قازىر الەمدىك ارەناداعى ساياسي احۋال ۋشىعىپ تۇرعان كەز. وسىنداي قىرعي-قاباق ساتتە باتىل قادام جاساپ, قارۋسىزدانۋ ماسەلەسىن كوتەرگەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ادامزاتتىڭ جاندى جەرىن ءدوپ باستى دەۋگە بولادى. قازاقستان باسشىسى اقش-تا جاريالاعان مانيفەسى ارقىلى بۇگىندە قولىندا يادرولىق قارۋى بار ەلدەرگە ويلاناتىن كەز كەلگەنىن ايتتى.
مۇنداي باستاما كوتەرۋگە ءبىزدىڭ پرەزيدەنتتىڭ تولىق قۇقىعى بار. ولاي دەيتىن سەبەبىم, ەلباسى – ءوز پارمەنىمەن الەمدەگى ەڭ ۇلكەن سىناق الاڭىن جاۋىپ, ادامزات وركەنيەتىنىڭ ءورىسىن تارىلتقان قارۋدىڭ جويىلۋىنا العىشارت جاساعان تۇلعا. ەگەر سول كەزدە سەمەيدەگى يادرولىق پوليگوندى جاپپاعاندا, وكپە تۇسىمىزداعى قىتايدىڭ – لوبنور, اناۋ اقش-تاعى – نەۆادا جانە فرانتسيا مەن ۇلىبريتانيانىڭ تىنىق مۇحيت ارالدارىنداعى سىناق الاڭدارى دا جۇمىسىن توقتاتپاعان بولار ەدى. سوندىقتان قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باتىل ارەكەتى الەم بويىنشا وسىنداي يگى ىستەرگە مۇرىندىق بولدى دەۋگە تولىق نەگىز بار. ونى بۇگىندە بۇكىل الەم ءتۇسىنىپ, مويىنداپ وتىر.
ادامزات يادرولىق قارۋدان وسى عاسىردا باس تارتپاسا, الەمنىڭ الداعى تاعدىرى باسقا باعىتتا ءوربۋى ابدەن ءمۇمكىن. ءتىپتى, قۇداي بەتىن ءارى قىلسىن, ەگەر دۇنيەجۇزىلىك سوعىس وتى تۇتانا قالسا, ول جەر بەتىندەگى سوڭعىسى بولۋى دا عاجاپ ەمەس. سول سەبەپتى, قازىر مۇمكىندىك بولىپ تۇرعاندا, ءتيىستى شارالاردى قولعا الۋىمىز كەرەك. ەلباسى بارشا الەمگە وسىنى ايتىپ, ءالى دە بولسا كەش ەمەس ەكەنىن جەتكىزدى. ول ءۇشىن پرەزيدەنت اتقاراتىن جۇمىستاردى ناقتى جۇيەلەپ, تەرروريزمگە قارسى كۇرەستە جەر بەتىندەگى مەملەكەتتەر بىرىگىپ, ءبىر-بىرىمەن اقپارات الماسىپ وتىراتىن جاعداي جاساۋ كەرەكتىگىنە نازار اۋداردى. ويتكەنى, قازىر جانكەشتى سودىرلار كەز كەلگەن قادامعا بارۋعا دايىن. ءتىپتى, ولار اتوم-ەلەكتر ستانسالارىن جارىپ جىبەرۋدەن دە تايىنبايدى. مىنە, وسىنداي قاۋىپ-قاتەردىڭ الدىن الۋ جولدارىن ەلباسى ءوز مانيفەسىندە انىق كورسەتىپ بەردى.
بۇكىل الەمنىڭ ەرەكشە نازار اۋدارۋى دا سول سەبەپتەن دەپ بىلەمىن. ويتكەنى, جەر بەتىندەگى بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋدىڭ جالعىز كىلتى – وسى يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ. ەگەر ول الگىندەي قانىپەزەرلەردىڭ قولىنا تۇسسە, ادامزاتقا, بۇكىل ءوركەنيەتكە قاۋىپ تونەدى.
سونداي-اق, ەلباسى اتومدى ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرۋگە, مەديتسينادا, تاعى باسقا سالالاردا تەك بەيبىت ماقساتتا عانا قولدانۋدى ناسيحاتتاپ, قارۋ رەتىندە جويۋ كەرەكتىگىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى. قازاقستاننىڭ تومەن بايىتىلعان اتوم بانكىن قۇرۋ ماسەلەسىندە الدىڭعى قاتاردان كورىنۋىنىڭ دە سەبەبى سول. ءبىزدىڭ بۇل باستامامىزعا ماگاتە-ءنىڭ ءوزى ۇلكەن سەنىم ءبىلدىرىپ وتىر. مۇنداي سەنىم – ءبىزدىڭ قاۋىپسىزدىك پەن بەيبىتشىلىككە قوسقان ۇلەسىمىزگە بەرىلگەن لايىقتى باعا. وسىنى ەسكەرگەن ەلباسى كەلەسى ءسامميتتى قازاقستاندا وتكىزۋدى ۇسىندى. بۇل دا وتە ورىندى ءارى قولداۋعا لايىق باستاما.
ءادىل احمەتوۆ,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەتنوستىق جانە ءدىني تولەرانتتىلىق جونىندەگى يۋنەسكو كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى.