كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە «قازمۇنايگاز» ۇك» اق-تىڭ باسقارما توراعاسى ساۋات مىڭباەۆ ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. ول كومپانيانىڭ وتكەن جىلى اتقارعان جۇمىستارى جانە اعىمداعى جىلعا جاساعان جوسپارلارى تۋرالى تاراتىپ ايتتى.
توراعانىڭ سوزىنە قاراعاندا, بىلتىرعى جىلى «قازمۇنايگاز» ۇك» اق مۇناي ءوندىرۋ كولەمىن تەك 1 پايىزعا عانا ارتتىرىپتى. «وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ايتاتىن بولسام, ۇلتتىق كومپانيا ءبىر جىل بۇرىنعىمەن سالىستىرعاندا ءوندىرۋ كولەمىن 1 پايىزعا ۇلعايتتى. مۇنىمەن بىرگە, ءوندىرۋ جوسپارى دا ويداعىداي ورىندالدى. رەسپۋبليكا بويىنشا وندىرۋدە كەيبىر تومەندەۋلەر ورىن العانىن بارشاڭىز جاقسى بىلەسىزدەر. سوعان قاراماي, تىعىرىقتان جول تابا بىلگەن «قازمۇنايگازدا» مۇنداي جاعىمسىز جاعداي ورىن العان جوق. ياعني, وندىرۋدە ءبىزدە ءبىرشاما ءوسىم بار», دەدى س.مىڭباەۆ.
بۇعان قوسا, ول ۇلتتىق كومپانيا ءۇشىن قارجىلىق كورسەتكىشتەر بويىنشا دا وتكەن جىل جاقسى بولعانىن ايتىپ ءوتتى. وسى ورايدا كومپانيا ءمالىمەتتەرىنە نازار سالساق, 2015 جىلى «قازمۇنايگاز» كومپانيالار توبىندا مۇناي مەن گاز كوندەنساتىنىڭ شوعىرلاندىرىلعان ءوندىرۋ كولەمى 22 ملن. 670 مىڭ توننانى قۇراپتى. ال تابيعي جانە ىلەسپە گازدى ءوندىرۋ 7 255 ملن. تەكشە مەترگە جەتكەن.
مۇنىمەن بىرگە, وتكەن جىلى قازاقستاندا مۇنايدى قايتا وڭدەۋ كولەمى 16 ملن. 295 مىڭ تونناعا جەتىپتى. بيىلعى جىلدىڭ 1 قاڭتارىنداعى جاعدايى بويىنشا ەلىمىزدىڭ مۇناي ونىمدەرىنىڭ بولشەك نارىعىندا «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ ۇلەسى 16 پايىزدى قامتىعان. بۇيىرتسا, 2018 جىلعا قاراي كومپانيا نارىقتاعى ۇلەسىن 20 پايىزدان كەم ەمەس دەڭگەيگە دەيىن وسىرۋگە, ال 2022 جىلعا قاراي 32 پايىزعا دەيىن ارتتىرۋدى كوزدەپ وتىر ەكەن. «2015 جىلى مۇنايدى قايتا ءوڭدەۋ كولەمi 16 295 مىڭ توننانى قۇرادى. قازاقستاننىڭ مۇناي ونiمدەرiنiڭ بولشەك ساۋدا نارىعىنداعى ءبىزدىڭ ۇلەسiمىز 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنداعى ءمالiمەتكە سايكەس 16 پايىزدى قۇراپ وتىر. ەندى 2018 جىلعا قاراي نارىق ۇلەسiن 20 پايىزعا دەيiن, ال 2022 جىلعا قاراي 32 پايىزعا ۇلعايتۋ جوسپارىمىزدا بار», دەدi ول.
