ازامات سوعىسى, كامپەسكە, اشارشىلىق سياقتى زوبالاڭنان ەندى ارىلدىق پا دەگەن تۇستا, ۇلت جاقسىلارىنىڭ باسىنا تاعى ءبىر پالە جابىسا كەتتى. قازاق ۇلتىنىڭ مۇددەسى جايىندا ايتىلعان ساياسي ماندەگى استارلى اڭگىمەلەر ءۇشىن عانا ەمەس, ەل باسقارىپ, حالىق ءسوزىن سويلەگەن ەل ازاماتتارىنىڭ ەتىگىنىڭ قونىشىنان ابايسىزدا ءبىر ءتۇيىر ءدان تابىلا قالسا دا حالىق جاۋى دەگەن جالاعا ىلىگىپ جاتتى. ەل ءىشىن دۇربەلەڭ جايلاپ, ادامدار ءبىر-بىرىنە كۇمانمەن قارايتىن كۇن دە تۋدى. مىنە, وسىنداي اۋمالى-توكپەلى زامان باستالعاندا بۇرىنعى تالدىقورعان, قازىرگى الماتى وبلىسىنىڭ اقسۋ اۋدانى جايپاق اۋىلىندا كولحوزشى نازار ۇلى قابدولدانىڭ وتباسىندا ۇل دۇنيەگە كەلدى. كۇن مەن ءتۇن تەڭەسىپ, سامارقاننىڭ كوك تاسىن ەرىتە كەلەتىن ناۋرىز ايىنىڭ جيىرما ەكىنشى جۇلدىزىندا ومىرگە كەلگەن ۇلىنا اكەسى قۇدايبەرگەن دەگەن ەسىم بەردى. ونىڭ ءجونى دە بار ەدى. اشارشىلىقتان كەيىن ەل-جۇرت ەڭسەسىن جيا الماي, اۋرۋ-سىرقاۋ يەكتەپ, ومىرگە كەلگەن جاس نارەستەلەر بەلگىسىز سىرقاتتىڭ سالدارىنان شەتىنەپ كەتىپ جاتاتىن. ال ونىڭ سەبەپ-سالدارىن انىقتايتىن دارىگەر دە تاپشى ەدى ول كەزدە. سونداي قاۋىپ-قاتەرلەردەن امان قالعان نارەستەلەرىن قۇدايدىڭ بەرگەن سىيى دەپ باعالاعان مارقۇم قابدولدا مەن نەسىپبالا ۇلدارىنىڭ ەسىمىن قۇدايبەرگەن قويعان ەدى. بىراق, اكەسى مەن اناسىنا ۇلىنىڭ قىزىق-قۋانىشىن كورۋ باقىتى بۇيىرمادى. 1941 جىلى سوعىسقا اتتانعان اكەسى قابدولدادان 1943 جىلدىڭ 22 ءشىلدەسىندە ۋكراينانىڭ حاركوۆ وبلىسى, يزيۋم اۋدانى, اندرەەۆكا حۋتورىندا قايتىس بولدى دەگەن قارا قاعاز كەلدى. ۇيەلمەلى-سۇيەلمەلى ەكى بالامەن جاستاي جەسىر قالعان نەسىپبالا شەشەي بولسا تاعدىردىڭ اۋىر سىناعىن كوتەرە المادى ما, كىم ءبىلسىن, 1946 جىلى دۇنيە سالدى. انالارى ومىردەن وتكەندە قۇدايبەرگەن نەبارى توعىز جاستا, ال قارىنداسى قاتيپا التى جاستا عانا بولاتىن. بىرەۋدىڭ بالالارى تۇرماق, ءوز بالالارىن ارەڭ اسىراپ وتىرعان اعايىننىڭ جەتىم قالعان ەكى بىردەي بالانى باۋىرلارىنا باسۋعا شامالارى جەتپەدى. ۇكىمەت ولتىرمەس دەگەن ۇمىتپەن ەكەۋىن اقسۋداعى بالالار ۇيىنە وتكىزەدى.
اناسىنان ايىرىلعان كۇنى-اق التى جاسار قارىنداسىن باۋىرىنا باسىپ جىلاپ وتىرىپ ەرجەتىپ, ەس جيىپ ۇلگەرگەن قۇدايبەرگەن بالا جۇرەگىمەن قارىنداسىنىڭ ەندىگى جەردەگى اكەسى دە, اناسى دا ءوزى عانا ەكەندىگىن ءتۇسىنىپ, اتا-اناسىنىڭ اتىنا كىر كەلتىرمەي ەرجەتىپ, ءۇلكەن ازامات بولۋعا اتا-اناسىنىڭ ارۋاعى الدىندا ۋادە بەرگەن بولاتىن. «جىرتىق ءۇيدىڭ قۇدايى بار», دەگەن ەمەس پە, قۇدايبەرگەننىڭ بۇل ۋادەسى جاراتقاننىڭ قۇلاعىنا جەتكەندەي. بۇگىندە ءبىر اۋلەتتىڭ عانا ەمەس, 220 مىڭنان استام حالقى بار الاتاۋ اۋدانىنىڭ اقساقالدار القاسىن باسقارىپ وتىرعان قۇدايبەرگەن اعانىڭ ەڭبەك كىتاپشاسىن پاراقتاپ شىقساق, شىنىمەن دە ەڭبەك جولىن 1956 جىلى اقسۋ اۋداندىق پيونەرلەر ءۇيىنىڭ ديرەكتورلىعىنان باستاعان ول كىسى سانالى عۇمىرىنىڭ 41 جىلىن ەل باسقارۋ ىسىنە ارناپتى. ول ەڭبەكتەرى ەلەۋسىز دە ەمەس. 1982 جىلدان 1987 جىلعا دەيىن ورتالىق كاسىپوداق كەڭەسىنىڭ پلەنۋم مۇشەسى بولسا, قاراساي اۋداندىق كەڭەسىنىڭ, كەيىننەن اۋداندىق ءماسليحات دەپۋتاتتىعىنا سايلاندى. «ەڭبەكتەگى ەرلىگى ءۇشىن», «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالدارىمەن ماراپاتتالدى.
