الىبەك نۇركەش – نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 5-ءشى كۋرس ستۋدەنتى. ەكونوميكا جانە حالىقارالىق قاتىناستار ماماندىقتارى بويىنشا ءبىلىم الىپ جاتقان جاستىڭ بويىنان تالماي ىزدەنۋ, جاقسىلىققا ۇمتىلۋ, وقۋعا قۇشتارلىق سەكىلدى قاسيەتتەردى بىردەن بايقاپ, باعامداۋعا بولادى. الماتى وبلىسىنا قاراستى پانفيلوۆ اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن ول, 2010 جىلى جاركەنتتەگى ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتى التىن بەلگىگە بىتىرەدى. مەكتەپتى اياقتاعاننان كەيىن ءبىر جىل مەملەكەتتىك گرانت بويىنشا قازاق-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىپ, كەيىن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتكە قۇجاتتارىن تاپسىرادى. ءساتى ءتۇسىپ, العىر دا كرەاتيۆتى جاس سىناقتان مۇدىرمەي وتەدى.
ال وتكەن جىلى الىبەك امەريكالىق ميللياردەر ستيۆەن شۆارتسمان اتىنداعى حالىقارالىق گرانتتى جەڭىپ الدى. گرانت – قىتايدىڭ تسينحۋا ۋنيۆەرسيتەتىنە وقۋعا جول اشاتىن بىردەن-ءبىر مۇمكىندىك. بۇل – ستيۆەن شۆارتسماننىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن جىلى تۇڭعىش رەت قولعا الىنعان باستاما. امەريكالىق ميللياردەر 2013 جىلدان باستاپ وسى باعدارلامانى قولعا الىپ, الەمنىڭ پرەزيدەنتتەرىمەن الدىن الا كەلىسسوزدەر جۇرگىزەدى. گرانت بويىنشا وقيتىن 100 ستۋدەنتكە ارنالعان جەكە عيمارات سالۋعا نۇسقاۋ بەرەدى. تسينحۋا ۋنيۆەرسيتەتى – قىتايداعى 2 ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءبىرى. اسپاناستى ەلىنىڭ بۇرىنعى توراعاسى حۋ تسزينتاو مەن قازىرگى مەملەكەت باسشىسى سي ءتسزينپيننىڭ وسى وقۋ ورداسىن بىتىرۋىنەن-اق, بۇل ۋنيۆەرسيتەت ءباسىنىڭ قانشالىقتى جوعارى ەكەنىن اڭعارا بەرىڭىز. ارينە, حالىقارالىق گرانت بولعاندىقتان, ونى يەلەنۋ ءۇشىن 3 مىڭنان استام ادام قۇجات تاپسىرىپ, ولاردىڭ تەك 300-گە جۋىعى عانا ارنايى سۇحباتقا شاقىرىلادى. كەيىن 300 ادامنىڭ ىشىنەن 100-ءى عانا ىرىكتەلەدى. الىبەك نۇركەش – سول جۇزدىكتىڭ ىشىنە كىرگەن بىردەن-ءبىر تالانتتى دا تالاپتى جاس. «100-ءدىڭ ىشىندەگى 50 ازامات اقش-تىڭ ءتۇرلى ۋنيۆەرسيتەتىنەن كەلگەندەر, 25-ءى قىتايدان بولسا, قالعان 25-ءى دۇنيەجۇزىنىڭ باسقا مەملەكەتتەرىنەن قۇجات جىبەرىپ, باق سىناعاندار. ال تمد ەلدەرىنىڭ ىشىندە ازەربايجاننان ءبىر جاس گرانتقا ىلىكسە, قازاقستاننان مەنىڭ باعىم جاندى. سىناقتىڭ ءوزى 2 اينالىمنان تۇردى. 1-ءشى اينالىمدا 4 ەسسە جازدىق. العاشقى ەسسەدە الەمدەگى ەڭ كوكەيكەستى دەگەن ءماسەلەگە تالداۋ جۇرگىزىپ, شەشىلۋ جولدارىن ۇسىندىق. ودان كەيىنگى ەسسەدە ۇمىتكەرگە ءوز ومىرىندەگى ەڭ ماڭىزدى كەزەڭدى, ماسەلەن, كوشباسشىلىق قاسيەتتەرىن تانىتا بىلگەن كەزدەر جايىندا بايانداپ بەرۋ كەرەك بولدى. ءۇشىنشى ەسسەدە: «بۇل گرانتتى نە ءۇشىن يەلەنگىڭ كەلەدى؟» دەگەن ساۋالعا جاۋاپ ىزدەپ, سول جونىندە ءوز ويىڭدى جازۋ تالاپ ەتىلدى. تورتىنشىسىندە ەركىن تاقىرىپ بەرىلدى. مەن ول ەسسەدە ءوزىمنىڭ ەلىمدى تانىستىرىپ, اتا-انام جونىندە جازدىم», – دەيدى ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز.
