قىبىمىزعا ءتيىپ, قىجىرتىپ العىسى كەلگەندە, جەڭەشەمىزدىڭ ايتاتىنى, «اۋىلدارىڭنىڭ ماڭدايىنا جازىلعانى وسى ما, ايتەۋىر كىسىلەرى شەتتەرىنەن اۋەيى نە اپەندى بولىپ كەلەدى».البەتتە وندايدا مەن نەگە ولاي دەيتىنىنىڭ سەبەبىن سۇراپ قادالا كەتەمىن. «دەمەيىن-اق دەيمىن, بىراق دەگىزەسىڭدەر. انا اعاڭا قاراساڭشى, سوعىسقا قاتىستى ما قاتىستى, جارالاندى ما جارالاندى, كۇنى بۇگىنگە شەكتى كۇن رايى بۇزىلسا, اياعى قاقساپ شىعادى. قۇداي-اۋ سوندا نەگە ۆوەنكوماتقا بارىپ ءۇي سۇراۋعا ارلانادى. جەر ۇيدە تىعىلىپ وتىرعانىمىز مىناۋ. باسقالار سوعىسقا قاتىستىق دەپ كەۋدەلەرىن قاعىپ نەمەرە-شوبەرەلەرىنە دەيىن ءۇي الىپ بەرىپ جاتىر. اعاڭ سوعىسقا قاتىسقان جالعىز مەن بە ەكەنمىن دەيدى, تالايلار قىرشىنىنان قيىلدى دەيدى. قانشانىڭ ءتۇتىنى ءسوندى دەيدى. ءتىرى قالعانىم ءۇشىن اقى الۋىم كەرەك پە دەيدى. كەزەگى كەلگەندە الامىز دەيدى. ەندەشە, اۋەيى ەمەي نەمەنە». جەڭەشەمنىڭ ءسوزىنىڭ جانى بار. ون جەتىدەن ەندى اسقان بالاڭ جاس سەمەيگە كوشىرىلىپ اكەلىنگەن تامبوۆ جاياۋ اسكەر ۋچيليششەسىندە التى اي وقىپ بىتىرەر-بىتىرمەستەن لەنينگراد تۇبىندەگى قاندى قىرعىننىڭ قاق ورتاسىنا توپ ەتە تۇسەدى. قاي جىل ەكەنى قازىر ەسىمدە جوق, كوز الدىمدا قالعان كورىنىس: سول اياعىنىڭ تابانىنا تاقتاي بايلاپ اۋىل اراسىندا قوس بالداققا سۇيەنىپ سەكىرە باسىپ كەلە جاتقان قىزىل شىرايلى ەسكى ءوڭدى كىسى. ويپىرىم-اي, سول كەزدە ول بار-جوعى جيىرمانىڭ ول جاق-بۇل جاعىندا عانا ەكەن-اۋ. ون سەگىزدەن اسار-اسپاسىندا الاپات ايقاسقا ۆزۆود كومانديرى رەتىندە كىرگەن اسىلعازى نۇرالى ۇلى ۇرىس دالاسىندا باسىنان كەشكەن حيكمەتتەرىن, كورگەن-بىلگەندەرىن اڭگىمەلەۋگە ونشا ق ۇلىق تانىتقان ەمەس. بىلۋگە ءبىزدىڭ دە ونشا ىقىلاس بىلدىرە قويعان سىڭايىمىز شامالى سياقتى. جالعىز عانا ەسىمدە قالعانى: ءساتىن سالعاندا (سوعىستا دا ءساتتى ساتتەردىڭ بولعانى عوي) قاراماعىندا ءولىم مەن ءومىردىڭ ولشەمىنە قانىق, ءوزىن بالالارىنداي باۋلىپ, «سىنوك» دەپ باۋىرلارىنا باسىپ, قاس-قاباعىنا قاراپ, بەرگەن بۇيرىقتارىن تۇزەي ورىنداپ, قۇلاق تۇرگەن سارىكىدىر تارتقان