«اتاجۇرتتىڭ ءتۇتىنى دە ءتاتتى»
گومەر
جالعىز
اۋىلدان ۇزاپ قىر اسقان قارا جول – مەنىڭ ماڭگى ءىزىم; توبەمدە – جالعىز ءبىر اسپان, تاباندا – جەرىم – جالعىزىم. تىلدەسىپ ءۇنسىز كوكپەنەن, جىر جازىپ, جاندى تىلىمدەپ; قۇشادى جالىن وت دەنەم: «جالعىزىم – انا ءتىلىم», دەپ. دۇنيە – جالعىز... اي – جالعىز... الاتاۋ – جالعىز عالامدا. جابىرقاپ قانات جايعان كۇز. نە بەرمەك؟ سۇراق – ادامعا... تانىسىم سيرەپ كوشەدە, بۇلعايدى قولىن تال ماعان. جاۋابى جالعىز – پەشەنە, كەلۋ مەن كەتۋ – اللادان. بىلمەيدى جۇرەك, وي تىنىم... نە بەرمەك؟ سۇراق – قۇلا تاڭ؟! قازاق ەلى دەيتۇعىن مەندە بار جالعىز ءبىر وتان. وتانعا سەنەم, جۇرتىما, قارا جولدارعا جالعاسار; سەنەمىن ۇرپاق, ۇلتىما, ۋاقىتقا سەنەم الماسار. ۇلعايعان پەندە كونەدى, ولايعا-داعى بۇلايعا... اسپانعا, جەرگە سەنەدى, سەنەدى جالعىز قۇدايعا...پارىز
«جاقسى بولۋدىڭ جاقسىلىق جاساۋدان باسقا جولى جوق».
ءابىش كەكىلباەۆ.
ەي, جۇمىر باس!
زامان قاتال...
بۇگىلمە! كور-جەردى ايتىپ ۇگىلمە! ساقتاۋ ءۇشىن ۇيلەسىمىن الەمنىڭ, ساقتاۋ پارىز – ادام جانىن بۇگىندە. جۇمىر جەردىڭ قايتالانباس ءتۇر-ءوڭىن, قورعاۋ ءۇشىن دۇنيەنىڭ رەڭىن... ساقتاۋ پارىز – ويىن, ءسوزىن ادامنىڭ, جانىن جانە جۇرەگىن. ۇران ءسوزى دەپ ۇقپاعىن مۇنىمدى, ساقتاۋ پارىز – جۇيكە مەنەن ج ۇلىندى. جادىڭدا ۇستا! جەردىڭ سۇلۋ كەسكىنى ساقتاماۋدان ءب ۇلىندى. ساقتاماۋدان ءاجىم باسىپ ءجۇزىڭدى, تاۋدىڭ باسى, جەردىڭ استى بۇزىلدى... ساقتاۋ پارىز – سانانى, ساقتاۋ ءۇشىن جارىڭ مەنەن قىزىڭدى. ساقتاماۋدان جەر مەنەن كوك ءتىلىندى, عالام تالاي ءجىپ ۇشىنا ءىلىندى... ساقتاۋ پارىز – نامىستى, ساقتاۋ ءۇشىن ۇلتىڭ مەنەن ۇلىڭدى... ەي, جۇمىر باس! ەگىلىپ بوس, ورتەنبە! ءوز ويىڭمەن ءداۋىرىڭدى كوركەمدە. ساقتاۋ ءۇشىن تارتىلىسىن الەمنىڭ, ساقتاۋ پارىز – ادام جانىن ەرتەڭگە!..شەكارا
