بۇگىندە قوعام ءومىرى ءسات سايىن وزگەرىپ كەلە جاتقاندىعىنا مىسال كوپ. ماسەلەن, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ ءىس-قىزمەتى بۇعان دەيىنگى جىلدارعا قاراعاندا قالىڭ قاۋىمعا بارىنشا تانىمال بولىپ وتىرعاندىعى ءمالىم. بۇل قاراعاندى سياقتى تىنىسى كەڭ ءوندىرىستى ءوڭىر تىرشىلىگىنەن دە بايقالادى. وعان ءسوز كەزەگىندە ورالىپ سوعار الدىندا ازاماتتىق قوزعالىستاردى دامىتۋدى قولداۋدىڭ 2007-2009 جىلدارعا ارنالعان ايماقتىق باعدارلامانىڭ ويداعىداي ورىندالۋىن ايتا كەتكەن ءجون.
جاقىندا ونى ودان ءارى دامىتۋ جولدارى تالقىلانىپ, بەلگىلەنگەن جيىندا وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ باستىعى گۇلنارايىم قاڭتاربەكوۆا بايان ەتكەندەي, جوعارىدا اتالعان ۋاقىتتاردا وسى ماقساتقا بولىنگەن 114 ميلليون 854 مىڭ تەڭگەنىڭ تولىق يگەرىلۋى سونى كورسەتەدى. ەڭ باستىسى – ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قاتىناستارى ءار سالاداعى الەۋمەتتىك جوبالاردى بىرلەسىپ اتقارۋدى بەرىكتىرە تۇسكەن. مۇنى ايعاقتار جايلار جەتكىلىكتى. جىلدان جىلعا ءبىلىنىپ جۇرگەندەي, ۇەۇ بەلسەندىلىگى جوعارى. ەگەر باستاپقى كەزدە وڭىردە ولاردىڭ سانى 60 بولسا, بۇگىندە 700-گە جۋىق. ارينە, بۇلاردىڭ ءبارى بىردەي ءوز مىندەتتەرىن تەپە-تەڭ اتقارىپ جۇرمەسە دە ارالارىنان وزا كورىنىپ, قوعام الدىنداعى ماسەلەلەردى قويان-قولتىق شەشۋدە, الەۋمەتتىك قاجەتتىلىكتەردى قامتاماسىز ەتۋدە ۇلگىلى ىستەرىمەن كوزگە تۇسۋشىلەرى از ەمەس. وسى ورايدا تەمىرتاۋداعى “لۋچيك نادەجدى”, جەزقازعانداعى “مەيىرىم”, جاڭاارقا اۋدانىنداعى “ىسكەر ايەلدەر قاۋىمداستىعى” ءتارىزدى ەرىكتى ۇيىمداردى الدىمەن اتاۋعا بولادى.
مۇنداي بىرلەستىكتەر جۇمىسىنىڭ جەمىستىلىگى مەملەكەتتىك قولداۋعا بايلانىستى ەكەنى بەلگىلى. ال ونداي قولداۋدىڭ ايتارلىقتاي دەڭگەيدە ەكەنى بايقالادى. ماسەلەن, ءۇستىمىزدەگى جىلى مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس جاسالعان 157 جوبا تولىقتاي قارجىلاندىرىلىپ وتىر ەكەن. الايدا كەزەكتى كەڭەستە اشىق ورتاعا سالىنعانداي, ۇەۇ-لاردىڭ دەنى قالالاردا تىركەلگەندىكتەن, قارجى نەگىزىنەن سولاردىڭ قولىنا تيەدى. كەرىسىنشە, اۋىلدىق جەرلەردەگى ۇيىمدار نازاردان تىس قالىپ قويادى. ولاردىڭ بەلسەندىلىگى ءالى دە تومەندىگى بۇعان ءبىر سەبەپ بولۋمەن بىرگە, اۋداندىق اكىمدىكتەر وسىناۋ قوزعالىسقا قوزعاۋ سالۋعا ەنجار. مۇنىڭ ءوزى ءبىرازدان بەرى كوتەرىلىپ جۇرگەن ءجايت. بىراق ازىرگە قۇلاق سالۋشىلىق از. سوندىقتان جيىندا سويلەۋشىلەردىڭ جەرگىلىكتى اكىمدىكتەردىڭ جۇمىستارىن تارازىلايتىن رەيتينگتىك ساراپتاماعا مەملەكەتتىك ەمەس سەكتوردى قۇرىپ, ءىس-قىزمەتىن جانداندىرۋ باعىتىنداعى كورسەتكىشتەر ەنگىزىلۋ كەرەكتىگىن باسا ايتۋى – شىنىندا ۋاقىتتان تۋىنداعان تالاپ.
سونداي-اق الەۋمەتتىك تاپسىرىستاردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, ءبىلىم بەرۋ سالالارىمەن شەكتەلىپ قالىپ جۇرگەندىگى دە ەسكەرۋسىز قالدىرىلا بەرىلەتىن ماسەلە ەمەس ەكەن. اسىرەسە, سپورتتا جەتكىنشەكتەردى سالاماتتى ومىرگە تارتىپ, بەيىمدەۋدە قوعامدىق قوزعالىستار ارالاساتىن ىستەر كوپ. ازاماتتىق ۇيىمداردىڭ مۇنىمەن قوسا تۇرمىسى تومەن وتباسىلار بالالارىن, جەتىم, تاستاندى بالالاردى قامقورلىققا الىپ, بۇل رەتتە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمەن تىعىز بايلانىس ورنىقتىرا جۇمىس ىستەۋىنە جول كەڭ. كوپشىلىك كوكەيىندەگى وسىنداي وزەكتى ماسەلەلەر فورۋم جۇمىسىنىڭ باستى ارقاۋى بولدى.
ءسوز باسىندا ايتىلعانداي, الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك سالاسىندا جەرگىلىكتى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ ورنى ەرەكشەلەنىپ كەلەدى. ونى نىعايتا تۇسۋدەگى ىزدەنىستەردىڭ يگى اسەرى الەۋمەتتىك شارالار شاپاعاتىن كەڭەيتۋدە. قوعامعا قولعانات جاساۋشىلاردىڭ ەندى ەركىنشە ەڭبەكتەنۋلەرىنە مۇمكىندىك تە, مىقتى نەگىز دە بار. وسى جولدى قالاعان قاراعاندىلىقتار ءسۇيىنىشى دە سول.
ايقىن نەسىپباي, قاراعاندى.