داۆوستا وتكەن دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋم بيىلعى جىلى الەم ەكونوميكاسى ءوزىنىڭ ءوسىمى ورىسىندە كوپتەگەن كەدەرگىلەرگە تاپ كەلەتىنىن كورسەتتى. سوندىقتان دا شۆەيتساريانىڭ وسى قالاسىنا جينالعان جاھان ساراپشىلارى مەن ماماندارى تۇيىقتان شىعۋدىڭ جولدارى مەن تاسىلدەرى تۋراسىندا پىكىر الماسىپ, وي ءبولىستى. ول سونىمەن بىرگە, بارلىق جەردە جانە بارلىق سيپاتتا جاعدايدىڭ تىم قيىن ەمەس ەكەنىنە دە كوز جەتكىزدىردى.
وسى القالى جيىندا قازاقستاننىڭ دا ءوز مۇددەسى مەن ماقساتى بولدى. ول نەگىزىنەن مۇناي باعاسىنىڭ كۇرت ءتۇسىپ كەتۋىنە بايلانىستى ەل ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋ مەن ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا ماسەلەلەرى توڭىرەگىنەن ءوربىدى. قازاقستان ليدەرلەرى مۇنىڭ جاي-جاپسارىن رەسپۋبليكادا سوڭعى ۋاقىتتارى قولعا الىنا باستاعان ەكونوميكالىق رەفورمالارعا ارنالعان ارنايى فورۋمدا تارقاتىپ ايتىپ بەردى.
جيىندا ءسوز العان قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترى كارىم ءماسىموۆ «مۇناي مەن شيكىزاتقا بارىنشا تومەن باعالار بەلگىلەنىپ جاتقان قازىرگى ۋاقىت – رەفورمانى قولعا الۋدىڭ ەڭ ءبىر قاجەتتى كەزەڭى. ءبىز ولاردى بۇكىلالەمدىك بانكپەن جانە باسقا دا بىرقاتار حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىمەن بىرگە جۇرگىزۋگە نيەتتى بولىپ وتىرمىز. وسى باعىتتا تاباندى جۇمىس جاساپ, كەلەسى جىلى داۆوستا قول جەتكەن جەتىستىكتەرىمىز جايىندا ايتىپ تۇراتىن بولامىز», – دەگەندى اتاپ ءوتتى.
قازاقستان تابيعي قازبا قورلارعا باي بولعانىنا قاراماستان, مۇناي مەن گازعا تاۋەلدى بولىپ قالماۋدىڭ قاجەت ەكەنىن جاقسى سەزىنىپ وتىر. وسىعان وراي ەلدە قازىر جاڭا يدەيالارعا جول اشاتىن رەفورمالار جۇرگىزىلەدى. ال ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ەربولات دوساەۆ بۇل رەفورمالاردىڭ ءبىزدىڭ ءبارىمىز ءۇشىن الاتىن ورنى زور ەكەنىنە توقتالدى. ول مۇنداي دۇمپۋلەر مەن سەرپىلىستەردىڭ نەگىزىنەن جەكە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋعا باعىت ۇستايتىنىن العا تارتتى. «وسى ءۇش ماقسات ءىس باسىنداعى ۇكىمەت ساياساتىنىڭ نەگىزىن قۇرايدى», – دەدى ول.
قازىر 2014 جىلى ەۋروپا جاڭعىرتۋ جانە دامۋ بانكىمەن جاساسقان ارىپتەستىك كەلىسىمنىڭ دە بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە پروگرەسكە قول جەتكىزۋگە اسەرى بولعانى بايقالادى. اتالمىش قارجى ينستيتۋتى مەن بۇكىلالەمدىك بانك قازاقستان بيلىگىن قولعا العان رەفورمالاردى الداعى ۋاقىتتا دا جالعاستىرا بەرۋگە شاقىرىپ وتىر. وسى بانك وكىلى انابەل گونسالەس مۇنى «جاعدايدى ستراتەگيالىق تۇرعىدان كورە ءبىلۋ كەرەك. رەفورمالار تەك رەفورما ءجۇرگىزۋ ءۇشىن عانا وتكىزىلە سالماۋى ءتيىس. ولار ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋدىڭ كەڭ اۋقىمدى ءبىر بولىگى بولىپ تابىلادى, ونىڭ كۇشى ەكونوميكانى ودان ءارى دامىتىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا ىقپال جاساۋى ءتيىس. مەن قازاقستان دا مۇنى وسىلاي باعالاپ وتىر دەپ ويلايمىن», – دەپ جەتكىزدى.
بۇكىلالەمدىك بانكتىڭ كەلەسى وكىلى ناتاليا حانجەنكوۆا رەفورمالاردىڭ كەرەك ەكەنىن بىلايشا ءبىلدىردى. «ماعان ەگەر رەفورما جۇرگىزۋدى توقتاتاتىن بولسا, ەل ءوزىنىڭ دامۋىن تەجەپ قانا قويا سالماي, ودان ءارى قۇلدىرۋعا كەتەتىنى تۋرالى ەسكەرتپە ايرىقشا اسەر قالدىردى, – دەدى ول. – سوندىقتان رەفورمانى جۇرگىزە بەرۋدىڭ ماڭىزى وتە زور».
راسىندا الدا تۇرعان كەدەرگىلەر از ەمەس. وسىنى جەتە تۇسىنگەن قازاق ەلى ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيانى جۇزەگە اسىرۋعا بارىن سالادى. بۇل پروتسەستە جاستاردىڭ الاتىن ورىندارى مەن ۇلەس-سالماقتارى زور بولۋعا ءتيىس. پرەمەر-مينيستر جيىندا وسى جايىندا دا وي تولعادى. «دامۋدىڭ جاڭا ءداۋىرى باستالىپ جاتىر. بىراق قازاقستان ءالى بۇل ۇدەرىستەن ءوزىنىڭ ورنىن بەلگىلەپ الا الماي وتىر. ءبىز ءالى كۇنگە دەيىن «ەرتەڭ» ەمەس, «بۇگىن» دەگەن ولشەمنىڭ وزەگىنەن شىعا الماي ءجۇرمىز. قازاقستان جاستارى, ءبىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەمىز, ءبىزدىڭ تسيفرلى تەحنولوگيامىز الداعى ەكى جىلدىڭ بەدەلىندە دامۋدىڭ بۇدان ارعى جولدارى تۋراسىنداعى دۇرىس باعىتتاردى تاباتىن بولۋى ءتيىس», – دەدى وسى ورايدا كارىم ءماسىموۆ.
قازاقستان ءوزىنىڭ وسى باعىتتا كوشتەن قالماي كەلە جاتقانىن, ەكونوميكادا رەفورمالار مەن جاڭعىرتۋلار جاساپ وتىرعانىن استانادا وتكەلى تۇرعان ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىندە كورسەتەتىن بولادى. ال داۆوس فورۋمى ەلىمىزدىڭ كەلەشەگى كەمەل بولاتىنىنا دەگەن ءۇمىت پەن سەنىمدى ارتتىرا ءتۇستى.
رۋسلان يگىلىك.