كەشە «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ» «سەنات حولل» زالىندا ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىن كەڭ كولەمدە اتاپ ءوتۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى مينيسترلىگىنىڭ باستاماسىمەن «ن.نازارباەۆ جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ قازاقستاندىق مودەلى» تاقىرىبىندا حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلدى. ءىس-شارانى «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت» بۇۇ دب (بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ دامۋ باعدارلاماسى) جانە ەۋروپالىق وداق وكىلدىگىمەن بىرلەسىپ وتكىزدى.
كونفەرەنتسيانى اشقان مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى ءمينيسترى تالعات دوناقوۆ العاشقى ءسوزدى پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى مارات بەكەتاەۆقا بەردى. مىنبەرگە كوتەرىلگەن شەشەن: «ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارى 5 ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن ورىنداۋدىڭ پراكتيكالىق كەزەڭىنىڭ باستالۋى دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن. مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە مەملەكەتتى كاسىبيلەندىرۋ ۇلت جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ اسا ماڭىزدى بولشەگى», دەدى ول.
ءارى قاراي ول اتالعان جۇمىستاردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى العاشقى زاڭ قابىلدانۋىنىڭ 20 جىلدىعىمەن تۇسپا-تۇس كەلگەنىنە جانە بۇل جۇمىستىڭ ەلىمىزدە عانا ەمەس, پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى العاشقى رەفورما بولعانىنا توقتالدى. ال بۇگىنگىدەي الەمدەگى اسا دامىعان ەلدەردىڭ العاشقى وتىزدىعىنا ەنۋ جايلى كەۋدەلى ماقساتتار قويعان تۇستا مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, مەملەكەتتى كاسىبيلەندىرۋ وتە ماڭىزدى, ءىس دەگەن م.بەكەتاەۆ ولاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ نەگىزى ەلىمىزدە بەرىك قالىپتاسقانىن اتاپ كورسەتتى.
مۇنان سوڭ كونفەرەنتسياعا مودەراتورلىق ەتۋشى ءمينيستردىڭ ءوزى مىنبەرگە كوتەرىلدى. ت.دوناقوۆ ويىن بىلايشا جالعادى. الەمدىك تۇرعىدا الدىڭعى قاتارلى وزىق ەلدەردىڭ تاجىريبەلەرىنەن بايقاعانىمىزداي, مەملەكەتتىڭ قۋاتتىلىعى ونداعى كادرلاردىڭ ءبىلىمى مەن بىلىگىنە تىكەلەي بايلانىستى. ال قازاقستاننىڭ ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن بۇل تۇرعىدا جۇيەلى دە ماقساتتى كوپ ىستەر تىندىرعانىن تىلگە تيەك ەتكەن مينيستر بۇگىنگى كۇنى العا قويىلىپ وتىرعان مىندەتتەرگە دە توقتالدى. رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ەڭ ءبىر ماڭىزدى تۇسى ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكە دەگەن سەنىمى ارتۋى ەكەنىن العا تارتىپ, كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلارعا پراكتيكالىق قادامدار جاساۋدا پايداسى تيەتىن ويلارىمەن ەركىن ءبولىسۋدى سۇرادى.
مينيستر سوزىنەن سوڭ, مەملەكەتتىك قىزمەت تاريحىندا ەكى رەت وسى سالانىڭ باسشىسى بولىپ قىزمەت اتقارعان, ال بۇگىن كونفەرەنتسياعا «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ حاتشىسى رەتىندە قاتىسىپ وتىرعان زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆكە ءسوز كەزەگى بەرىلدى. مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ جاڭا مودەلىنىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭدەرىنىڭ تاريحىن شولىپ وتكەن ول بۇگىنگى كۇنى 5 ينستيتۋتتىق رەفورماداعى «100 ناقتى قادامنىڭ» 15-ءىنىڭ وسى مەملەكەتتىك قىزمەت پەن مەملەكەتتى كاسىبيلەندىرۋگە ارنالۋىنىڭ وتە ماڭىزى زور ەكەنىنە جينالعانداردىڭ نازارىن اۋداردى. مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى جاڭا رەفورمالار بويىنشا قىزمەتتە ءوسۋ, قابىلەتى مەن قارىمىن ەسەپكە العان جاڭا جالاقى تولەۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ سىندى جاڭالىقتاردىڭ سونىلىعىنا نازار اۋداردى. ال وسىنداي ماقساتتى دا جۇيەلى جۇرگىزىلگەن جۇمىستاردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتى جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە كوتەرەتىنىنە سەنىمدى ەكەنىن دە ايتىپ ءوتتى.