ۇلتتىق كومپانيا باسقارما توراعاسىنىڭ كەلتىرگەن مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, «قازمۇنايگاز» ۇك» اق كومپانيالار توبىنىڭ تاۋارلار, جۇمىستار مەن قىزمەتتەردi ساتىپ الۋداعى جەرگiلiكتi ۇلەستەگi كورسەتكiشi ەسەپتi كەزەڭدە 1 ترلن. 260 ملرد. تەڭگەگە جەتىپتى. «پايىزبەن ەسەپتەگەندە, بۇل 76 پايىزدى قۇرايدى. وسى جىلدىڭ 1 قاڭتارىنداعى مالiمەتكە ءجۇگىنسەك, جالپى سوماسى 1 ترلن. 174 ملرد. تەڭگەنi قۇرايتىن تاۋارلار, جۇمىستار مەن قىزمەتتەردiڭ وتاندىق وندiرۋشiلەرiمەن 1 677 ۇزاق مەرزiمدi كەلiسiمشارت جاسالعانىن جانە ولاردىڭ جۇمىس ىستەپ جاتقانىن كورۋگە بولادى», دەدi كومپانيا باسشىسى.
ءباسپاسوز ءماسليحاتىنىڭ ەكىنشى بولىمىندە جۋرناليستەردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرگەن سپيكەر قاشاعان كەن ورنىنداعى جۇمىستار بەكىتىلگەن كەستەگە ساي ءجۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى. «قاشاعان بويىنشا جۇمىستار كەستەگە سايكەس ءجۇرىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, قۇبىرلاردى دانەكەرلەۋ جۇمىستارى بويىنشا كەيبىر قيىندىقتار بولدى. بۇرىنعىشا وسى ۇلكەن جوبانى ىسكە قوسۋ بيىلعى قازانعا بەلگىلەنىپ وتىر», دەگەن ول, الايدا كوممەرتسيالىق ءوندىرۋ دەڭگەيىنە جوبا قاي مەزگىلدە شىعاتىنىن ناقتى ايتپادى. «كوممەرتسيالىق ءوندىرۋگە جەتۋ ولشەمى تاۋلىگىنە 75 مىڭ باررەلدى قامتيدى. كەز كەلگەن جاڭا ءوندىرىس قانداي قارقىنمەن ءوندىرۋدى ەڭسەرەتىندىگى وڭاي جۇمىس ەمەس. وسى ورايدا, قاشاعان قاراشا-جەلتوقسان كەزەڭىندە قانداي ۇلەسىن قوساتىندىعىن ايتۋ قيىنداۋ. دەسەم دە, جوسپارلاعان ءوندىرۋ كولەمىن ءبىز ەسكەرە وتىرىپ, ۇنەمى نازاردا ۇستايمىز», دەدى س.مىڭباەۆ.
ەستە بولسا, وسىدان ءبىرجارىم جىلداي بۇرىن, اتىراۋدا «نورت كاسپيان وپەرەيتينگ كومپاني» كومپانياسى قاشاعان تەڭىز كەنىشىندە قۇبىرلاردى اۋىستىرۋ جوباسىن ازىرلەۋ تۋرالى حابارلاپ, سونىڭ سەبەبىنەن مۇناي ءوندىرۋ توقتاتىلعان بولاتىن. جوبا تەڭىز كەنىشىنىڭ «D» ارالىنان وندىرىلگەن ونىمدەردى «بولاشاق» مۇناي جانە گاز كەشەنىن ازىرلەۋ قوندىرعىسىنا تاسىمالداۋعا ارنالعان كۇكىرتتى مۇناي قۇبىرى مەن كۇكىرتتى گاز قۇبىرىن اۋىستىرۋ جۇمىستارىن قامتيدى.
2013 جىلى كۇزدە باستالعان قاشاعان كەنىشىنەن مۇناي ءوندىرۋ تەڭىزدەن قۇرلىققا تارتىلعان 93 شاقىرىمدىق قۇبىردىڭ جارىلۋى سالدارىنان توقتاتىلعان بولاتىن. سوڭعى اقپاراتتارعا سۇيەنسەك, «بولاشاق» زاۋىتىنان «D» ارالىنا دەيىنگى قۇبىرلاردى اۋىستىرۋ جۇمىستارى 2016 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا اياقتالۋى ءتيىس. وسى جونىندە اڭگىمەلەگەن ۇلتتىق كومپانيا باسشىسى قاشاعان كەنىشىندەگى ءاربىر جۇمىس كەستەگە ساي جۇرگىزىلىپ جاتقانىن كەسىپ ايتتى.
