇرگىزىلىپ وتىرعان بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم ساياساتىن فرانتسيا تاراپى جوعارى باعالايتىنىن جەتكىزدى.
بۇعان قوسا, جان-ماري كامباسەرەس قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ حالىقتىق ديپلوماتيا ينستيتۋتى ۇلگىسىنە بەيىمدەلە وتىرىپ, ەلىمىزدەگى 100-دەن اسا ەتنوستىڭ باسىن بىرىكتىرەتىن بىرەگەي قۇرىلىمعا اينالعانىنا قىزىعۋشىلىعىن ءبىلدىردى.
جولدىباي بازار,
«ەگەمەن قازاقستان»