پولشا سيمفونيالىق وركەسترىنىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن ل. ءحاميديدىڭ «بۇلبۇل» ءانىن شىرقاعان وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ ءسوليسى ءۇ. سەيىلبەكوۆاعا پولياكتار زور قوشەمەت كورسەتتى. حالىقارالىق ونەر دوداسىندا قازاق قىزىنىڭ «سلاۆيان اندەرىن ۇزدىك ورىنداۋشى» اتالىمى بويىنشا لاۋرەات اتانۋى تەاتر ۇجىمىنىڭ ورتاق جەتىستىگى سانالۋدا.
پولياكتار بۇل انگە نەگە سونشاما قىزىعۋشىلىق تانىتتى ەكەن دەگەن ويمەن اڭگىمەنىڭ تەرەڭىنە بويلاپ كەتەسىز مۇندايدا. سوندا ايداي كوركەم تۇلعاسىمەن ساحنادا دوڭگەلەنىپ «سۇلۋ قىزدى» شىرقاپ جۇرگەن روزا اپامىز كوز الدىمىزعا كولبەڭدەي ورالادى. كەيىن مۇنىڭ كەڭ تارالۋىنا ەڭبەك سىڭىرگەن «دوسمۇقاساننىڭ» ورنى ءوز الدىنا ءبىر توبە ەدى. ويتكەنى, ولاردان سوڭ بۇل ءاننىڭ قالاي قۇلپىرا تۇسكەنىن جۇرت جاقسى بىلەدى. قوسىلىپ جاتتادىق. بالالىق, جاستىق شاقتارىمىزدىڭ سيمۆولىنا اينالىپ كەتكەن وسى ءاننىڭ پولياكتىڭ ءانى ەكەنىن سوندا قۇداي بىلەدى, ەشكىم بىلە قويعان جوق. 1971 جىلى انسامبل ۆارشاۆاعا گاسترولدىك ساپارمەن بارعاندا «سۇلۋ قىزدىڭ» پولياك ءانى ەكەنى ءمالىم بولدى. سويتسەك, مۇنىڭىز «شلا دەۆەچكا دولە سەچكا» دەگەن پولياكتىڭ حالىق ءانى ەكەن. ماسەلەنىڭ انىق-قانىعىن ءبىلۋ ءۇشىن روزا باعلانوۆا اپامىزدان سۇراپ بىلسەك, – دەيدى «دوس-مۇقاساندىقتار», – ول كىسى بۇل ءاندى سوعىس جىلدارى پولشاعا بارىپ جۇرگەندە اكەلىپتى. جاقسى ءاننىڭ جاتتىعى جوق ەكەن. كەز كەلگەن حالىقتىڭ جۇرەگىنە جىلى ورانىپ كەتە باراتىن مۇنداي سيرەك تۋىندىلار بىزدە عانا ەمەس, وزگە حالىقتاردا دا كەزدەسىپ جاتادى. مىنە, سول سياقتى پولياكتار ءۇرالحان قىزىمىزدىڭ ورىنداۋىنداعى «بۇلبۇلعا» ريزا بولعاندارى سونشالىق قايتا-قايتا قول سوعىپ, «مۇنداي دا عاجاپ ءان بولا ما؟» دەسىپ, سۇيىسپەنشىلىكتەرىن اياماپتى. بىرتە-بىرتە «بۇلبۇل » ءانىنىڭ دە الگى پولياك ءانى سەكىلدى ولاردىڭ ومىرىنە ەتەنە ءسىڭىپ كەتپەسىنە كىم كەپىل؟!