الىبەك ءوزىن جاقسى جاعىنان بايقاتىپ, 1-ءشى اينالىمدا جوعارى ناتيجە كورسەتەدى. ال 2-ءشى اينالىمدا لوندونعا بارىپ, ارنايى سۇحباتقا قاتىسادى. اڭگىمە ءجۇرگىزۋگە يسلانديانىڭ پرەزيدەنتى وۋلوۆيۋر راگنار گريمسسون, ۇلىبريتانياداعى Morgan Stanley جانە Barclays سەكىلدى بانكتەردىڭ توراعاسى بولعان دەۆيد ۋولكەر, سونىمەن بىرگە ستيۆەن شۆارتسماننىڭ ءوزى كەلەدى. «بۇل كىسىلەر گرانتتى يەلەنۋگە نيەت تانىتقانداردىڭ ءارقايسىسىن جەكە-جەكە قابىلدادى. ءبىر ساعات كولەمىندە ءارتۇرلى, ونىڭ ىشىندە ماماندىعىڭا, وي-ورىسىڭە قاتىستى, سونداي-اق, پسيحولوگيالىق سۇراقتار قويدى. ەكىنشى كۇنى جۇزبە-ءجۇز سۇحبات جۇرگىزىلدى, ال ءۇشىنشى كۇنى توپتىق جۇمىستار ۇسىنىلدى. سوڭعى سىناق بارىسىندا ولار ءبىزدىڭ وزگەلەرمەن قالاي ءتىل تابىسا الاتىنىمىزدى قاراپ, بايقادى. مەن سىناق تاپسىرۋعا وتكەن جىلدىڭ قاراشا ايىندا بارعان ەدىم, ال وسى جىلدىڭ قاڭتار ايىندا گرانتتى يەلەنگەنىم تۋرالى قۋانىشتى حاباردى ەستىدىم»,– دەيدى الىبەك.
جالپى, ستيۆەن شۆارتسمان اتىنداعى حالىقارالىق گرانتپەن وقۋ ءبىر جىلعا سوزىلماق. ستۋدەنتتەر بولەك باعدارلاما بويىنشا ءبىلىم العانىمەن, وقۋدى اياقتاعاندا تسينحۋا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ديپلومىن الىپ شىعادى. سونداي-اق, اتالمىش جوعارى وقۋ ورنىن تامامداعاننان كەيىن وعان ءوز تاڭداۋى بويىنشا تاعى ءبىر جىل وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىندەگى Said business school مەكتەبىندە وقۋعا مۇمكىندىك بەرىلەدى.
– شۆارتسمان حالىقارالىق گرانتى بويىنشا وقۋ جۇيەسى ءۇش باعىتتا جۇرگىزىلەدى. ولار – ەكونوميكا جانە بيزنەس, مەملەكەتتىك باسقارۋ مەن حالىقارالىق قاتىناستار. مەن ەكونوميكا جانە بيزنەس ماماندىعىن تاڭداپ وتىرمىن. تسينحۋا ۋنيۆەرسيتەتىنەن ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ەكونوميكا جانە بيزنەس, الەمدىك ەكونوميكانىڭ قۇرىلۋ تاريحى جانە وعان قىتايدىڭ اسەرى, اسپاناستى ەلىنىڭ تاريحى مەن مادەنيەتى ءتوڭىرەگىندە تەرەڭ ءبىلىم الىپ قايتقىم كەلەدى. ول جەردە ءسوزسىز, كوپ ەلدەن, ءتۇرلى ۋنيۆەرسيتەتتەردەن جاستار كەلەدى. ارقايسىسىنىڭ جەكە تاجىريبەسى, ءوز كورگەن-تۇيگەنى بولادى. سولارمەن وي, تاجىريبە الماسۋ ويىمدا بار. ەڭ باستىسى, ەلىمنىڭ مارتەبەسىن بيىككە شىعارىپ, ءوزىمە ارتىلعان جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن ابىرويمەن كوتەرىپ جۇرگىم كەلەدى, – دەيدى الىبەك.
بۇگىندە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتە وقىپ جاتقان دارىندى جاس ءوزىنىڭ سانا كوكجيەگىنىڭ كەڭەيگەنىن سەزەدى. الىبەكتىڭ ويىنشا, كەز كەلگەن جاس ءوزىن بار جاعىنان شىڭداي ءتۇسۋى ءلازىم. ول تەك وقۋ باعدارلاماسىمەن عانا شەكتەلىپ قالعان ستۋدەنت ەمەس. ماسەلەن, قازىر جازۋشى اكىم ءتارازيدىڭ «كوك اسپاندا قىراعى كوز بار» اتتى ەڭبەگىن وقىپ ءجۇر. وزگە دە وتاندىق, الەمدىك ادەبي-كلاسسيكالىق تۋىندىلارمەن ءاردايىم سۋسىنداپ وتىرۋدى قاجەت دەپ سانايدى. ول ءوزىن شەكتەۋلى شەڭبەرگە «قاماپ قويعىسى» كەلمەيدى. ال ۋاقىتتىڭ قۇنىن شىن ۇعىناتىن مۇنداي جاستىڭ بولاشاعى دا جارىق بولارى انىق.
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
استانا.