2005 جىلى زەينەت جاسىنا شىققان قۇدايبەرگەن قابدولدين قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرا المادى. ەندى قوعامدىق جۇمىسقا ارالاسىپ, اۋىلداعى اقساقالداردىڭ باسىن قوسىپ, ولاردى پايدالى ءىس اتقارۋعا شاقىردى. 2008 جىلى الاتاۋ اۋدانى قۇرىلعان تۇستا اۋدان اكىمى باعدات ءمانىزوروۆ قۇدايبەرگەن اقساقالعا ەلدىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, «ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارا» جۇمىلىپ جۇمىس ىستەۋگە شاقىردى. سودان بەرى دە زىمىراپ سەگىز جىل ۋاقىت وتە شىعىپتى. قۇدايبەرگەن قابدولدين باسقاراتىن اقساقالدار القاسى تەك اۋدان اۋماعىندا عانا ەمەس, قالا, ءتىپتى, رەسپۋبليكا كولەمىنە تانىمال ۇيىمعا اينالدى. ولار اقىلمانسىپ قۇر ءسوز ايتۋدان بويلارىن اۋلاق ۇستاپ, جاستاردى وزدەرىنىڭ بەلسەندى ىستەرىمەن ۇلگى كورسەتە ءجۇرىپ تاربيەلەي باستادى. اقساقالدار القاسىنا قاراستى 25 ۇيىم تالاي تەنتەكتى تەزگە سالىپ, تالاي اداسقان جانداردى ۇياسىمەن قايتا تابىستىردى. ەلباسىنىڭ ساياساتىن حالىق اراسىنا جەتكىزۋگە ىقپالدارىن تيگىزدى. سونىڭ ناتيجەسى بولار, اۋدان قۇرىلعان سەگىز جىل ىشىندە ولار ەكى رەت پرەزيدەنت سايلاۋىن, ەكى رەت ءماجىلىس پەن ءماسليحات سايلاۋىن وتكىزۋدە بەلسەندىلىك تانىتا ءبىلدى. سپورتتىق جارىستارعا قاتىسىپ, كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەسىن قۇرىپ, اۋدانداعى 27 ەلدى مەكەندە تۇراتىن ونەرلى زەينەتكەرلەردىڭ باسىن بىرىكتىرىپ «ارداگەرلەر» حورىن, «اجەلەر» ءانسامبلىن ۇيىمداستىردى.
قۇدايبەرگەن اعا ادەمى قارتايا ءبىلۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ جۇرگەن ونەگەلى جان. «مەرەيلى وتباسى» قالالىق بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازدارى. جۇپتارى تەك قۋانىش پەن باقىتتان مۇسىندەلگەن قۇدايبەرگەن اكەي مەن تۇراش شەشەي بۇيىرتسا, ەكى جىلدان كەيىن گاۋھار توي يەلەرى اتانادى. سەكسەنگە كەلدىم دەپ ايتقانى بولماسا, قۇدايبەرگەن اقساقالدى كورگەن ادام جىگىت جاسى جەتپىسكە دە جەتپەگەن شىعار دەپ توپشىلاۋى مۇمكىن. دەنەسىن ءالى كۇنگە دەيىن تىك ۇستايتىن, قانشاما قيىندىقتى باسىنان وتكەرسە دە ءجۇزىن ءاجىم شالا قويماعان اقساقالدان ادەمى قارتايۋىنىڭ سىرىن سۇراعانبىز, قۇدايبەرگەن اكەي ونىڭ بار سىرى وتباسىنداعى بەرەكە-بىرلىك پەن وتباسىنداعى ادامداردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىنىڭ, ماحابباتىنىڭ جەمىسى, العان جارى جاقسى, بالا-شاعاسى ومىردەن ءوز ورىندارىن تاۋىپ, ەلىنە قىزمەت ەتەتىن دەڭگەيگە جەتكەن اتا-انا ەشقاشان قارتايمايدى دەيدى تاعدىر شىڭداپ, جەتپىستەن جەلىپ ءوتىپ, عۇمىر تاۋدىڭ سەكسەن دەگەن شىڭىنا شىققان الاتاۋدىڭ اقساقالى.
نۇرجامال تەگىنبايقىزى.
الماتى.