ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ينستيتۋتىنىڭ ارنايى جوباسى
قازاقستاننىڭ «نۇرلى جول» جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتى
ەلىمىزدىڭ كولىك-ترانزيتتىك لوگيستيكالىق الەۋەتىن دامىتۋ «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى شەڭبەرىندە ءىس جۇزىنە اسىرىلاتىندىعى بەلگىلى. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «5 ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان 100 ناقتى قادامىنىڭ» 65-قادامىندا «قازاقستاندى حالىقارالىق كولىك-كوممۋنيكاتسيالىق اعىمدارعا ينتەگراتسيالاۋ. «ەۋرازيالىق ترانسكونتينەنتالدىق ءدالىز» مۋلتيمودالدىق كولىك ءدالىزىن قۇرۋ جونىندەگى جوبانى ىسكە قوسۋ. ول ازيادان ەۋروپاعا جۇكتەر ءترانزيتىن كەدەرگىسىز جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەپ اتاپ كورسەتىلگەن. توعىز جولدىڭ تورابىندا ورنالاسقان استانانىڭ حالىقارالىق دارەجەدەگى ەڭ نەگىزگى كولىك حابتارىنىڭ بىرىنە اينالۋعا تولىق مۇمكىندىگى بار. بۇل رەتتە قالا اكىمدىگى بەلگىلەگەن جوسپارلار بويىنشا, استانا ەۋرازيانىڭ ىسكەرلىك, مادەني جانە عىلىمي ورتالىعىنا اينالۋى ءتيىس. «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىندا بولاشاقتا استانانى حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنا اينالدىرۋ جونىندەگى كەشەندى مىندەتتەر بەلگىلەنگەن. اتاپ ايتقاندا, «100 ناقتى قادامنىڭ» 70-قادامىندا «استانا ەكسپو-2017 ينفراقۇرىلىمدارى ارقاۋىندا ارناۋلى مارتەبە بەرە وتىرىپ, استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن (AIFC) قۇرۋ. قارجى ورتالىعىنىڭ ەرەكشە زاڭدى مارتەبەسىن كونستيتۋتسيادا بەكىتۋ. ورتالىقتىڭ تمد, سونداي-اق, باتىس جانە ورتالىق ازيانىڭ بارلىق وڭىرلەرىنىڭ ەلدەرى ءۇشىن قارجى حابى رەتىندە قالىپتاستىرۋ. وزىندىك زاڭدىلىقتارى بار تاۋەلسىز سوت جۇيەسىن قۇرۋ, ول اعىلشىندىق قۇقىق قاعيداتتارىمەن قىزمەت ىستەيتىن بولادى. سۋديالار كورپۋسى شەتەلدىك مامانداردان قۇرىلادى. بولاشاقتا قازاقستاننىڭ قارجى حابى الەمنىڭ 20 الدىڭعى قاتارلى قارجى ورتالىقتارىنىڭ قاتارىنا ەنۋى ءتيىس», دەپ اتاپ كورسەتىلگەن. وسىعان بايلانىستى ەلوردا اكىمدىگىندە بولاشاق قارجى ورتالىعىنا قاتىستى بارلىق مۇمكىندىكتەر ساراپتاۋدان وتكىزىلۋدە. بۇل رەتتە, بولاشاق ورتالىقتىڭ جۇمىسى قالانىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق احۋالىنا, تۇرعىن ءۇي جانە قوناقۇي قىزمەتى رىنوگىنا, ەڭبەك رىنوگىنا, ميگراتسيالىق جانە تۋريستىك احۋالعا قالاي اسەر ەتەتىندىگى بارىنشا زەرتتەلۋدە. قالا اكىمدىگى بولاشاق قارجى ورتالىعىنىڭ قىزمەتىن قوسىمشا قارجى قىزمەتتەرىن كورسەتۋ ارقىلى قالاي دامىتۋ جونىندە باعدارلامالار بەلگىلەۋدە. الەمدىك قارجى ورتالىعى رەتىندە استانانى دامىتۋ جوسپارى شەڭبەرىندە دۇنيەجۇزىنىڭ جەتەكشى ءىرى قارجى ورتالىقتارىمەن جۇيەلى تۇردە قاتىناس جاساۋ ماقساتىندا اۋە قاتىناسىن دامىتۋدىڭ ماڭىزى زور. بۇل باعدارلاما اياسىندا كەشەندى شارالار بەلگىلەنۋدە. ءسويتىپ, ەلوردامىزدى ازيا جانە ەۋروپا قۇرلىقتارى اراسىنداعى «التىن كوپىرگە» اينالدىرۋ جولىندا ءىرى جوبالار ءىس جۇزىنە اسىرىلادى. سونىمەن بىرگە, ەلوردا اكىمدىگى جولاۋشى كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنىڭ, «استانا لرت» جشس-ءنىڭ الدىنا قالا ىشىندەگى كولىك قاتىناسى قىزمەتىن جاڭعىرتۋ مىندەتىن قويىپ وتىر. قازىردىڭ وزىندە حالىقارالىق ءىرى جوبالار مەن فورۋمداردىڭ ورتالىعىنا اينالىپ وتىرعان ەلورداعا اتباسىن تىرەيتىن قوناقتار قاتارى كۇن ساناپ ارتىپ كەلەدى. ال الداعى وتەتىن «استانا ەكسپو-2017» حالىقارالىق