ەسكە سالا كەتەيىك, الىس ءجانە جاقىن شەتەلدەردەگى وپەرا ءانشىلەرىنە كومەك كورسەتۋ ماقساتىندا جىل سايىن وتكىزىلەتىن ءداستۇرلى جوبادا پولشا, رەسەي, سونىمەن قاتار ازيا ەلدەرىنەن كەلگەن جاس سوليستەر ءوزارا تاجىريبە الماسۋمەن قاتار وزىق يدەيالارىمەن ءبولىسىپ, شەبەرلىك-سىنىپتارىنا قاتىسىپ جاتادى. ال, پولشادا وتكەن حالىقارالىق «Rübezahl Musikalischer Garten» فەستيۆالىنە شىمكەنت تەاترىنان بيىل ەكى ونەرپاز – تەاتردىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى ءارى ءسوليسى ەرلان جاندارباي قوناق رەتىندە قاتىسسا, ال باستى پارتيالاردى ورىنداۋشى, قازاقستاننىڭ مادەنيەت قايراتكەرى ءۇرالحان سەيىلبەكوۆا وپەرا سوليستەرى اراسىنداعى بايقاۋدا باق سىنادى. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, ايتۋلى جوباعا قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ر. جۇباتىروۆانىڭ قوس بىردەي شاكىرتىنىڭ قاتىسۋى. ولار – ءۇرالحان سەيىلبەكوۆا مەن ەلەنا نيكونوۆا.
قازاقستاننان بارعان وپەرا سوليستەرىنىڭ ونەرىنە اسىرەسە, شەتەلدىك كوپتەگەن تەاترلار قىزىعۋشىلىق تانىتتى. مىسالى, فەستيۆال بارىسىندا ە.جاندارباي 2017 جىلى ۆەنا بالىنا قاتىسۋ ءۇشىن شارانى ۇيىمداستىرۋشى فرانتس لانگەردىڭ قولىنان شاقىرتۋ السا, «دج. ۆەردي» فەستيۆالىنىڭ ديرەكتورى فابريتسيو كاسسي دە قازاق مۋزىكاسىن ەۋروپادا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ ءۇشىن شىمكەنتتىك سوليستەردى الداعى ۋاقىتتا كەرەمەت مۇمكىندىكتەر كۇتىپ تۇرعانىن جەتكىزدى. نەمىستىڭ كونە وپەراسىنان المانىڭ ارياسى, دج. ۆەرديدىڭ «تراۆياتا» وپەراسىنداعى ۆيولەتتا, م.مۋسورگسكي وپەراسىنىڭ تاڭداۋلى ارياسى, ف.لەگاردىڭ «دجۋديتتا» وپەراسىنان دجۋديتتا ارياسى ءۇشىن وڭىرلىك تەاتر ءارتىسىنىڭ ورىنداۋشىلىق قابىلەتىنە, سونىمەن قاتار كلاسسيكالىق شىعارمالاردى كاسىبي تۇرعىدان جەتكىزە ءبىلۋ شەبەرلىگىنە الەمدىك دەڭگەيدەگى سىنشىلار تاراپىنان جوعارى باعا بەرىلدى.
فەستيۆال اياسىندا فرانتس لانگەر (اۆستريا), داريۋش گرابوۆسكي (پولشا) سىندى پروفەسسورلار بايقاۋعا قاتىسۋشىلارعا ارناپ شەبەرلىك-سىنىپتارىن وتكىزسە, پارما قالاسىنداعى پاللاۆيچينو تەاترىندا تانىمال ديريجەر فابريتسيو كاسسي مەن سوپرانو يزابەللا ءفراتيدىڭ, سونداي-اق تەنور ەرمانن و ءبالدۋچچيدىڭ انكونا قالاسىنداعى وقىعان دارىستەرى جاس دارىنداردىڭ ونەرى ءۇشىن كەلەشەكتە ۇلكەن ازىق بولارى ءسوزسىز. شەبەرلىك-سىنىپتارى اياقتالعاننان كەيىن وپەرا انشىلەرىنە, سونىمەن بىرگە جاس تالانتتاردىڭ ونەرىن ۇشتاۋعا قولداۋ كورسەتكەندەرگە العىس حاتتار مەن اتتەستاتتار تابىستالدى.
