مارتەبەسى جاعىنان ءبارى دە مينيسترلىك اتالعانىمەن, ۇكىمەت قۇرامىندا ورنى بولەك مينيسترلىكتەر بار ەكەندىگى دە شىندىق. سونداي قۇرىلىمداردىڭ ءبىرى – ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگى.
ول يندۋستريا مەن يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ, ەلدىڭ عىلىمي تەحنيكالىق دامۋى, تاۋ-كەن كەشەنى, ماشينا جاساۋ, حيميا, فارماتسەۆتيكا جانە مەديتسينا ونەركاسىبى, قۇرىلىس يندۋسترياسى مەن قۇرىلىس ماتەريالدارىن شىعارۋ, مەملەكەتتىك ينۆەستيتسيالىق ساياسات پەن ينۆەستيتسيالاردى قورعاۋ ساياساتى, ارناۋلى ەكونوميكالىق ايماقتار, ەكسپورتتىق باقىلاۋ, مينەرالدىق رەسۋرستار, گەولوگيالىق زەرتتەۋ, قازبا بايلىقتاردى ءتيىمدى پايدالانۋ, ەنەرگيا ۇنەمدەۋ, تەمىرجول, اۆتوموبيل, ىشكى سۋ كولىگى, اۆتوموبيل جولدارى, بايلانىس, اقپاراتتاندىرۋ, اقپارات, عارىش قىزمەتى سياقتى ساناپ شىعۋدىڭ وزىنە ادام شارشايتىنداي اسا اۋقىمدى سالالارعا جاۋاپ بەرەدى. قازىرگىدەي كۇردەلى كەزەڭدە بۇل ۇلكەن مينيسترلىككە جۇكتەلەر جاۋاپكەرشىلىك تە ۇلكەن.
كەشە ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ 2015 جىلدىڭ قورىتىندىلارىنا جانە 2016 جىلعى مىندەتتەرگە ارنالعان القا ءماجىلىسى بولىپ ءوتتى. وعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى باقىتجان ساعىنتاەۆ قاتىستى.
ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى اسەت يسەكەشەۆتىڭ بايانداماسىندا قۋات كوزدەرى مەن نەگىزگى مەتالل تۇرلەرىنە باعانىڭ كۇرت ءتۇسۋى, الەمدىك ەكونوميكا دامۋىنىڭ باياۋلاۋى, سانكتسيالىق سوعىستار, قارجى رىنوكتارىنىڭ قۇبىلمالىلىعى قازاقستان ەكونوميكاسىنا دا اسەر ەتكەندىگى ايتىلدى. قوي جىلىندا اتقارىلعان جۇمىستاردى قورىتىندىلاي كەلە, مينيستر بۇگىندە ايرىقشا نازارعا الىنىپ, باسىمدىق بەرىلىپ وتىرعان شارالارعا توقتالدى. ونىڭ ءبىرى – وڭدەۋ ونەركاسىبىن قولداۋ مەن دامىتۋ ماسەلەلەرى.
ماسەلەن, ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ قيىن كەزەڭىنە قاراماستان, بۇل سالا بويىنشا وتكەن جىلدىڭ قورىتىندى كورسەتكىشى ناتيجەلى بولدى. ەڭبەك ونىمدىلىگى 102,2 پايىزدى قۇرادى. سوعان ساي مەتاللۋرگيا سالاسىنداعى ءوسىم 14,4 پايىزدى, حيميا ونەركاسىبىندە – 2,6 پايىزدى, قۇرىلىس سالاسىندا 4,8 پايىزدى قۇراپ, جەڭىل ونەركاسىپتە 3,4 پايىز ءوسىم بايقالدى. الايدا, ءوندىرىس ونەركاسىبى 1,6 پايىزعا تومەندەگەن. ونىڭ ىشىندە تاۋ-كەن وندىرىسىندەگى قۇلدىراۋ 2,5 پايىزعا جەتىپ وتىر. كومىر ءوندىرۋ مەن تەمىر رۋداسى وندىرىسىندە دە كەرى كەتۋ باسىم. بىراق ءتۇستى مەتالل وندىرىسىندە, كەرىسىنشە, 4,6 پايىز ءوسىم بايقالىپ وتىر.