كورمەسىنىڭ اياسىندا استاناعا قاتىنايتىن قازاقستاندىقتار مەن شەتەلدىكتەردىڭ قاتارى ەسەلەپ ارتاتىن بولادى. وسىعان بايلانىستى قالامىزدى سۋ, جىلۋ جانە ەلەكتر جارىعىمەن قامتاماسىز ەتۋ ورتالىقتارىنا تۇسەتىن سالماق تا كۇردەلى بولماق. جالپى, قالا ەكونوميكاسىن دامىتۋدىڭ ماڭىزدى سالالارىنىڭ ءبىرى – ەنەرگەتيكا. بۇل جۇيەنىڭ جۇمىسىن ءتيىمدى ۇيلەستىرۋ باعىتىندا ەلوردادا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار از ەمەس. ەلوردانى ودان ءارى دامىتۋ جونىندەگى كەزەكتى ءداستۇرلى كەڭەستە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «استانانى بۇگىندە الەمدەگى اسا سەرپىندى دامىپ كەلە جاتقان قالا دەپ ەسەپتەيمىز. جەتكەن جەتىستىكتەر ۇلكەن. سونىمەن بىرگە, ءبىز قازىر بۇدان دا جوعارى ماسەلەلەردى بەلگىلەپ, استانامىزدى ءومىر سۇرۋگە ەڭ قولايلى قالالاردىڭ بىرىنە اينالدىرۋ جولىندا مىندەتتەر قويىپ وتىرمىز», دەپ اتاپ كورسەتتى. باس شاھاردى تۇرعىندار مەن قوناقتار ءۇشىن ەڭ قولايلى قالا رەتىندە ودان ءارى دامىتۋ ۇردىسىندە ساپالى دا سەنىمدى ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىرۋدىڭ ماڭىزى زور. قالالىق ەنەرگەتيكا باسقارماسى ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى كەزدە ەلوردانىڭ ەنەرگەتيكالىق سالاسىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر. جاڭا نىسانداردىڭ قۇرىلىسىنان باسقا قولدانىستاعى نىسانداردى قالپىنا كەلتىرۋ جانە جىلۋ ورتالىقتارىنىڭ ەنەرگيا كوزدەرىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ەلورداداعى ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدى ويعا العاندا №1 جەو, №2 جەو الدىمەن ەسكە ورالادى. استانا حالقىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى جارىق جانە جىلۋ جۇيەلەرىنە سالماق ءتۇسىپ جاتقانى دا بەلگىلى. سوندىقتان قالاداعى نەگىزگى وسى ەكى جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىن جاڭعىرتۋ ءبىرىنشى كەزەكتە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. «اقىلدى قالا» يننوۆاتسيالىق جوباسى شەڭبەرىندە 2015 جىلى پتۆپ-100 ست.№7 قازاندىق اگرەگاتىنىڭ ورنىنا كۆ-ت-128-150 سۋ جىلىتقىش قازاندىق اگرەگاتى ورناتىلدى. ەكى كۇل ءۇيىندىسىن وڭدەۋ ورتالىقتارىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى اياقتالدى. ەكسپو-2017 كورمە قالاشىعى, «ابۋ-دابي پلازا» تك نىساندارى, «مىڭجىلدىق ساياجولى», ورىنبور, تۇران, سارايشىق داڭعىلى بويىنداعى تۇتىنۋشىلاردى جىلۋ ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جالپى ۇزىندىعى 489 كم-4-5 كىرمەلەردىڭ جىلۋ ماگيسترالىن, سونداي-اق, 6 جوعارىلاتۋ سورعى ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى سالىنۋدا. ەلوردانىڭ جىلۋ-ەنەرگەتيكالىق جۇيەسىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرىپ, ەنەرگەتيكالىق قۋاتتى جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە كوتەرۋدە №3 جەو-نىڭ الار ورنى ەرەكشە. بۇگىنگى وزىق تەحنولوگيالىق تالاپ بويىنشا جابدىقتالىپ جاتقان №3 جەو-نىڭ قۇرىلىسى الداعى ۋاقىتتا اياقتالىپ, 2016 جىلدىڭ سوڭىندا تولىق پايدالانۋعا بەرىلەتىن بولادى. وندا سۋ جىلىتاتىن 4 بىردەي قازاندىق قۇرىلىسى جۇزەگە اسىرىلدى. وسى زاماناۋي جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىنىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋىنە بايلانىستى باس قالانىڭ ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمى ۋاقىت تالابىنا تولىق جاۋاپ بەرەتىن بولادى. جىلقىباي جاعىپار ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».