شەكارانىڭ ار جاعى دا – ءبىزدىڭ جەر, شەكارانىڭ بەر جاعى دا – ءبىزدىڭ جەر. التاي مەنەن ءتاڭىرتاۋدى بويلاتىپ, باتىس! شىعىس! قالاي قيىپ, ۇزدىڭدەر؟! شەكارانىڭ ار جاعى دا – ەلىك-قىر, شەكارانىڭ بەر جاعى دا – ەلىك-قىر. وي جەتكەنمەن, ءتىل جەتپەيدى ايتۋعا, ءبارىن, ءبارىن كوز-كوكىرەك كورىپ تۇر. شەكارانىڭ ار جاعى دا سول ءبىر ءان, شەكارانىڭ بەر جاعى دا سول ءبىر ءان. كودەك پەنەن تاڭجارىقتىڭ سول مۇڭى كوكتى كەزىپ, بەزىلدەيدى دومبىرام... مىڭ-مىڭ تۇياق سولقىلداتىپ شاپقانداي, قىران-سەزىم كوككە قانات قاققانداي; بابالاردىڭ ۇلى كوشى ءبيمالىم عارىش جاققا ۇزاپ بارا جاتقانداي... شەكارانىڭ ار جاعى دا – شىرعاناق, شەكارانىڭ بەر جاعى دا – شىرعاناق. ەكى بەلدىڭ توبەسىنەن ەكى قارت ەتەكتەگى كوك وزەنگە تۇر قاراپ... شەكارانىڭ ار جاعى دا – قارا ورمان, شەكارانىڭ بەر جاعى دا – قارا ورمان. ءۇيسىنتاۋدىڭ قارايادى شوقىسى, كەشكى ەرتەگى – كوشكەن داۋرەن, ءبارى ارمان. شەكارانىڭ ار جاعى دا – وت, قۇراق, شەكارانىڭ بەر جاعى دا – وت, قۇراق. اسپانتاۋمەن بارادى ۇشىپ قاز, تىرنا... ال, دۇنيە-اي! قۋ كوڭىلدە جوق تۇراق... شەكارانىڭ ار جاعى دا – ءبىزدىڭ ەل, شەكارانىڭ بەر جاعى دا – ءبىزدىڭ ەل. سايرام كول مەن قايران بەلدىڭ اراسىن اڭىراتىپ سوعادى ءبىر كۇزگى جەل... * * * قۋانىش, شاتتىق – سەرىك... توزبايدى شىن. ۋاقىت ۇسىنادى ءوز قايعىسىن. مەنىڭ جانىم – قوناعى جەر مەن كوكتىڭ, قانات قىپ اقيقاتتى بوزدايدى ءىشىم. تۇرعانداي بۇلاڭىتىپ ءجۇزىم نەدەن؟! قوزعايدى كوكتەمىمدى, كۇزىمدى ولەڭ. ەكى ءداۋىر ارباسىپ جاتقان سىندى, ىشىمدە – ءبىر سۇراپىل ۇزىلمەگەن. ءبىرى – جاس... ءبىرى – ۇلعايعان... بەرىسپەيدى... ەكەۋى كەلىسپەيدى, كەرىسپەيدى. ءار زامان ءوز مىنەزىن ۇسىنادى, كورىپكەل بولساڭ ەگەر, كور ىشكى ويدى. قوس عاسىر... قوس اقيقات... قوس ولەڭىم... قوس ويمەن تەڭسەلۋدە كوشەلەرىم. تاۋ جاقتان تىنىپ ءۇنسىز كوز تىگەردەي كەشەگى اكەلەرىم, شەشەلەرىم... وزگەرسىن!.. مەيلى, قوعام وزگەرمەسىن, ءار ءداۋىر كەرەدى الدان ءوز كەرمەسىن. ايتۋ – مىندەت شىندىقتى كوز كورگەسىن, جىرلاۋ – پارىز... ءتاڭىرىم ءسوز بەرگەسىن. قۋانىش, كۇلكى – ماڭگى... توزبايدى شىن. ءار كەزەڭ ۇسىنادى ءوز قايعىسىن. قوس ءداۋىردى جالعاعان كوپىردەيمىن... سۋ تاسىسا كوكتەمدە... بوزدايدى ءىشىم... سۋىق حابار داۋىستاردان سەسكەنەم تۇندە جەتكەن, جۇرگىنشىدەن شوشيمىن تۇندەلەتكەن... سۋىق حابار ەنەردەي ەسىگىمنەن, قازاسىمەن اكەمنىڭ بىرگە كەتكەن.سۋىق حابار...
