قايىرلىنىڭ قاجىرلى قيمىلى

تارباعاتاي – ەلىمىزدەگى مالدى اۋدانداردىڭ ءبىرى. سوڭعى جىلدارى اۋدانداعى شارۋا قوجالىقتارى اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان مەملەكەتتىك قولداۋدى ءتيىمدى پايدالانا باستادى. بىلتىر تارباعاتايلىقتار مال تۇقىمىن تۇرلەندىرۋ جۇمىستارى بويىنشا ەلىمىزدە العاشقى ورىنعا شىققان بولاتىن. اۋدان اكىمى دىلدابەك ورازباەۆتىڭ ايتۋىنشا, 2014 جىلى تۇقىم تۇرلەندىرۋگە 265 شارۋا قوجالىعى قاتىستى. ەلباسىنىڭ قولداۋىمەن قولعا الىنعان «اگروبيزنەس-2020» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا بىلتىر اۋدانعا جالپى كولەمى 1 ملرد.100 ملن. تەڭگە قارجى تارتىلدى. ونىڭ ىشىندە «سىباعا», «التىن اسىق», «قۇلان» باعدار­لامالارى بويىنشا 300 ملن. تەڭگە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە, ءوسىم­دىك جانە مال شارۋاشى­لىعىنا 700 ملن. تەڭگە سۋبسيديا ءبولىندى.