فەستيۆالگە قاتىسۋشىلار وپەرانىڭ استاناسى ميلاندا, سونداي-اق ۆەنەتسيا, ريم, ۆاتيكان, پەزارو قالالارىندا ۇمىتىلماس ساتتەرگە كۋا بولدى. ولار لا سكالا تەاترىندا بەلگىلى تەنور حوسسە كارەروستى جولىقتىردى. وپەرا ونەرىندەگى مۇنداي عاجاپ تۇلعالاردىڭ ارقايسىسى ومىرلىك تاجىريبەلەرىنەن وشپەس ورنەكتەر قالدىردى. قازىلار القاسىنىڭ قۇرامىنداعى وقىتۋشىلار دا, سونداي-اق رەسەي, پولشا, ەستونيا, اۆستراليا, ت.ب. ەلدەردەن باق سىناعان جاستار دا شەتىنەن وسال جاندار ەمەس. پولشا, اۆستريا جانە گەرمانياداعى ايتۋلى وقۋ ورىندارىنىڭ ۇستازدارى قازىلىق ەتكەن ونەر بايگەسىندە قاراپايىم قازاق قىزىنىڭ ارىپتەستەرىنەن وق بويى وزىپ شىعىپ, ايرىقشا قۇرمەتكە كەنەلۋى وڭتۇستىك تەاترىنىڭ تالانتتاردان كەندە ەمەستىگىن دالەلدەيتىن تاعى ءبىر جارقىن وقيعا دەسەك, 31 شىلدەدەن 9 تامىزعا دەيىن جالعاسقان ونەر تۋرنەسى ىلكىمدى ىزدەنىستەرگە تولى. پولشانىڭ كوۆاچ, كارپاچ, زەلەنا-گۋرا قالالارى مەن گەرمانيانىڭ گەرليتس قالاسىندا, سونداي-اق اۆستريا مەن گەرمانيانىڭ شەكارالاس قالالارىندا قاتارىنان جەتى رەت كونتسەرتتىك باعدارلاماعا قاتىسۋ وتاندىق وپەرا سوليستەرى ءۇشىن ايتۋلى ونەر مەكتەبى بولىپ سانالادى. وسى ساپارعا قاراپ, كوڭىلگە ءتۇيىپ وتىرعانىمىز – جالپى ەۋروپانى, الەمدى شەتەلدىك كلاسسيكتەرمەن, ۆەرديمەن, مۋسورگسكيمەن تاڭعالدىرۋ استە مۇمكىن ەمەس. ولارعا بۇل قات پا ەكەن ءتايىرى. ال, ل.ءحاميديدىڭ «بۇلب ۇلىن» ورىنداعاندا نەگە زال سونشالىق ورە تۇرەگەلىپ كەتتى؟ مىنە, ماسەلە وسىندا. ويتكەنى, ولاردا مۇنداي ءان جوق. جۇرت وزىندە جوق نارسەنى كورگىسى كەلەدى. قۇمارتادى. وسى تۇرعىدان, ءبىز ءۇرالحان قىزىمىزدىڭ «بۇلبۇلدى» ويداعىداي شىرقاپ, پولياكتاردىڭ جۇرەگىنە جەتكىزە بىلگەن تاماشا ونەرىنە ءتانتى بولىپ وتىرمىز. بيبىگۇل اپامىزدىڭ تاڭدايىنان تالاي جىل تامىلجىپ ورىلگەن ءان تورەسى «بۇلبۇل» ەمەس پە بۇل؟ ول جانە ورىنداۋشى شەبەرلىگىنىڭ ولشەۋىشى ىسپەتتى ءان. ونى سالا العان ءانشى كەز كەلگەن شەتەلدىك كلاسسيكاعا دايىن دەگەن ءسوز. وتاندىق وپەرانىڭ مۇنان كەيىن دە جەتىستىكتەرى مولايا بەرسىن.
گاۋحار ۋالىحانقىزى,
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق وپەرا جانە بالەت تەاترى ادەبيەت ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى.
شىمكەنت.
سۋرەتتە: گاسترولدىك ساپاردا.