داۋىستاردان سەسكەنەم تۇندە جەتكەن, جۇرگىنشىدەن شوشيمىن تۇندەلەتكەن... سۋىق حابار ەنەردەي ەسىگىمنەن, قازاسىمەن اكەمنىڭ بىرگە كەتكەن. سۋىق حابار... ءانىمدى كەتكەن الىپ, دوستى اكەتكەن, كۇرسىنگەم كوككە نالىپ. كەلمەسىن دە... كەلسە ەگەر, شاراڭ قايسى؟! اجال جەتسە, بۇگىلىپ, شوككەن الىپ. سۋىق حابار – ءىبىلىس بۇراڭداعان, كەۋدەسىنەن ءالسىزدىڭ سىر اڭداعان. ارتىق ايتسام... قۇدىرەت! كەشىرە كور, اجال جەتسە قارسى ەشكىم تۇرا الماعان. كوزدەن بۇلبۇل ۇشۋدا, عاسىر-قايعىم, قىسقارۋدا ۋاقىت, جاسىرمايمىن. سۋىق حابار جەتەردەي اياق استى, جۇرەگىمنىڭ تورىنەن تاسىرلايدى ءۇن. داۋىستاردان سەسكەنەم تۇندە جەتكەن, جۇرگىنشىدەن ساقتانام تۇندەلەتكەن. قۇرىق سالىپ جۇرگەندە ويلارعا اساۋ, قالار ما دەپ ءۇزىلىپ جىر كەنەتتەن... اق قاعازعا ۇمتىلىپ قالامۇشىم, وي وتىنا ورتەنىپ جانادى ءىشىم. سۋىق حابار جەتەردەي عارىش جاقتان, دالام ءۇشىن... سەسكەنەم عالام ءۇشىن. دۇنيە كەڭ: بىردە قىس, بىردە كوكتەم. جەر استىنان ءتىل قاتىپ, بىردە كوكتەن سۋىق حابار جەتەردەي شوشىنامىن, جيىرماسىنشى عاسىرمەن بىرگە كەتكەن. * * * كەڭ دۇنيە... مىنە, وسى! قۇنداق الىپ... سويلەر بولساڭ, سويلەگىن تىڭداپ الىپ. بايقاماساڭ, ءوز ءتىلىڭ – وزىڭە جاۋ, جۇرەگىڭدى جۇرەرسىڭ مۇڭعا قارىپ. ءومىر – سىنشى... بىلدىرەر بىلىنبەسىن, بايقاپ, توسىپ سويلەسەڭ, ءتىلىڭ – دوسىڭ. وي مەن ءسوزدىڭ وداعى جەڭەر ءبارىن, قارماعىڭا ىلىنەر ىلىنبەسىڭ. جاڭىلدىڭ با سوزىڭنەن؟ قايماناسىڭ... قۋاناتىن ورتادان قايعى الاسىڭ. ءوز باسىڭدى قور ەتىپ ءوز تىلىڭمەن, قاس-قاعىمدا بايقۇسقا اينالاسىڭ. تاعدىر – قاتال... ۇسىنباس ەر ءىس كىلەڭ... ورىن ىلعي تيمەيدى ءتور ۇستىنەن. ۇقساتا الساڭ, «قالاۋىن – قار جانادى», تاۋىپ ايتقان ءار ءسوزىڭ – جەڭىس بىلەم. ءسال نارسەدەن كەيدە شىن تاسيدى ادام, ءسال نارسەدەن كەيدە شىن جاسيدى ادام. قىزىل ءتىلىڭ – قارۋىڭ, كىلتىن تاپساڭ, بابا-ءسوزدىڭ الدىندا... باس ي, بالام!..SOS!
