قازاقستاننىڭ كەدەن ورگاندارى رەسپۋبليكا شەكارالارىنان تاۋارلار مەن كولىك قۇرالدارىنىڭ زاڭسىز وتكىزىلۋىنە توسقاۋىل قويىپ, سول ارقىلى ەكونوميكالىق ءمۇددەلەردى ساقتاۋدا مەملەكەتىمىزدىڭ ساياسي-ەكونوميكالىق ومىرىندە ماڭىزدى ورىن الادى.
قىزىلوردا وبلىسىنىڭ كەدەن ورگانى قۇرىلىمىندا دا وزگەرىستەر بولىپ, ونىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى نىعايدى. قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق دامۋى, كاسىپكەرلىككە جاسالعان قولايلى جاعدايلار وبلىسقا شەتەل ينۆەستورلارىن تارتتى. بۇل ءوز كەزەگىندە كەدەندىك باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ جۇمىس كولەمىن ۇلعايتتى. وبلىسقا كەلەتىن جۇك تاسقىنى كوبەيدى, كەدەن تولەمدەرى مەن سالىقتارىنىڭ كولەمى ءوستى. مۇنىمەن قاتار, ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك جاعدايى كوتەرىلگەن تۇتىنۋشىلاردىڭ شەتەل تاۋارلارىنا دەگەن قاجەتتىلىگى ارتتى. كەدەن ورگاندارىنىڭ كورسەتكىشتەرى جىل سايىن قارىشتاپ ءوستى.
2010 جىلدىڭ 1-جارتىجىلدىعىندا وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا قىزىلوردا وبلىسىنىڭ سىرتقى ساۋدا اينالىمىندا ءوسىم بايقالىپ وتىر. كەدەندىك ستاتيستيكا مالىمەتتەرى بويىنشا 2010 جىلدىڭ 1-جارتىجىلدىعىندا سىرتقى ساۋدا اينالىمى 544 ملن. 621 مىڭ اقش دوللارىن قۇرادى, ال 2009 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىندە 348 ملن. 725 مىڭ دوللاردى قۇراعان, ءوسىم 195 ملن. 896 مىڭ دوللار, ياعني 56 پايىزدى قۇراپ وتىر.
سىرتقى ساۋدا اينالىمىنىڭ وسىمىنە يمپورت كولەمىنىڭ 3 پايىزعا, ەكسپورت كولەمىنىڭ 123 پايىزعا ارتۋى ەسەبىنەن قول جەتكىزىلگەن. ەكسپورتتىڭ ەلەۋلى ءوسىمىنە 302 ملن. 446 مىڭ اقش دوللارىن, نەمەسە ەكسپورتتىڭ جالپى كولەمىنىڭ 88 پايىزىن قۇرايتىن مۇناي جانە مۇناي ءونىمدەرىن, 15 ملن. 169 مىڭ اقش دوللارىن نەمەسە جالپى كولەمنىڭ 4 پايىزىن قۇرايتىن سۇيىتىلعان گازدى تيەۋ ەسەبىنەن قول جەتكىزىلگەن. ەكسپورت ءوسىمى, نەگىزىنەن, ءوندىرىستىك ونىمدەردى, شيكىزاتتاردى شىعارۋعا جانە ولاردى ەكسپورتتاۋدى ۇلعايتۋعا باعىتتالعان.
بۇگىنگى كۇنگە 5 ملرد. 401 ملن. 869 مىڭ تەڭگە قۇرايتىن بولجامدى تاپسىرمانىڭ ورنىنا مەملەكەت كىرىسىنە 5 ملرد. 623 ملن. 446 مىڭ تەڭگە كەدەندىك ءتولەمدەر مەن سالىقتار ءتۇسىرىلىپ, مەجە 104,1 پايىزعا ورىندالدى. كەدەندىك تولەمدەر مەن سالىقتاردىڭ ءتۇسىمى وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 1 ملرد. 680 ملن. 833 مىڭ تەڭگەگە نەمەسە 42,6 پايىزعا ارتقان.
كەدەندىك باقىلاۋ كوميتەتى اعىمداعى جىلدىڭ 1-جارتىجىلدىعىندا جالپى 297 ملرد. 485 ملن. 229 مىڭ تەڭگە كەدەندىك تولەمدەر مەن سالىقتار وندىرگەن. بۇل سوماداعى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ۇلەسى 1,6 پايىزدى قۇراپ وتىر.
وبلىس بويىنشا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە وندىرىلگەن سالىقتار مەن ءمىندەتتى تولەمدەردىڭ جالپى ءتۇسىمىنىڭ ىشىندە (ۇلتتىق قورعا اۋدارىلعاندى قوسپاعاندا) كەدەندىك تولەمدەر مەن سالىقتاردىڭ ۇلەسى 62,1 پايىزدى قۇرايدى.
قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ەكسپورتتىق-يمپورتتىق الەۋەتىنىڭ ءوسۋى وبلىس ەكونوميكاسىنىڭ قارقىندى دامۋىنا نەگىزدەلگەن. يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ەندىرۋ ءۇشىن بۇگىنگى تاڭدا وبلىس بويىنشا جالپى سوماسى 245,9 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن 54 جوبا ىرىكتەلدى. ولاردىڭ قاتارىندا اۋدانداردىڭ دا الار ۇلەسى ايتارلىقتاي. مىنە, وسىنداي قاجەتتىلىكتەن تۋىنداعان مىندەتتىڭ ءبىرى – جەرگىلىكتى كاسىپكەر ءۇشىن ءوز وڭىرىندە كەدەندىك رەسىمدەۋ جۇرگىزۋگە جاعداي جاساۋ. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 1 ماۋسىمىنان ارال جانە شيەلى كەدەن بەكەتتەرى تولىق اۆتوماتتاندىرىلىپ, رەسىمدەۋ جۇرگىزىلە باستادى. ارال, قازالى, شيەلى جانە جاڭاقورعان اۋداندارىندا سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەتپەن شۇعىلداناتىن تۇلعالار وسى كەدەن بەكەتتەرىنەن تاۋارىن رەسىمدەپ, كەلگەن جۇكتى بىردەن ءوز وندىرىسىنە ورنالاستىراتىن مۇمكىندىك الدى. رەسىمدەۋدى جۇزەگە اسىرا باستاعان العاشقى ەكى ايدىڭ وزىندە ەكى كەدەن بەكەتى ءجۇرگىزىلگەن ەكسپورت-يمپورت وپەراتسيالارى نەگىزىندە بيۋدجەتكە 32 ملن. 846 مىڭ 705 تەڭگەنىڭ كەدەن تولەمدەرى مەن سالىقتارى ءتۇسىرىلدى.
ەركىن ءابىل, قىزىلوردا.