مودەراتور كەلەسى كەزەكتە مىنبەرگە شاقىرعان بۇۇ-نىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى وكىلى نوريماسا شيمومۋرا, ەلىمىزدەگى ەو وكىلى جان-لۋي لاۆروفف مەريتوكراتيا جانە قىزمەتتىك ادەپ, سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەستەگى ساۋىقتىرۋ شارالارىنىڭ ماڭىزى جايىندا ويلارىمەن ءبولىستى.
ازداعان ۇزىلىستەن سوڭ جۇمىسىن قايتا جالعاعان كونفەرەنتسيادا جاڭا زاماناۋي بايلانىس جۇيەسى قىزمەت ەتتى. بەينەكونفەرەنتسبايلانىس ءتارتىبىندە كونفەرەنتسيا بايانداماشىلارى بولىپ لي كۋان يۋ اتىنداعى سينگاپۋر ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى مەملەكەتتىك ساياسات مەكتەبىنىڭ ۆيتسە-دەكانى, پروفەسسور ەدۋاردو ارارال (سينگاپۋر), كورنەل ۋنيۆەرسيتەتى قۇقىق مەكتەبىنىڭ پروفەسسورى چارلز ۋايتحەد (اقش) ءسوز ءسويلەپ, ءارى قاراي كونفەرەنتسيا كۇن تارتىبىنە سايكەس ءۇش سەكتسيالىق وتىرىس شەڭبەرىندە جالعاسىن تاپتى. ونىڭ العاشقىسى – «قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 1995 جىلعى 26 جەلتوقسانداعى «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» جارلىعى – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ زاماناۋي جۇيەسىن ينستيتۋتتاندىرۋدىڭ باستاۋى» تاقىرىبىن قاۋزاسا, ەكىنشىسى – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى مەريتوكراتيا قاعيدالارىن تيىمدىلىكتەرىن, ناتيجەلىلىكتەرىن جانە اشىقتىعىن قالىپتاستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋشى» ماسەلەلەرىن, ءۇشىنشىسى – «زاماناۋي مەملەكەتتىك اپپارات قالىپتاستىرۋ بويىنشا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ينستيتۋتتىق رەفورماسى» تاقىرىبى توڭىرەگىندە ءوربىپ, پروفەسسورلار زينايدا فەدوتوۆا, مارات قوعاموۆ, قارجى مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى ناتاليا كورجوۆا, «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ» جوعارى ساياسات مەكتەبىنىڭ دەكانى حۋەي ۆەنگ تات سياقتى كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلاردىڭ پىكىرلەرىمەن تۇزدىقتالدى.
كونفەرەتسياعا قاتىسۋشىلار ءبىراۋىزدان: قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ زاڭ كۇشى بار جارلىقتارى قازاقستاننىڭ زاماناۋي قۇقىقتىق جۇيەسىنىڭ, ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ نەگىزىن قالادى; تاۋەلسىزدىك جىلدارى ەل پرەزيدەنتىنىڭ ناقتى باعىت ۇستانۋىنىڭ ارقاسىندا ۇزدىك حالىقارالىق ءتاجىريبەگە نەگىزدەلگەن زاماناۋي ينفراقۇرىلىم جانە ساپالى, قولجەتىمدى مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ جۇيەسى قالىپتاستى; تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ بەكىتكەن «بولاشاق» باعدارلاماسى جاڭا پىشىمدەگى باسقارۋشىلاردى قالىپتاستىرۋدىڭ گەنەراتورى بولا ءبىلدى جانە سولاي قالا بەرمەك, – دەگەن قورىتىندىعا كەلىپ, كونفەرەنتسياعا قاتىسقان حالىقارالىق ساراپشىلار مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى جاڭا زاڭنامانىڭ كادرلاردى ىرىكتەۋ مەن ءوسىرۋ كەزىندە, پەرسونالدى باسقارۋ جانە ەتيكانى باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ينستيتۋتتارى مەن تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋدە مەريتوكراتيا قاعيداتتارىن كۇشەيتۋدى قامتاماسىز ەتەتىنىن جوعارى باعالادى.
ولار, سونداي-اق, زاماناۋي جانە كاسىبي مەملەكەتتىك اپپارات قالىپتاستىرۋدا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان ينستيتۋتتىق رەفورمانىڭ قازاقستاندى ءارى قاراي دامىتا تۇسەدى دەپ ەسەپتەيتىندەرىن ايتتى.
انار تولەۋحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».