ءماجىلىس توراعاسى قابيبوللا جاقىپوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن كەشەگى جالپى وتىرىستا دەپۋتاتتار «ءبىتىمگەرشىلىك قىزمەت تۋرالى» زاڭ جوباسىن جان - جاقتى تالقىعا سالدى. سونداي-اق, پالاتا «ءۇشىنشى ەلدەرگە قاتىستى ارنايى قورعاۋ, دەمپينگكە قارسى جانە وتەماقى شارالارى تۋرالى», سونداي-اق, مەملەكەتتىڭ كاسىپكەرلىك قىزمەتكە قاتىسۋىن شەكتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءتيىستى وزگەرىستەردى كوزدەيتىن زاڭدىق قۇجاتتاردى دا قارادى.
«بىتىمگەرشىلىك قىزمەت تۋرالى» زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى قابىلداعان حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرگە سايكەس, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق كونتينگەنتىنىڭ بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى قولداۋ جونىندەگى وپەراتسيالارعا (ميسسيالارعا) قاتىسۋىنا بايلانىستى قوعامدىق قاتىناستاردى رەتتەۋ بولىپ تابىلاتىنىنا ءماجىلىس دەپۋتاتى ءارى وسى زاڭدىق قۇجاتتار بويىنشا جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى اباي تاسبولاتوۆ توقتالدى. ال اعىمداعى جىلدىڭ 2 ناۋرىزىندا ەلىمىزدىڭ بۇۇ-عا مۇشەلىككە كىرگەنىنە 20 جىل تولعانىن تىلگە تيەك ەتكەن قورعانىس مينيسترىنىڭ ورىنباسارى تالعات مۇحتاروۆ وسى تاريحي كۇننەن باستاپ قازاقستان الەمدىك قوعامداستىقتىڭ تولىققاندى جانە اجىراماس بولىگى بولىپ قانا قويماي, الەمدەگى بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋشى ەل رەتىندە حالىقارالىق مىندەتتەمە قابىلداپ, سولاردى ابىرويمەن ورىنداپ كەلە جاتقاندىعىن ەرەكشە اتادى.
«قازاقستاننىڭ بەيبىتشىلىك قاعيداسىن ۇستانۋداعى تاعى ءبىر ماڭىزدى ساياساتى بۇل, ارينە, رەسپۋبليكانىڭ قارۋلى كۇشتەرى مەن اسكەري قۇرامدارىنا جۇكتەلگەن بىتىمگەرشىلىك قىزمەتكە قاتىسۋعا جوعارى دايىندىعى مەن وسى باعىتتاعى جوعارى جەتىستىكتەرى جەتەدى دەۋگە تولىق نەگىز بار», دەدى تالعات ءسابيت ۇلى. مۇنداي جەتكەن جەتىستىك رەتىندە 1993 جىلمەن 2001 جىل ارالىعىندا – تاجىكستانداعى, 2003 جىلمەن 2008 جىل ارالىعىندا يراكتاعى قازاقستاندىق باتالونداردىڭ بىتىمگەرشىلىك قىزمەتكە قاتىسۋىن اتاپ كەتكەن ورىندى.
بۇل اتقارىلعان ءىس-شارالار الەمدىك قوعامداستىق تاراپىنان جوعارى باعاعا يە بولىپ, ەل بەدەلىن ارتتىرۋعا, وتاندىق اسكەري قىزمەت سالاسىندا باعا جەتپەس تاجىريبە الماسۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.
قورعانىس ۆيتسە-ءمينيسترى وسىنىڭ بارلىعى بىتىمگەرشىلىك قىزمەتتىڭ ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزدىلىعىن ايقىندايدى دەگەندى باسا ايتتى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, ءبىتىمگەرشىلىك وپەراتسيالارعا تەك اسكەري قىزمەتشىلەر عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, ازاماتتىق تۇلعالار دا قاتىسا الادى. ايتسە دە, بىتىمگەرشىلىك وپەراتسيالارعا قاتىسۋشىلاردىڭ الەۋمەتتىك قامسىزداندىرىلۋىن زاڭ جۇزىندە رەتتەلمەۋى دۇرىس دۇنيە ەمەس. اتاپ ايتقاندا, تەك 2012 جىلى ميسسيا اياقتالعاننان كەيىن 4 جىلدان سوڭ «اسكەري قىزمەت جانە اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ ارقىلى عانا يراكتاعى بىتىمگەرشىلىك مىندەتتەرىن ورىنداعان اسكەري قىزمەتشىلەرگە ءبىرقاتار جەڭىلدىكتەر بەرۋگە قول جەتكىزىلگەن. ال تاجىك-اۋعان شەكاراسىندا ورىن العان وقيعالارعا قاتىسۋشىلارعا ەشقانداي جەڭىلدىكتەر بولماعان.
زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ بارىسىندا ەلىمىزدىڭ شەتەلدەردەگى بۇرىنعى ءىس-تاجىريبەسى مەن تمد-عا مۇشە ەلدەردىڭ بىتىمگەرشىلىك وپەراتسيالارىنا قاتىسۋ تۋرالى مودەلدىك زاڭىنىڭ نورمالارى ەسكەرىلگەن. زاڭ جوباسىنىڭ جاڭا رەداكتسياسىمەن اسكەري قىزمەتكە: اسكەري قىزمەتشىلەر مەن ازاماتتىق تۇلعالارعا الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەر مەن جەڭىلدىكتەر بەرۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى بىرقاتار زاڭ اكتىلەرىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ ارقىلى كوپتەگەن ولقىلىقتاردىڭ ورنى تولتىرىلىپتى. زاڭ جوباسىنىڭ قابىلدانۋى قازاقستاننىڭ الەمدىك ساياسي ساحنادا حالىقارالىق بەدەلىن ارتتىرۋعا ءوز سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ كۇتىلۋدە. جانە ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق ۇيىمدار مەن قاۋىمداستىقتارداعى مۇددەلەرىن قورعاۋ; باسقا ەلدەردىڭ اسكەري جانە ازاماتتىق پەرسونالىمەن ءتيىمدى قارىم-قاتىناس ورناتۋ جانە ارىپتەستىكتى نىعايتۋ كوزدەلۋدە.
قارۋلى كۇشتەردى, باسقا مەملەكەتتىك ورگانداردى ەل قاۋىپسىزدىگىن قورعاۋعا, تومەن جانە ورتا دەڭگەيدەگى قاقتىعىستاردىڭ الدىن الۋعا, اسكەري قاقتىعىستاردان زارداپ شەككەن تۇرعىنداردى, تۇلعالاردى, بوسقىنداردى ازىق- ت ۇلىكپەن, ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋگە دايىنداپ, وسى جولدا جينالعان تاجىريبەنى اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ اسكەري دايىندىق باعدارلاماسىنا ەنگىزۋ دە نازاردان تىس قالماعان. الەمدە ورىن الىپ وتىرعان ساياسي احۋال قوعامنىڭ بارلىق ءمۇشەلەرىن, اسىرەسە, جاستاردىڭ قارۋلى كۇشتەر ساپىندا مەملەكەت مۇددەسىن قورعاۋ جولىنداعى مىندەتتەرىن ويداعىداي ورىنداۋى ءۇشىن اتالعان زاڭدى قابىلداۋ قاجەتتىگىن ايقىن كورسەتەدى.
وسىنىڭ بارلىعىن ەسكەرە كەلىپ, ءماجىلىس زاڭ جوبالارىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداۋدى ۇيعاردى.
سونداي-اق, جالپى وتىرىستا كەيبىر زاڭ جوبالارى ەكىنشى وقىلىمدا قارالدى. اتاپ ايتقاندا, «ءۇشىنشى ەلدەرگە قاتىستى ارنايى قورعاۋ, دەمپينگكە قارسى جانە وتەماقى شارالارى تۋرالى» زاڭ جوباسى ىلەسپەلى تۇزەتۋلەرىمەن ەكىنشى وقىلىمدا قولداۋعا يە بولدى. زاڭ جوباسى ۇلتتىق زاڭناما نورمالارىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا جانە دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ كەلىسىمدەرىنە سايكەس كەلتىرۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن. وسى زاڭ جوباسى بويىنشا تۇسكەن ۇسىنىستار مۇددەلى مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولار, سونداي-اق, بىرقاتار ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جۇمىس توبىنىڭ جەتى وتىرىسىندا, قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ كەڭەيتىلگەن ەكى وتىرىسىندا تالقىلانىپ, 100-دەن استام ۇسىنىس ەسەپكە الىنعانى بەلگىلى بولدى.
دەپۋتاتتار, سونىمەن قاتار, مەملەكەتتىڭ كاسىپكەرلىك قىزمەتكە قاتىسۋىن شەكتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ جوباسىن دا ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. زاڭ جوباسى ەلىمىزدىڭ بيزنەس قاتىساتىن ەكونوميكا سالالارىنا مەملەكەتتىڭ قاتىسۋ ۇلەسىن قىسقارتۋ ءۇشىن قۇقىقتىق نەگىزدەردى بەكىتۋ ارقىلى مەملەكەتتىك اكتيۆتەردى باسقارۋ سالاسىنداعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان. بۇل باسەكەلەستىكتى دامىتۋعا جانە تۇتاستاي العاندا, جەكە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاساۋعا ىقپال ەتەدى.
كەشەگى وتىرىستا پالاتا كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان قىرعىز رەسپۋبليكاسىمەن شەكارا اۋدانىنداعى سەنىم شارالارى جونىندەگى كەلىسىمدى جانە شەكارا وكىلدەرىنىڭ قىزمەتى تۋرالى قازاقستان-قىرعىزستان ۇكىمەتارالىق كەلىسىمىن راتيفيكاتسيالاۋعا قاتىستى زاڭ جوبالارى بويىنشا قورىتىندى ازىرلەۋ مەرزىمىن بەكىتىپ بەردى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».