ءيا, ايتا بەرسە, قازىرگىدەي سىرتقى باعانىڭ قۇبىلمالى كەزەڭىندە, ونەركاسىپتىڭ بارلىق سالاسىندا دا وزىنە جەتەرلىك اۋىرتپالىقتارى بار. ءبىر سالادا ءوسىم بايقالسا, ەندى بىرىندە, كەرىسىنشە, تومەندەگەن. دەگەنمەن, سولاي ەكەن دەپ, قول قۋسىرىپ وتىرعان ەشكىم جوق. مينيسترلىك باس بولىپ, وندىرىسشىلەرمەن, كاسىپكەرلەرمەن كەڭەسە, كەلىسە وتىرىپ, قيىندىقتان بەل قايىستىرماي شىعۋدىڭ جولدارىن قاراستىرىپ جاتىر. ماسەلەن, كاسىپكەرلەردىڭ تاۋارىن وتكىزۋگە ىقپال ەتۋ, ۇلتتىق جانە باسقا دا ءىرى كومپانيالاردىڭ جەرگىلىكتى ءونىمدى ساتىپ الۋ ۇلەسىن ۇلعايتۋ, كولىك شىعىندارىن ازايتۋ, كەدەندىك سالىقتاردى تومەندەتۋ ارقىلى تاۋار ەكسپورتىن ىنتالاندىرۋ, ەلەكتر ەنەرگياسىنا جانە باسقا دا قىزمەتتەرگە جەڭىلدىكتى تاريفتەر قاراستىرۋ سياقتى جۇمىستاردىڭ قولعا الىنۋىنىڭ ارقاسىندا ەكونوميكانىڭ قالىپتى جۇيەسىن ۇستاپ, سالالاردىڭ ءبىر-بىرىنە سۇيەۋ بولۋىنا ىقپال ەتىلدى.
وزىنە جۇكتەلگەن مەجەلى ءمىندەتتەردى رەتىمەن ەڭسەرىپ كەلە جاتقانىن اڭعارتقان مينيسترلىك جۇيەلى جۇمىستىڭ الداعى ۋاقىتتا جالعاسىن تاباتىنىن بايقاتىپ وتىر. قازىر قولعا الىنعان باسىم باعىتتار 2016 جىلدا دا ىلگەرىلەتىلە بەرمەك. سەبەبى, ءوندىرىستىڭ وسىناۋ سالالارىندا اتقارىلعان شارالاردىڭ ارقاسىندا ەل ەكونوميكاسىندا وڭ ۇدەرىستەر بايقالدى. مينيستر بيىلعى جىلدا ونەركاسىپتى قولداۋ سالاسىنداعى جۇمىستار ءۇش باعىتتا جۇرگىزىلەتىنىن ناقتىلادى. ونىڭ ءبىرىنشىسى – ماڭىزدى ءىرى جوبالاردى دامىتۋ. ونىڭ ىشىندە قازىرگى قولدانىستاعى كاسىپورىنداردى جاڭعىرتۋ. ەكىنشىدەن, قولدانىستاعى كاسىپورىندارعا جاھاندىق داعدارىس جاعدايىندا تىكەلەي قولداۋ كورسەتۋ. ۇشىنشىدەن, وتاندىق يندۋستريانىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن جۇيەلى جاعداي قالىپتاستىرۋ.