وڭشەڭ ساقا سىبىرلىك سولداتتاردىڭ بولعانى ونى كوپ پالە-جالادان, قاۋىپ-قاتەردەن ساقتاپ قالادى. بۇگىن جەر باسىپ, ءتىرى جۇرگەنى سولاردىڭ ارقاسى بولۋى دا مۇمكىن. اياقتىڭ ازىن-اۋلاق جاراسى نە ءتايىرى, سىلتىپ باسقاندا نە تۇر, ساۋلىعىنا ودان ءتونىپ تۇرعان قاۋىپ جوق. ءبىر ادامداي ءبىلىمى بار, پەدۋچيليششە, جوعارى پارتيا مەكتەبىن بىتىرگەن, مەكتەپ ديرەكتورى, كاسىپتىك-تەحنيكالىق ۋچيليششە ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, ۇلكەن كەڭشار پارتكومىنىڭ حاتشىسى, ءبىرتالاي جىل وبلىستىق گازەتتە جاۋاپتى حاتشىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتتەرىن اتقارعان, ەكى تىلگە بىردەي ساۋاتتى اسەكەڭ مانساپ قۋماي, سوڭىنان ەرگەن پەرزەنتتەرىنىڭ كەلەشەگىن ويلاپ ءبىر-اق كۇندە الماتى اسىپ, وسىنداعى اعايىن-تۋمالاردىڭ كىشكەنە جەر ءۇيىن پانالايدى, جۇرەك جالعارلىق جالاقىسى بار قىزمەتكە تۇرادى. جىرتىق ءۇيدىڭ قۇدايى بار (جەڭەشەمنىڭ ءسوزى) ورايى وڭىنان ورالىپ, ويلاماعان جەردە كەزىندە شىعىس قازاقستان وبكومىنىڭ يدەولوگيا ماسەلەلەرى جونىندەگى حاتشىسى بولعان, ەندىگى جەردە ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى مىندەتىن اتقارىپ جۇرگەن نيكولاي ستەپانوۆيچ فيليپەنكو اسەكەڭنىڭ الماتىدا جۇرگەنىن ەستيدى. اسەكەڭدى مەكتەپتەگى, كومسومولداعى, گازەتتەگى, پارتكوم حاتشىسى بولىپ جۇرگەندەگى ادال قىزمەتىنە ءادىل باعاسىن بەرە بىلگەن بۇرىنعى يدەولوگ اعامىزدى الدىنا الدىرىپ, وتكەن-كەتكەندى ەسكە الىسىپ, اڭگىمەلەسىپ دەگەن سياقتى قولايلى قىزمەت ۇسىنادى. جاعدايىنىڭ جامان ەمەس ەكەنىن ايتقان اسەكەڭ ونىڭ بۇل ۇسىنىسىنان باس تارتادى. اڭقىلداق اسەكەڭنىڭ سۋىرتپاقتاپ وتىرىپ بار سىرىن ءبىلىپ العان نيكولاي ستەپانوۆيچ سودان كەيىنگى كەزدە ارىپتەسىنە سەزدىرمەي سىرتىنان جاردەم قولىن سوزادى. پاتەر كەزەگىنىڭ تەزدەي تۇسكەنىن اڭداعاندا عانا اسەكەڭ بۇرىنعى باسشىسىنىڭ ارالاسقانىن سەزىپ, العىسىن بىلدىرەدى. «زاڭنان اتتاعامىز جوق. ءبارى تيىسىنشە, وزىڭىزگە تيەسىلى دۇنيەڭىز», دەيدى انا كىسى. تىرشىلىگى وڭ شىراي بەرە باستاعاندا, الدىنان سوعىستىڭ سىزى مەن