جۋىردا اۋدانعا جۇمىس ساپارىمىزدىڭ اياسىندا ەكپىن اۋىلىندا شارۋاشىلىعىن ءدوڭ­گە­لەتىپ وتىرعان قايىرلى قاسە­نوۆتىڭ «ءماۋلىت» شارۋا قوجا­لىعىندا بولدىق. 2005 جىلى قۇرىلعان شارۋاشىلىق ەت ءوندىرۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەيدى. جىلىنا 400 باس ءىرى قارا بورداقىلاپ, ەتكە وتكىزەدى. ءوز شارۋاشىلىعىندا 300 باس ءىرى قارا وسىرەتىن قايىرلى امانگەلدى ۇلى ەكپىندىكتەردىڭ مالدارى مەن تولدەرىن دە ساتىپ الىپ, اۋىلداس­تارىنا ايتارلىقتاي قولعابىس تيگىزىپ وتىر. – مەملەكەت باسشىسى اگرو­ونەركاسىپشىلەرگە ەت ەكسپورتتاۋ جونىندە تاپسىرما جۇكتەگەنى بەلگىلى. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – قازاقتىڭ اق باس سيىرىنىڭ ەتى­نىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ. الدا­عى ۋاقىتتا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا ءوز ونىمدەرىمىزدى كورشى ەلدەرگە ەكسپورتتاۋدى كوزدەپ وتىرمىز. بۇگىندە اۋىل شارۋاشىلىعىنا مەملەكەتتىك قولداۋ وتە جاقسى دەۋگە بولادى. ماسەلەن, 2012 جىلى «سىباعا» باعدارلاماسى بويىنشا 6 پايىزدىق ۇستەمەمەن 10 ملن. تەڭگە نەسيە العان ەدىك. قازىر نەسيەنىڭ ءبىرشاما بولىگىن قايتارىپ ۇلگەردىك. وتكەن جىلى ساتىپ العان جاڭا تەحنيكالاردىڭ 50 پايىزىن مەملەكەت سۋبسيديا­لاپ, قايتارىپ بەردى. تاۋدا ەكى قىستاعىمىز بار. وندا انالىق سيىرلار باعامىز. انالىق سيىردىڭ باسىنا, ساتىپ الىنعان بۇقاعا دا سۋبسيديا تولەنەدى. بۇل – ءبىز سياقتى قيانداعى اۋىل تۇرعىندارىنا ءوز كاسىبىن ءور­كەن­دەتۋگە ۇلكەن كومەك, – دەدى شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى. «ءماۋلىت» شارۋاشىلىعىنىڭ 3 مىڭ گەكتار جەرى بار. ونىڭ ىشىندە 250 گەكتار ەگىستىك, 600 گەكتار شابىندىق رەتىندە پايدالانىلسا, قالعانى جايىلىمدىق جەرلەر. جەمشوپتى وزدەرى دايىن­داپ, ەگىستىك القاپتارىنا ارپا, جوڭىشقا ەگەدى. 120 باس ءىرى قاراعا ارنالعان بورداقىلاۋ الاڭىنا قويىلعان ءبىر جاسار ءىرى قارا كەم دەگەندە 200 كيلو سالماق شىعارادى. بورداقىلاعان مالدى سەمەي, وسكەمەن, الماتى مەن استانا قالالارىنا اپارىپ ساتادى. شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەك­شىسى باقتاشى, بورداقىلاۋشى جانە كاماز, تراكتور تەحنيكالارىن جۇرگىزەتىن مەحانيزاتورلاردان قۇرالعان 10 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. ولار 80-100 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ەڭبەكاقى الادى. ەڭ تومەنگى ەڭبەكاقى – بورداقىلاۋشىلاردىڭ كومەك­شىلەرىنە تيەسىلى. ولاردىڭ ايلىعى – 40-50 مىڭ تەڭگە كولەمىندە. «ءماۋلىت» قوجالىعىندا بوردا­قىلاۋشى بولىپ ەڭبەك ەتكەنىنە 5 جىل بولعان ايدىن حامزاەۆ قوراجايداعى مالعا كۇندەلىكتى ءشوبىن سالىپ, سۋارىپ تۇراتىنىن, 6-7 كيلو كولەمىندە جەم بەرەتىنىن, جالاقىسىن ۋاقتىلى الىپ تۇرا­تىنىن جەتكىزدى. ايتۋىنشا, جۇمىسى ءوزىنىڭ قولايىنا جاعادى. جىلدان-جىلعا مال باسىن كوبەيتىپ كەلە جاتقان قايىرلى بيىل جىلقى ءوسىرۋ مەن تۇقىم تۇرلەندىرۋ ماقساتىندا «قۇلان» باعدارلاماسى بويىنشا نەسيە الۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن جەتكىزدى. جاس تا بولسا ىسكەر, العىر جىگىت اۋىل ىشىنەن زامانعا ساي كەڭ ءۇي سالىپتى. ۇيدە قالا­داعى تۇرمىستىق جاعدايدىڭ ءبارى بار. – قازىر ەڭبەك ەتكەن جانعا مەملەكەت بارلىق جاعدايدى جاساپ وتىر. اسىرەسە, اۋىل شارۋا­شىلىعى – ءتيىمدى تابىس كوزى. ويتكەنى, ادام بالاسىنا قاي كەزدە دە الدىمەن ازىق كەرەك. سوندىقتان, اۋىلدا جۇمىس جەتكىلىكتى, تەك كوزىن تاۋىپ, ەرىن­بەي ەڭبەك ەتۋ قاجەت, – دەيدى ول. اۋداندىق اۋىل شارۋاشى­لىعى ءبولىمىنىڭ باسشىسى مەرەي قايىربەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, تارباعاتاي اۋدانىندا 2013 جىلى 25 بورداقىلاۋ الاڭى بولسا, بيىل ونىڭ سانى 117-گە جەتىپتى. سونداي-اق, اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارىن جاڭارتۋ باعى­تىندا اۋقىمدى جۇمىس ءجۇر­گى­زىلۋدە. وسىعان دەيىن ليزينگ جۇيەسى ارقىلى 170 تەح­­نيكا ساتىپ الىنعان. ناتيجەسىندە, اسىل تۇ­قىمدى شارۋاشىلىقتار سانى ارتىپ كەلەدى. اتالعان جۇمىستار بيىلعى جىلى دا جالعاسپاق.

دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان».

شىعىس قازاقستان وبلىسى, تارباعاتاي اۋدانى.