(ساقتىق جىرى) سانالاردى جاتقان سىندى تاس ىرەپ: عاسىر – سويقان... عاسىر – دۇلەي... عاسىر – وت... تارتىسۋدا, شارپىسۋدا ادامدار, زامان – سوقىر... كۇيۋ, ءسۇيۋ – قاسىرەت... كوڭىلدەردى سىبىزعى مەن سىرنايدان – ادا-كۇدە, تامتىعى جوق ىرعايدى ءان. ايدىڭ استىن ەلەس كەزىپ, سۇراپىل ءجۇرىپ جاتىر جۇرەكتەردە ءبىر مايدان. مايدان!.. مايدان! سەبەتىندەي ۇرەيدى, سۋىق كوزدەر سۇر كەزدىگىن تىرەيدى. سۋىق قالا... سۋىق سەزىم... سۇر ۇيلەر... سۋىق جاندار بۋاتىنداي سۇر ويلى. سالعىلاسىپ كوك پەن جەردىڭ وسەگى, سۇر اسپانمەن سۇر بۇلتتار كوشەدى. ءتۇسى سۋىق سۇر ادامدار كەلەدى قانقاقساتىپ دالا, قالا, كوشەنى... ويدى, بويدى كۇندىز-ءتۇنى كەمىرگەن, سۋىق تۇندە تونەردەيىن جەبىر-دەم... ءىبىلىستىڭ ارەكەتىن سەزىنگەن پەرىشتەلەر كوشكەندەيىن ومىردەن. بەزىپ سارىن سىبىزعى مەن سىرنايدان, دومبىراسىز, جان تورىندە – ءبىر مايدان... مايدان! مايدان! الىسۋدا سۇر زامان, اداسقان با؟! جەتىم ولەڭ ءجۇر قايدان؟! سوزدەن – شىندىق... «كوزدەن – بۇلبۇل», ءان ۇشىپ, سۇر الاڭدار, سۇر ادامدار الىسىپ. قاتىگەزدىك قىل بۇراۋىن سالۋدا, كوزى سۇپ-سۇر, ءوزى سۇپ-سۇر, قارىسىپ. كونەر ەمەس جاماعانمەن جىرتىعىن – دۇنيەنىڭ ءىشى – قايعى, سىرتى – مۇڭ. سۇر ادامدار كوكتىڭ جۇلقىپ ساقالىن, تىرنايتىنداي جەردىڭ ەسكى تىرتىعىن. ءناتى نەتكەن سۋىق, سۇرقاي كەز ەدى؟! ورتەنۋدە تىرشىلىكتىڭ وزەگى... اقىل قاشقان التى قۇرلىق اسپانىن ءتاڭىر ءۇنى... قابىر ءۇنى كەزەدى... عالام – سۇپ-سۇر... زامان – سۇپ-سۇر... قاسىرەت! سانالاردى جاتقان سىندى تاس ىرەپ. الىسۋدا... قاعىسۋدا جەر ءۇستى عاسىر – سويقان... عاسىر – دۇلەي... عاسىر – وت...وتكەن ءداۋىر ادامى
«ءبىز – جوقشىلىقتى كورگەن, قاندى كەشكەن قاتال ءداۋىردىڭ ۇلدارىمىز.
ءبىزدى تۇسىنۋلەرىڭ كەرەك, بالام... ءبىز – وتكەن ءداۋىر ادامىمىز...» دەۋشى ەدى اكەم مارقۇم.
تارس ايىرىلعان تالانى, بۇلان-تالان زامانى; تۇرادى ىلعي كەۋدەمدە وتكەن ءداۋىر ادامى. قۋانسام دا ماقتانسام, قايعىرسام دا شاتتانسام... مەنىمەنەن سول ادام – ويانىپ ەل جاتقانشا. قالماي ءبىر ءسات, ءبىر ەلى, قاسىمدا ىلعي جۇرەدى; ءورىسىمدى تۇگەندەپ, جۇرەگىمدى بۇرەدى. ارتىق كەتسەم, قىراعى, دايىن اركەز سۇراعى; وتكەن ءداۋىر ادامى كوك جەلكەمدە تۇرادى. ايتار بولسام تاپ شىندى: مىنەزى ونىڭ – اق سۇڭگى; وعان مىنا كەڭ جاھان – كەيدە ءتىپتى جات سىندى. ءتىرى جانعا بەرىسپەي, كونەر تۇستا كەلىسپەي, ءبارىن شەنەپ تۇرادى ول, (قينالامىن مەن ىشتەي). ءبىر سۇراپىل سەزىنەم ويىنان دا سوزىنەن... ءسال جاڭىلسام شىعادى ول, وقتاي اتىپ كوزىمەن. كوكىرەگى جەز ۇندەي, قاس باتىردىڭ وزىندەي. تۇرادى ىلعي ءبىر سۋرەت مەنىڭ بالا كەزىمدەي. جانارىندا – ءساۋىرىم, قاباعىندا – ءداۋىرىم. ءۇنسىز كەتسە سول ادام سىزدايتىنداي باۋىرىم... كەيدە قوڭىر تۇزدەيمىن, جەل سۋىرعان كۇزدەيمىن; ءۇنسىز كەتسە سول ادام, جانۇشىرىپ ىزدەيمىن...ءتاڭىر ءۇنسىز
«جاراتقاننىڭ ءامىرىنسىز
دۇنيە وزگەرەر مە؟
ءتاڭىر ءۇنسىز؟!».