ءزىلى قايتادان كەس-كەستەدى, قانشاما نازار اۋدارمايىن دەسە دە, جارالى اياعى جانىنا باتاتىندى شىعاردى. اناۋ-مىناۋدى ەسكەرىپ, ەلەمەيتىن اسەكەڭ دەرتى مەڭدەي بەرگەن سوڭ قالاداعى ورتالىق اۋرۋحاناعا جاتۋدان باسقا امال تاپپايدى. العاشقى ەم-دومعا دەرتى دەس بەرمەي اسقىنا تۇسەدى, وبالى بەكەرگە, وتا جاساۋدىڭ قىرى مەن سىرىنا قانىققان اسقان ەسىمدى ەڭ ەپتى حيرۋرگتىڭ ءوزى تامىرعا تامىر جالعاپ قولىنان كەلگەننىڭ ءبارىن جاساپ باقسا دا, ەش قايرانىن تابا الماي قينالادى. باشپايلارعا قان بارماي قارايا باستاعانىن بايقاعان حيرۋرگ كىنالى جانداي قاتتى قىسىلىپ تۇرىپ, اياقتى كەسۋدەن باسقا امالىنىڭ جوقتىعىن مويىندايدى. ول ءدال وسى ارادا ەرتەلى-كەش اياعىن سيپالاپ شوكيىپ وتىراتىن اعاسىنىڭ قىلىعىنا قايران قالادى. ونىڭ كاسىبي بىلىگىنە كۇمان كەلتىرىپ ات-تونىن الا قاشىپ, ءتىل تيگىزگەندەردى دە كورگەن حيرۋرگ اعاسىنىڭ سابىرى مەن قايراتىنا تاڭىرقاپ, سەنەر-سەنبەسىن بىلمەي داعدارادى. وزگەلەر قۇساپ ويتپەدىڭ بە, بۇيتپەدىڭ بە دەپ سوزباققا سالماي, بىردەن كەلىسىمىن بەرە سالعانىنا ايران-اسىر بولماعاندا قايتسىن! «وسى ۋاقىتقا دەيىن ارقالاپ كەلگەنىنە راحمەت, اناۋ لەنينگراد ماڭىنداعى وكوپتا تاستاپ كەتپەگەنىنە شۇكىر!». اسەكەڭنىڭ ءۋاجى. اڭىرىپ قالعان اسقاننىڭ ايتقانى: «اپىرىم-اي, جەڭگەيگە, بالالارعا ايتپايسىز با؟» اسەكەڭنىڭ جاۋابى: «ءاي, شىراعىم اياق مەنىكى ەمەس پە؟» جىميىسىن ميىعىنا جاسىرعان اسقان جىلىستاپ شىعا جونەلەدى. ەشقانداي ىڭ-شىڭسىز تاۋەكەلگە بەل بايلاعان اسەكەڭ بارشامىزدى بەيحابار قالدىرىپ, بىرەر ساعاتتىڭ اينالاسىندا اۋىرعان اياقتان ادا-كۇدە ارىلىپ شىعا كەلەدى. وقيعانىڭ بارىسىن دا, بايىبىن دا ەرتەڭىندە جەڭەشەمىزدىڭ اۋزىنان ەستىدىك: «شىركىن-اۋ, اعالارىڭدا شىنىندا ەس جوق. الدىندا ۇيدە باسقا شارۋاڭ جوق پا, كۇندە نەسىنە كەلە بەرەسىڭدەر, بالالارعا دا, ۇلدارعا دا ايت, نەسىنە تەنتىرەيدى, كەرەگىمنىڭ ءبارى بار», دەگەن. اراعا كۇن سالىپ كەلسەم اعاڭ بەت-ءجۇزى دومبىعىڭقىراعان سەكىلدى شالقالاپ جاتىر ەكەن: «ءىرىپ-ءشىرىپ جۇرگەنشە, چەرتيام, اياقتى بەرىپ قۇتىلدىق. اسقان, اينالايىن, جامان