قازىرگى تاڭدا تۇراقتى ەشتەڭە بولماي تۇر. ماسەلەن, الداعى ۋاقىتتا رەسەيدە مۇناي ءونىمدەرىنىڭ باعاسى وسەتىن بولسا, قازاقستاندا دا بەنزيننىڭ ءبولشەك ساۋداداعى باعاسى جوعارىلاۋى ابدەن ىقتيمال. «ەگەر دە رەسەيدىڭ نارىعىنداعى ءۇردىسكە توقتالاتىن بولساق, وندا اكتسيزدىك الىم ارتقانىن ءبىلەسىزدەر. رەسەيدە اكتسيزدىك الىمنىڭ ارتۋى بولشەك باعا دەڭگەيىنىڭ وسۋىنە الىپ كەلەتىنى ءتۇسىنىكتى. بۇل رەتتە ول بولشەك باعاعا اسەر ەتىپ, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە باعانىڭ ءبىرشاما وسۋىنە ىقپال ەتۋى مۇمكىن», دەدى كومپانيا باسشىسى.
سونداي-اق, ول ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا رەسەيمەن ساۋدا-ساتتىق تۇرعىسىندا شەكارالار اشىق ەكەنىن ەسىمىزگە سالىپ ءوتتى. وعان قوسا, بەنزين قازاقستان اۋماعىنا جەتكىزىلگەن كەزدە جاناما سالىقتار شەگەرىلەتىنىنە دە توقتالدى. «سوندىقتان دا جاناما ىقپالى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتامىن. دەگەنمەن دە ونىڭ ايتارلىقتاي اسەرىن بايقاپ وتىرعان جوقپىز. ەستەرىڭىزگە سالايىن, رەسەيدىڭ نارىعى شامامەن قازاقستاننان 10 ەسەگە ۇلكەن. بۇل رەتتە ەركىن ساۋدا اياسىندا باعا دەڭگەيى ءسوزسىز اسەر ەتەتىنى تۇسىنىكتى», دەپ قايىردى س.مىڭباەۆ.
شارا بارىسىندا «قازمۇنايگاز» ۇك» اق باسقارما ءتوراعاسى بيىلعى جىلى كومپانيانىڭ مۇناي ءوندىرۋ كولەمىن تومەندەتپەيتىنىن ايتتى. سونداي-اق, رەسپۋبليكا دەڭگەيىندە جۇمىس ىستەپ جاتقان كەيبىر كومپانيالاردا بيىلعى جىلى ءوندىرۋ كولەمىنىڭ ءارى قاراي ءتومەندەۋى مۇمكىن ەكەنىنە توقتالدى. «ال وسى تۇرعىدا «قازمۇنايگاز» اق بويىنشا مۇنداي ءتومەندەۋ بولمايدى دەپ ءۇمىتتەنەمىز. بۇل رەتتە ءبىرشاما ءوسىم دە بولۋى ىقتيمال», دەگەن ول, قازىرگى كۇندە مۇناي باعاسىنىڭ تومەن جاعدايىندا شاعىن كومپانيالاردىڭ احۋالى قيىنداۋ بولىپ تۇرعانىنا دا نازار اۋدارتتى.
ونىڭ سوزىنە يلانار بولساق, رەسپۋبليكا بويىنشا ءوندىرۋ كولەمىنىڭ قىسقارۋى شاعىن مۇناي ءوندىرۋ كومپانيالارى جانە «قاراشىعاناق پەترولەۋم وپەرەيتينگ» ەسەبىنەن بولعان.
نۇرباي ەلمۇراتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».