(اياقتالماعان ولەڭنەن)
قارا سۋىق...
دالا س ۇلىق... جان مۇڭدى... قارا جاڭبىر توپەپ جاتىر شالعىندى. قارادالا, قابارجىپ تۇر قاراشا, قارا تۇمان... نە كۇتەدى الدىمدى؟! جاڭا عاسىر... نە بەرەدى؟ بىلمەيمىن. كىمدى ماقتاپ, كىمدى داتتاپ, تىلدەيمىن؟ كەشە جاز ەم جادىراعان, شۋاقتى, بۇگىن – كۇزبىن, كۇركىرەگەن كۇندەيمىن. تاۋلار ءۇنسىز... باۋلار ءۇنسىز... دالا – سىز... وي ءسۇرىندى پەندەلەردەن ساناسىز. كوكتەن تۇسكەن ءتورت كىتاپتىڭ قونىسى – قاسيەتتى قارا جەرىم مازاسىز! نەگە؟ نەدەن؟ ءنىلدىڭ سۋى ءب ۇلىندى؟! ۆاۆيلوننىڭ كەڭ جازىعى ءتىلىندى؟! پايعامبارلار تۋ قاداعان قارا جۇرت قالشىلداتىپ, ۇرادى كەپ ج ۇلىندى. ادامزاتقا ۇلى ءسوز بەن ۇلى ءاندى تارتۋ ەتكەن باتىس... شىعىس – تۇماندى. قۇرلىقتاردىڭ قابىرعاسى قايىسىپ, قامىعارداي قاراتەڭىز, قۇلاندى... قارا سۋىق... عالام س ۇلىق... جان مۇڭدى... قارا جاڭبىر ساباپ جاتىر شالعىندى. عارىش ءۇنسىز ەستىر ەمەس, ىزعارلى, ءتاڭىر ءۇنسىز... نە كۇتىپ تۇر الدىمدى؟! قارا جاڭبىر ساباپ جاتىر شالعىندى...ءتۇس. تورعاي دالاسى.
1965-1970 جىلدارى كازگۋ-دە بىرگە وقىعان كۋرستاستارىما
اۆتور. جازارمىن دەگەن جوسپار كوپ, جازۋعا ۋاقىت جەتەر مە؟! تۇسىمدە وتكەن دوستار كەپ, بۇلعاپ ءجۇر قولىن... (بەكەر مە؟!) دۇنيە جارىپ قاۋىزىن, شاقىرىپ جاستىق تاسادان; ارقانىڭ كەشىپ تامىزىن, كەلەدى ءبىر توپ جاس ادام. بوزبالا كۇننىڭ داۋىسى, بىردە جاز, بىردە كوكتەم بوپ, جاڭعىراتىنداي تاۋ ءىشى, قۇدىرەت-سەزىم كوكتەن كەپ. سىلىڭعىر تۇندە ءان ۇشىپ, جالعاسىپ دالا شۋىنا, بارادى ۇل-قىز جارىسىپ, تورعايدىڭ قاراسۋىنا. جەلەگى جەلمەن الىسىپ, ساعىمدى بيىكتەرىمدەي, بارادى تۇزبەن جارىسىپ, دالانىڭ كيىكتەرىندەي. شەتىنەن اقىن, باتىر ۇق, كىندىگىن قىردا جۋعاندار. جەڭىستىڭ ءدامىن تاتىرىپ, «سوعىستان سوڭعى تۋعاندار...». جەتكىنشەك ۇرپاق جالعاپ كۇن, شاقىرعان وي مەن جىر وتىن. «سوعىستان قايتقان سولداتتىڭ», ارقالاپ ارمان, مۇراتىن; جارالعان جىگەر, نامىستان, تاۋىمنىڭ سۇڭقارلارىنداي, جەلمەنەن جورتىپ جارىسقان, دالامنىڭ تۇلپارلارىنداي... بارادى زۋلاپ جەتكىزبەي, بۇرىلماي ۇزاپ بارادى; ساعىمدى كوكتەم, وت-كۇزدەي تولقىندى داۋىس تارادى. ەستىلسە ءدۇبىر قان قىزباق, جارىسۋ – مۇرات جەلمەنەن. كيىكتەي زاۋلاپ اندىزداپ, قۇلا قىرلاردان كەلدى ولەڭ. دالامەن تىمىق اقتى ارمان, عاسىردىڭ اساۋ ارىنداي; قازاقتىڭ جانىن اقتارعان كونەدەن جەتكەن سارىنداي. قۇلا جىر... قۇلا بەلدەرىم... ۇزادى لىپىپ ساعىمداي... جەتكىزبەي كەتتى جەل كەرىم, جالىندى جاستىق شاعىمداي. ۇمتىلدىم. جەتەر ەمەسپىن. ۇستاتپاي كەتتى جاس شاعىم. ىشىندە قالدىم ەلەستىڭ, كوزىمدە – مۇنار اسپانىم. وياندىم ءۇنسىز كۇرسىنىپ, جۇلقىدى جاندى كوكتەمگى وي. (شىركىندەر مەنى جىرشى عىپ, جازسىن, دەپ تاستاپ كەتكەندەي...) بۇلقىندى جۇرەك, «اھ» ۇردى, كوك اسپان – سەزىم جىرتىلدى, «موگيكانداي اقىرعى» اتىلىپ ورتتەي جىر تۋدى. تۇسىمە, ءسىرا, دوستارىم كىرمەگەن شىعار بەكەرگە؟! جازامىن دەگەن جوسپارىم كوپ ەدى... ۋاقىت جەتەر مە؟! ەلەستەپ الىس تۇما, قىر, ورالىپ وتكەلدەرىمە, باعىشتاۋ كەرەك دۇعا-جىر باز كەشىپ وتكەندەرىمە.ءاۋمين!
تاسقىن
قارا داۋىل... قارا دۇلەي تاسقىندا تايلاند قالدى توپان سۋدىڭ استىندا. كىشى ازيا تۇبەگىندە – ءزىلزالا... استان-كەستەڭ... ءتىل بىتكەندەي تاس, قۇمعا... كىم ايتادى؟ كىم بەرەدى جاۋابىن؟ كىم كوتەرمەك جەردىڭ ۇلى ساۋابىن؟ ەستيمىسىڭ, جۇمىر جەردىڭ تۇرعىنى, قۇدىرەتتىڭ ساۋالىن؟! مىنا جالعان دۇنيەگە كوكپەڭبەك... ساۋال! زاۋال! قۇيىلارداي كوكتەن كەپ... ادامزاتتىڭ كىم كوتەرمەك ۇياتىن؟ كىمدەر تىنىپ, كەكتەنبەك؟! ەستيمىسىڭ؟ ءتىل قاتۋدا مۇڭدى اسپان؟ ءۇن قاتۋدا پلانەتالار كۇن قاشقان؟! مىسىر, باعداد – تۇرشىگىپ, قالا, دالا كۇرسىنۋدە قۇم باسقان؟! بۇلاقتاردا بۇلاڭىتىپ ساعىم-مۇڭ, قۇلاقتاردا سىڭسيدى ءۇنى شاعىلدىڭ... جەتەردەيىن قاسىرەتى الىستان وتىرار مەن بابىلدىڭ... پەندەلىكتىڭ شەگى قانە؟ بىتەر مە وي؟ ءبىر قۇدىرەت اي استىندا كۇتەردەي... اقىلعا كەپ, توقتاماسا ادامدار, ءبىر سۇراپىل تۇتەردەي... جەر تاعدىرى... ەل تاعدىرى – ساۋعا-سىن, ۇرپاق امان, ۇلت امان با؟ ساۋ باسىڭ. كوكتىڭ ءۇنى قاھارلى. جۇرەكتەرگە ورالتارداي تاۋبەسىن. ءتىل بىتكەندەي تاس, قۇمعا... قارا داۋىل جالعاسۋدا تاسقىنعا. قۇرلىقتاردى سىلكىپ جاتىر ۇلى كۇش, تايلاند قالدى توپان سۋدىڭ استىندا...سەرت