تامىرلاردى جاماپ-جاسقاپ قانشا اۋرەگە ءتۇستى, ىستەمەگەن ايلاسى قالمادى, ەندى ونى قيناۋدىڭ ءتىپتى ءجونى جوق», دەيدى. كۇلەسىڭ بە, جىلايسىڭ با... جەڭەشەم جىلامسىراپ تۇرىپ جىميادى: «ارا-اراسىندا چەرتيامىن ايتىپ قويىپ جاتىر اعاڭ». وسى «چەرتيام» دەگەننەن باسقا ول كىسىنىڭ اۋزىنان شىققان وداعاي ءسوزدى ەستىمەگەن ەكەنمىن, سوعىستان ىلەستىرىپ كەلگەن سىڭايى بار, رەنجىگەن, مازالانعان, توسىلعان ساتتەردە ايتىپ جىبەرەتىن قازاقشا-ورىسشا ەڭ مىقتى عايبات-ايبات ءسوزى وسى. اۋرۋحاناعا كەلەسى بارىپ كەلگەننەن كەيىن جەڭەشەم اسەكەڭنىن تاعى دا ونەر شىعارعانىن جىر ەتىپ ايتتى: «ءاي, اعالارىڭا داۋا جوق, ەڭسەسىن ەندى كوتەرگەنى سول, قاسىنداعى توسەكتە جاتقان پولكوۆنيككە شۇيلىگەتىندى شىعارىپتى. ونىڭ دا اياعى عوي, باياعى جارانىڭ زاردابى سياقتى, بايعۇستىڭ جاعدايى كۇننەن-كۇنگە قيىنداپ بارا جاتقان سەكىلدى, شاقىرماعان دارىگەرلەرى جوق, ولاردىڭ ءبارى دە ەمنىڭ دۇرىس جاسالىپ جاتقانىن ايتاتىن كورىنەدى. كەستىرۋگە ايەلى جاستاۋ ادام ەكەن, سول كەلىسىمىن بەرمەگەن بە, ءسىرا, ءبىر مۇشەڭدى الدىرىپ تاستاۋ وڭاي ما, اقىرى الدەقالاي بولار ەكەن دەپ الاڭدايتىن دا شىعار, كىم بىلەدى؟ سول كىسىگە اعاڭ ەرتەلى-كەش: «چەرتيام, كەستىرىپ تاستا, جارامسىز نارسەنى نەسىنە قيمايسىڭ, نەمەنە سونشا ەكەۋىمىز, تانتسىعا بارۋشى ما ەدىك», دەپ قىديادى ەكەن. نەڭ بار دەسەم: «باستان قۇلاق ساداعا, بەيشارا اياعىن ايايمىن دەپ ارام قاتادى عوي ءبىر كۇنى», دەيدى. اقىرى ۋاقىت ءوز ۇكىمىن شىعارادى. ءومىر ولشەمى ايعا ەمەس, اپتاعا ەمەس, ءتىپتى, ساعاتقا دا ەمەس... مينۋتپەن ساناۋعا ويىسقان كەزدە اسقان تاۋەكەلگە بەل بۋىپ, ەسىنەن تانىپ قالعان الگى ازاماتتى وپەراتسيا ۇستەلىنە جاتقىزىپ, امالسىزدىڭ اقتىق امالىن جاسايدى. اعايعا كەلەسى كىرگەنىمىزدە, بۇرىن-سوڭدى سۇلق جاتقان الگى كىسىنىڭ كادىمگىدەي تىلگە كەلىپ, اجەپتاۋىر سەرگىپ قالعانىن اڭعاردىق. جانىنا توسەك-توسەكتەردىڭ باسىنان ۇستاپ, قوزعالۋعا جاراپ قالعان اسەكەڭ جەتتى. – ايتپاقشى, وسى سەن قاي رازمەرلى ءتوفلى كيۋشى ەدىڭ؟ بايقايمىن ءبىرىمىزدىڭ وڭ, ءبىرىمىزدىڭ سول اياعىمىز جوق سەكىلدى. ەندى ەكەۋىمىزگە ءبىر اياقكيىم الساق جەتەدى. ءالى سىرقاتىنىڭ سىزىنان ايىعا الماي اۋىرسىنىپ جاتقان پولكوۆنيك اعامىز امالسىزدان ەزۋ تارتتى. ونىڭ جانىندا وتىرعان زايىبى ەرىكسىزدەن ك ۇلىپ جىبەردى: – اسەكە, ۆى پروستو نەيسپراۆيمىي چەلوۆەك, – دەيدى. اسەكەڭ جالعىز اياقپەن تاعى دا بىرەر جىل ءومىر ءسۇرىپ, ءبىر قاراعانعا تىنشۋلى تىرشىلىك كەشەدى. ءبىر قىزىعى سول, الگى كەسىلگەن, تانىنەن الاستالعان اياعىنىڭ جانىنا باتىپ سىرقىرايتىنىن سەزىپ جۇرەدى. قانشا ۋاقىت قاباق شىتىپ سىر بىلدىرمەۋگە تىرىسسا دا, الاڭداۋلى كۇي كەشكەن اسەكەڭ مۇنىڭ سەبەبىن ادەيىلەپ بارىپ اسقاننان سۇرايدى. «ەشنارسە ەشقاشان ادامنىڭ ەسىنەن مۇلدە ۇمىتىلىپ كەتپەيدى. ول ءسىزدىڭ اياعىڭىز, ءسىزدىڭ ساناڭىزعا جازىلعان مۇشەڭىز, ونى ءسىزدىڭ كوكىرەگىڭىز ىزدەيدى, ونىڭ مەديتسيناداعى اتاۋى – «فانتومنىە بولي» – ءبىرازدان كەيىن ۇمىتاسىز, – دەپ اسقان اعاسىن جۇباتادى. اسەكەڭ ۇمىتىپ ۇلگەردى مە, ۇلگەرمەدى مە, بىلمەيمىن, تەگىندە ول شاعىنۋدى, ەمەكسۋدى, ەمەكسىتكەندى, مۇسىركەگەندى جاراتپايتىن جان رەتىندە بۇل جايىندا ەشقايسىمىزعا ءتىس جارماعان. وسى ەكى ارادا كولدەنەڭنەن باسقا پالە كيلىگەدى. سول كەزدە اسەكەڭ ءبىر-ەكى رەت: «وكپەم اۋىراتىن بولىپ ءجۇر, بۇرىندارى تەمەكىنى كوپ تارتىپ ەدىم, سونىڭ سالدارى بولسا كەرەك», دەگەنى بار. بەرتىندە نەمەرەلەرى دۇنيەگە كەلە باستاعاندا: «چەرتيام, قويماسا بولمايدى ەكەن, ويتپەسە مىنالاردىڭ بەتىنەن دە سۇيە المايتىن ءتۇرىم بار», دەپ شەشكەن دە, شىلىم شەگۋدى شورت كەسكەن. اسەكەڭنىڭ اۋىر دەرتكە شالدىعىپ, اۋرۋحاناعا ءتۇسۋىنىڭ جالعىز سەبەبى شىلىم عانا ەمەس, وعان ۇرىس دالاسىنداعى سۋىق وكوپتىڭ سىزى دا جامالعان سياقتى ما, قالاي؟ ازىرگە ادامزات بالاسىنىڭ اۋسەلەسى جەتپەي تۇرعان اۋىر دەرتكە شالدىققان اسەكەڭ, كورمەگەن دۇنيەسى مە, حيرۋرگتەردىڭ قانداۋىرىنان قايمىقپاي, وپەراتسيا ۇستەلىنە بەلىن شارتا بۋىپ بارعان-دى. كۇردەلى وپەراتسيادان كەيىن وزىنە ءوزى كەلدى-اۋ دەگەن كەزدە كوڭىلىن سۇراي بارعان بىزدەردى اسەكەڭ اۋرۋعا بوي الدىرماعان ادام ءتارىزدى قاشانعى اشىق قاباعىمەن قارسى الىپ, ەركىن اڭگىمەمەن وتىردى. سوڭىنان اۋرۋحانانىڭ ولشەۋلى ۋاقىتى ءبىتىپ, قايتۋعا بەتتەگەن كەزىمىزدە اسەكەڭنىڭ ءبىر اۋىز ءسوزى كوڭىلىمنىڭ تۇكپىرىندە جاتقان كۇمانىمدى وياتىپ جىبەرمەسى بار ما؟ – ءاي ۇل سەن قالا تۇرشى, – دەدى ول. جەڭەشەمنىڭ اسەكەڭنىڭ ىنىلەرىن, اعايىن-تۋعاندارىنىڭ ۇلدارىن جاعالاتا ۇل دەيتىنى بار, ءارى الدىنان ۇلكەن, كىشى, سارى, قارا, ت. س. س. اينىتپاي تانىتاتىن انىقتاۋىشىن قوسىپ ايتادى. ەسىمىمىز قاپەلىمدە ەسىنە تۇسپەي قالعاندا نەمەسە ماڭىزدى ءبىر شارۋا ايتقىسى كەلگەندە, اعاتاي جەڭەشەمنىڭ وسى داعدىسىن قايتالايدى. مەنى سەلك ەتكىزگەن دە كوكەيىندە الدەقانداي كۇپتى ماسەلە جاتقانىن اڭداتقان وسى ءسوزى بولدى. – مەن ءبارىن دە بىلەمىن. حيرۋرگتەردىڭ كەۋدەمدى اشىپ جابا سالعانىن دا سەزدىم. ادامزات بالاسىنا داۋاسىن تاپتىرماي تۇرعان دەرت ەمەس پە؟ وعان قارسى قارەكەت جاسايتىن پەندە بالاسى جوق قوي. ۋىتى تاراپ كەتكەن سىڭايلى عوي. – اسەكەڭنىڭ ۇنىندە ەگىلۋ جوق, ەزىلۋ جوق, ەڭسەسىن بەرمەگەن ءتۇرى بار, تاس ءتۇيىن بەكىنگەن ادامشا سويلەيدى. مەن ءبارى جاراتقاننىڭ قولىندا, ءۇمىت ۇزبەۋ كەرەك دەگەن سەكىلدى الدەبىردەڭەلەردى مىڭگىرلەدىم. – ولىمگە كولدەنەڭ تۇراتىن كىم بار؟ ونداي كۇش بولسا, انا برەجنەۆ, كوسىگين اقساقالداردى الىپ قالماس پا ەدى؟ تاعدىرعا مەنىڭ رەنىشىم جوق: قاندى قىرعىننان امان كەلدىم, ءتۇتىن تۇتەتتىم, سوڭىمنان بالا-شاعا ەرتتىم, ناليتىن, ۋايىمدايتىن جايىم جوق. سوندىقتان, ساعان ايتار ءبىر ءوتىنىشىم, مەنى ەلگە جەتكىزۋدىڭ قامىن جاسا, تۋعان توپىراعىمدا جاتايىن. – وۋ, ءبىر امالىن تاۋىپ جەتكىزەرمىز-اۋ. بىراق قازىر وندا ەل جوق قوي, ونى ءوزىڭىز دە بىلەسىز, ءشۇلبى گەس-ءنىڭ سۋى الادى دەپ اۋىلدىڭ ەسكى قورىمىنا شەيىن تاۋ بوكتەرىنە كوشىرگەنىن دە ءوزىڭىز بىلەسىز. ءارى بالا-شاعانىڭ دا ءبارى وسىندا, اندا-ساندا باسىڭىزعا بارىپ تۇرسا دا قايدا, انا جاقتا ايدالادا جالعىز قالاسىز عوي. مەن ءوز ءۋاجىمدى ايتتىم. – ونىڭ دا ءجون ەكەن, – اسەكەڭ ويلانىپ قالدى. – ەندەشە, مەنى كەڭسايعا جاتقىزۋ جاعىن قاراستىر. قازاقتىڭ باتىرى