بيىل يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى بويىنشا جۇمىستار دا ءوز جالعاسىن تابادى. بۇل رەتتە, وتكەن جىلى ىسكە قوسىلعان جوبالاردىڭ ءوندىرىس قۋاتتىلىعىنىڭ مەجەلى مۇمكىندىگىنە جەتۋىن قاداعالاۋ باستى نازاردا بولماق. سونداي-اق, جاڭا ءوندىرىس ورىندارىنىڭ قۇرىلىسىنىڭ باستالۋى جانە ىسكە قوسىلۋى, ونىڭ ىشىندە ەكىنشى توقساندا باستالاتىن «باتىس-كالي» كالي بايىتۋ زاۋىتى مەن «ەۋروحيم-بايىتۋ» سياقتى جوبالار, سونداي-اق, ءۇشىنشى توقساندا اقتوعاي مىس رۋداسىن ءوندىرۋ جانە قايتا وڭدەۋ جوباسى, ال جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا باستالاتىن «كوكتاسجال» بازاسىندا تاۋ-كەن بايىتۋ كەشەنىن پايدالانۋ جوبالارى بار. يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى بويىنشا كاسىپورىنداردى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى دا ءوز كەزەگىندە جالعاسىن تابادى. ەل ەكونوميكاسىن ەسەلەپ, ونىمدىلىكتى ارتتىرۋدا بۇگىندە جۇيەلى جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقان «ونىمدىلىك-2020» باعدارلاماسى, جەرگىلىكتى قامتۋدى قولداۋ شارالارى, ينۆەستيتسيا تارتۋ, كاسىپكەرلىكتى قولداۋ, جەر قويناۋىن يگەرۋ, عارىش سالاسىن دامىتۋ سياقتى مينيسترلىك باقىلاۋىنداعى بارلىق سالالاردىڭ, باعدارلامالاردىڭ ماڭىزى زور.
اسەت يسەكەشەۆ بايانداماسىندا ءوزى باسقارىپ وتىرعان مينيسترلىككە قاراستى بارلىق سالاداعى احۋالدارعا توقتالىپ ءوتتى.
القالى جيىن بارىسىندا ءسوز العان ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك, «بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگى» اق باسقارما توراعاسى قۋاندىق بيشىمباەۆ, «اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسى ابىلاي مىرزاحمەتوۆ وزدەرىنە قاتىستى سالالاردىڭ وتكەن جىلدا ەڭسەرگەن مەجەلەرىن ورتاعا سالىپ, الداعى مىندەتتەرىن باياندادى. ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەكتىڭ بايانداماسىندا كولىك سالاسى ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سالاسىنىڭ ءبىرى رەتىندە جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋدا ماڭىزدى رولگە يە ەكەندىگى اتاپ ايتىلدى. بۇگىنگى تاڭدا كولىك ينفراقۇرىلىمىن كەڭ اۋقىمدى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى مەن كولىك دالىزدەرىن دامىتۋعا باعىتتالعان «نۇرلى جول» باعدارلاماسى قابىلدانىپ, جۇزەگە اسىرىلۋدا.
ج.قاسىمبەكوۆ كولىك سالاسىندا 2015 جىلى اتقارىلعان جۇمىستار تۋرالى ايتا كەلە, العا قويىلعان پەرسپەكتيۆالار تۋرالى ءۇش نەگىزگى باعىتقا توقتالدى. ولار – اۆتوموبيل جولدارى, كولىك-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جانە ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلەلەر. ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, كەيىنگى جىلدارى كولىك-كوممۋنيكاتسيا كەشەنىنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرى جىل سايىن ورتاشا ەسەپپەن 8-10 پايىزعا ءوسىم كورسەتىپ كەلگەن بولاتىن. بىراق جالپى الەمدىك ەكونوميكالىق احۋالدىڭ تومەندەۋىنە وراي, تاسىمالدار كورسەتكىشتەرىنىڭ باسەڭدەگەنى دە بايقالادى. 2015 جىلى ىشكى جالپى ونىمدەگى كولىك قىزمەتتەرىنىڭ ۇلەسى شامامەن 6 پايىزدى قۇراسا, نەگىزگى كورسەتكىشتەردىڭ ءوسىمى 2014 جىلمەن سالىستىرعاندا 5,6 پايىز شاماسىندا بولدى.
القا ءماجىلىسىن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى باقىتجان ساعىنتاەۆ قورىتىندىلادى. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قازىرگى الەمدىك داعدارىس كەزەڭىندە ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋدا اتالعان مينيسترلىكتىڭ الدىنا قويىلار جاۋاپكەرشىلىك جۇگى زور ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق, ەلباسىنىڭ رەفورمالارى مەن باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرۋعا مەملەكەتىمىزدىڭ شاماسى جەتەتىنىن, ول ءۇشىن الدىن الا جاسالعان باعدارلامالار مەن ولارداعى جوبا-جوسپارلاردى دۇرىس جۇيەلەپ, جۇزەگە اسىرۋ جولدارىن ايقىنداپ الۋ كەرەكتىگىن العا تارتتى. اسىرەسە, سىرتتان كەلەر ينۆەستيتسيالاردى ەل يگىلىگىنە جاراتۋدىڭ ايرىقشا ماڭىزى زور ەكەندىگىنە ەرەكشە توقتالدى. ماسەلەن, پرەزيدەنتتىڭ شەتەلدەرگە ساپارلارىنىڭ ناتيجەسىندە قول جەتكىزىلگەن ماڭىزدى كەلىسىمدەر, وسىعان وراي ەلگە تۇسەر قىرۋار قارجىنىڭ شاشاۋ شىقپاي, كەلىسىمدە كورسەتىلگەندەي سومانىڭ ەلىمىزگە كەدەرگىسىز جەتۋىنە ايرىقشا نازار اۋدارۋدى تاپسىردى. قازىرگىدەي كىم-كىمگە دە وڭاي تيمەي وتىرعان قيىن كەزەڭدە شەتەلدەن ينۆەستيتسيا تارتۋ وڭاي شارۋا ەمەس, ال سول كەلىسىمدەر قاجىرلى ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا, ەلباسىنىڭ شەتەلدەرگە ساپارلارىنداعى كەلەلى كەزدەسۋلەرىنەن كەيىن قول جەتكىزىلگەن سوڭ, ونى ءتيىمدى پايدالانۋ, جوبالاردى ءارى قاراي ساتىمەن جۇزەگە اسىرۋ, قارىزعا العان قارجىنى دۇرىس ۇقساتا بىلۋگە باسىمدىق بەرۋ قاجەتتىگى قاداپ كورسەتىلدى.
ايتقانداي, ءسوز باسىندا بۇل مينيسترلىكتىڭ قامتيتىن ماسەلەلەرىنىڭ اۋقىمى وتە كەڭ ەكەندىگىن ايتقان بولاتىنبىز. سوندىقتان مۇنداي القالى جيىندا ۇجىمداردىڭ اتىن اتاپ, ءتۇسىن تۇستەپ جاتۋ قيىن-اق. دەگەنمەن, ءبىزدىڭ باسىلىمعا قاتىستى ءبىر جاي ناقتى قوزعالعانى كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتتى.
بايانداماسىنىڭ اياق شەنىندە اسەت ورەنتاي ۇلى ءبىزدىڭ ۇجىمنىڭ – «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ ەكى ەڭبەگىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. ونىڭ ءبىرىنشىسى – گازەت تارالىمىنىڭ بيىل وتە جوعارى كورسەتكىشكە, ياعني 210 مىڭنان استام داناعا جەتكەندىگى. ەكىنشىسى – جاقىندا رەداكتسيا عيماراتىنىڭ ىرگەسىنەن ەكىنشى جاتاقحانا قۇرىلىسىنىڭ اياقتالىپ, بۇگىنگى تاڭدا اكتسيونەرلىك قوعامدا جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەردىڭ تۇگەلدەي باسپانالى بولعاندىعى. مينيستر بۇل جاعدايدى ادامدارعا ناقتى قامقورلىق جاساۋدىڭ جاقسى ۇلگىسى رەتىندە زور قاناعات سەزىمىمەن ايتتى. جاقسى جاڭالىققا جاي قۋانىپ قويا سالماي, جىلدىق القا جينالىسىندا ءدۇيىم جۇرتقا ونەگە ەتىپ ۇسىنعان مينيسترگە ءبىز دە ەل گازەتىنىڭ ارقاسىندا باسپانالى بولعان ءبىر قىزمەتكەر رەتىندە رازىلىعىمىزدى بىلدىرەمىز.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».