پەندە ەمەسپىن كەيپىنە ەنىپ كەدەيدىڭ, ءوز جەرىندە ءسوزىن ايتار وگەيدىڭ. مەن اقىنمىن... جۇرتىمدى ۇلى ۇركىتىپ, قيىر شارلاپ, «كوشىپ كەتەم» دەمەيمىن. شەكارادان «اسىپ كەتەم» دەمەيمىن, جيعانىمدى «باسىپ كەتەم» دەمەيمىن. بار قازىنام – جۇرەكجاردى جىرلارىم, مۇحيت اسىپ, «قاشىپ كەتەم» دەمەيمىن... الماتىدان... بەزە المايمىن قىردان دا, تامىر سوعىپ, تۋلاپ تۇرسا جىر – قاندا. بابا-سوزدەن قايدا بارام قاشىپ مەن, بابا-جۇرتىم... دانا-جۇرتىم تۇرعاندا. قالاي؟ قايتىپ؟ جۇماعىمنان بەزبەكپىن؟ جان سىرىمدى جات ولكەدە سەزبەك كىم؟! ءتىلى بولەك, ءدىنى بولەك وزگە ەلدە جالىنىمەن جىلىنباقپىن وزگە وتتىڭ؟! كىمگە سەنىپ, كىمنىڭ باعام كىرپىگىن؟! (قاشقانداردىڭ سىرتى – ءبۇتىن, ۇرتى – مۇڭ...) الداۋعا دا, ارباۋعا دا كونە المان, كىمنىڭ بارىپ «جاماماقپىن» جىرتىعىن؟! كىممەن بولام؟ قايدا؟ قالاي تۇرماقپىن؟ سىر ءبولىسىپ, كىممەن سايران قۇرماقپىن؟ تامىرىم دا, تاعدىرىم دا – كەڭ دالا, كوشكەن ەلدەن قالىپ قويعان جۇرناقپىن. ءومىر ءوزى تاعدىرىمدى سۇزۋدە, حاق-ءتاڭىرىم! باستا جولعا – تۇزۋگە. اسپانتاۋدا تۋدىم, ءوستىم... ءولۋ – حاق. ەش قاقىم جوق تامىرىمدى ۇزۋگە!تاڭعى داۋىس
شۋاققا بولەپ ءورىمدى, ساۋلەسى تاڭنىڭ ءورىلدى. ويانىپ جاڭا ۇيقىدان, ماناۋراپ عالام كەرىلدى. ساقتاي كور بۇلاق, كولىمدى, ساقتاي كور شاعىل, ءشولىمدى, كوگىندە تىرنا تىزىلگەن ساقتاي كور سارى بەلىمدى. اسپانعا ءۇنسىز اسىلعان, ۋايىم-مۇڭىن جاسىرعان, ساقتاي كور الاتاۋىمدى كوگىندە جۇلدىز شاشىلعان. ءسوزىم كوپ جەتكەن اسىلدان, اقيقات – ارىم باس ۇرعان. ساقتاي كور ۇلى دالامدى ساقتالعان ون سان عاسىردان. اڭساعان ەلگە شۋاق بەر! شارشاعان ەرگە قۋات بەر! ساعىمداي كوشكەن, دۇنيە, ساعىنىشىمدى ۋات كەل! الامان-ءداۋىر… دەمەي كور! الىسقا جەتەر كومەي بەر! التى قۇرلىققا اقىل بەر! التى الاشىمدى جەبەي كور! جەبەي كور, ءتاڭىر, دەمەي كور! * * * ىشتەگى داۋىس – جەر مەنەن كوكتىڭ بولشەگى, وي مەنەن سانا, مي مەنەن جۇرەك ولشەمى. عالامنىڭ مىنا تارتىلىس كۇشىندەيسىڭ سەن, جۇمباعىم... سىرىم... قۇدىرەت تۇتار ەڭسەلى! وزىڭە سەنىپ, جاڭبىردا قالىپ, وت كەشكەم, قيىندىقتارمەن جۇزبە-ءجۇز تالاي بەتتەسكەم. سوزىڭە سەنىپ, كەشىرگەن, كەشكەن كەزىم كوپ تۇڭىلگەندى دە, بۇگىلگەندى دە سوكپەستەن. ەستي دە بەرمەس ەل سەنى, سەن بولعاندىقتان ارمانىم, ءسوزىم ەڭسەلى. مەن ساعان جاڭىلتا كورمە, وتىنەم, ىشتەگى داۋىس! وي مەنەن سانا, جۇرەك پەن ميدىڭ ولشەمى!