مەن باعلانىن, جاقسىسى مەن جايساڭىن باۋىرىنا باسقان جەر عوي. سىرلاسىپ جاتقانعا جاقسى بولادى (اسەكەڭ جىميىپ قويدى). ەركەشكە دە (جەڭەشەمىزدىڭ ەسىمى ەرمەك, اعەكەمىزدىڭ ەركەلەتىپ ايتاتىنى عوي), بالالارعا دا بىلەتىنىمدى بىلدىرمەي-اق قوي, مەنى اياپ قامىعىپ جۇرەر. سوڭىنان وسى جايتتى جەڭەشەمە جەتكىزگەنىمدە, ول كىسى ءبىر ك ۇلىپ, ءبىر جىلاپ الدى: «ايتتىم عوي, اعاڭا داۋا جوق دەپ, بايعۇس-اۋ ءوزى جانىن قويارعا جەر تاپپاي قينالىپ ءجۇرىپ, قايعى ويلاماسىن دەپ, ءبىزدىڭ قامىمىزدى جەگەنىن قاراشى». اسەكەڭنىڭ مۇراتى ورىندالىپ قالاعان جەرىنە جانتايدى جارىقتىق. قايتارىنىڭ الدىندا عانا دۇنيەگە كەلگەن نەمەرەسىنىڭ قۇلاعىنا سەنىڭ ەسىمىڭ «جومارت, جومارت, جومارت» دەپ ءۇش قايتارا سىبىرلاپ (بۇل كەزدە داۋىسى شىقپاي قالعان), اسەكەڭ ءۇزىلىپ كەتتى. جەرلەۋ راسىمىنەن ەستە قالعانى اعەكەمىزدىڭ سىڭاراياق دوسى پولكوۆنيكتىڭ (سول كىسىنىڭ ەسىمىن ەسىمە تۇسىرە الماي-اق قويدىم) جالعىز اۋىز: «ول ءومىردىڭ پارقىن بىلەتىن ادام ەدى» دەگەن ءسوزى. ايتپاقشى, اسەكەڭ ومىردەن وتەرىنەن ءبىراز بۇرىن وسكەمەن مەن سەمەيدىڭ ەكى ورتاسىندا ەرتىس بويىندا جاتقان وتىز ءۇيلى بايمۇرات اتالاتىن, الگى «اۋەيىلەر مەن اپەندىلەردىڭ» اۋىلىنان مايدانعا اتتانعان, ىشىندە ورالعاندارى (بىرەن-ساران) مەن قايتپاي قالعاندارى بار (ولار كوپ), سەكسەندەي ادامنىڭ ءتىزىمىن قالدىرعان ەدى. كەيىننەن جات جەردەن توپىراق بۇيىرعان جانداردىڭ ەسىمدەرى مايدانگەرلەرگە ارنالعان «بوزداقتار» اتالاتىن كيەلى دەرلىك ەستەلىك كىتاپتىڭ ىشىنەن شىقتى. ەندەشە, تاعدىر اياپ, سوعىستىڭ سىنى مەن سىزىنان ابىرويمەن ءوتىپ, ومىرلەرىن ولجا ەتىپ ورالعان اسىلعازى نۇرالى ۇلى (اسكەن) سىندى ازاماتتار كوز كورگەندەردىڭ, اعايىن-تۋعاندارىنىڭ ەسىندە ساقتالۋعا ءتيىس. قۇداي-اۋ, قازىر بايقاپ وتىرسام, اسەكەڭ الپىستان ەندى اسقاندا دۇنيە سالعان ەكەن. وسى اۋىلدىڭ ءبىر اپەندىسىنىڭ باياعىدا ايتقان ءسوزى بار ەكەن: «بايمۇراتتا سەكسەنگە كەلمەي سىرقاتتانۋدىڭ ءوزى, توقسانعا كەلمەي ءولۋدىڭ ءوزى ۇيات». سۇم سوعىستىڭ سىزى وتكەن-اۋ, ءسىرا.
كەڭەس يۋسۋپ, جازۋشى. استانا.