الەم بىرىنشىلىگى قارساڭىندا وليمپيادا چەمپيونى ميحايل شايدوروۆ پەن بەلگىلى حالىقارالىق گروسسمەيستەر ءبيبىسارا اساۋباەۆا مالىمدەمە جاريالاپ, جالاقى مەن تولەماقىلارعا قاتىستى شاعىمدارىن ايتتى. قوعامدا رەزونانس تۋدىرعان جايتتارعا قاتىستى تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگى رەسمي تۇسىنىكتەمە بەردى. الايدا سپورتشىلاردىڭ جالاقىسىنا قاتىستى قوعامدا ءتۇرلى پىكىر قالىپتاستى.
سپورت ءجۋرناليسى اسلان قاجەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي تەنتسەنتسياسىنىڭ ورىن الۋىنا سپورتتىڭ قارجىلاندىرىلۋى مەن ناتيجەسى اراسىنىڭ الشاق بولۋى سەبەپ بولىپ وتىر.
ونىڭ سوزىنشە, وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن وڭىرلەردەگى سپورتتى دامىتۋعا شامامەن 200 ميلليارد تەڭگە بولىنسە, قازىر بۇل كورسەتكىش 400 ميلليارد تەڭگەگە جۋىقتاعان.
«سپورتقا بولىنەتىن قاراجات كولەمى مەن سپورتتىق ناتيجەلەر اراسىندا سايكەستىك بايقالمايدى. مىسالى, قازاقستاندا تۇرمايتىن, ەلىمىزدە تۇراقتى جاتتىقپايتىن سپورتشىلار مەن كوماندالاردى قارجىلاندىرىپ كەلدىك. قازىر دە بۇل باعىتتا قارجى ءبولىنىپ جاتىر. ال مۇنىڭ بارلىعى قاراپايىم حالىقتىڭ سالىعىنان جينالعان قاراجات ەكەنىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. جەرگىلىكتى تۇرعىندار ءوز قالتاسىنان شىققان اقشانىڭ ناقتى قايدا جۇمسالىپ جاتقانىن ءاردايىم بىلە بەرمەيدى. اشىقتىق پەن ەسەپتىلىك تە جەتكىلىكسىز. ونىڭ ۇستىنە ەلىمىزدە ايىنا 150–200 مىڭ تەڭگەگە كۇن كورىپ وتىرعان وتباسىلار بار. جاعدايى تومەن ازاماتتار, جەتىمدەر, جەسىرلەر, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار, ەم-دومعا مۇقتاج ادامدار از ەمەس. سوندىقتان قوعام كەيدە وسى قارجىنىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى جۇمسالىپ جاتقانى تۋرالى سۇراق قويادى», دەيدى اسلان قاجەنوۆ.
سپورت ساراپشىسى ماسەلە قارجىنىڭ كولەمىندە ەمەس, ونىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى ءارى ءادىل بولىنۋىنەن تۋىنداپ وتىرعانىن ايتادى.
«اقشا ناقتى ماقساتىنا جەتۋى كەرەك, باسىمدىقتار دۇرىس قويىلۋى قاجەت. ايتپەسە بىرەۋ ماسەلە كوتەرسە جاۋاپتىلار ونىڭ تالابىن ورىنداپ بەرەدى, ارتىنان ەكىنشىسى, ءۇشىنشىسى شىعادى. وسىلايشا بۇل شەكسىز پروتسەسكە اينالىپ كەتۋى مۇمكىن. ال مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ مۇمكىندىگى شەكسىز ەمەس ەكەنىن ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. مۇنداي ماسەلەلەر نەگىزىنەن كابينەت ىشىندە, ەكى تاراپتىڭ ءوزارا كەلىسىمى ارقىلى شەشىلۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. وكىنىشكە قاراي, تاراپتار ماسەلەنى اقپارات قۇرالدارى مەن الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى تالقىلاپ جاتىر. ءتىپتى بۇل ءۇردىس قالىپتى قۇبىلىسقا, وزىنشە ءبىر «موداعا» اينالىپ بارا جاتقانداي», دەيدى ساراپشى.
جالاقى قىسقارىپ, وردەن تابىستالماعان: ءبيبىسارا اساۋباەۆا پرەزيدەنتكە ۇندەۋ جولدادى
«سپورتتىڭ نەگىزگى ماسەلەسى – قارجى ەمەس, جاۋاپكەرشىلىك بولۋى ءتيىس»اسلان قاجەنوۆتىڭ سوزىنشە, قازىر سپورت سالاسىنىڭ ءوز ىشىندە دە شەشىمىن كۇتكەن ماسەلەلەر از ەمەس. ونىڭ ايتۋىنشا, سپورتشىلار قاجەتتى دارۋمەندەرمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلمەيدى. ال وڭىرلەردە بالالار سپورتىن دامىتۋ ءۇشىن ءوز قاراجاتىن جۇمساپ جۇرگەن باپكەرلەر دە بار.
«قازىر كەيبىر تاراپتار – مەيلى ولار سپورتشىلار, باپكەرلەر, فەدەراتسيالار نەمەسە شەنەۋنىكتەر بولسىن – مەملەكەتتىك قارجىنى قالىپتى قۇبىلىس رەتىندە قابىلداپ, بيۋدجەتكە تىم تاۋەلدى بولىپ العان سياقتى. ءتىپتى سپورت سالاسىنىڭ ءوز ىشىندە دە شەشىمىن كۇتكەن ماسەلەلەر جەتەرلىك. مىسالى, قاجەتتى دارۋمەندەرىن الا الماي جۇرگەن سپورتشىلار بار. اۋىلداعى باپكەرلەردىڭ كەيبىرى بالالاردى جارىسقا اپارۋ ءۇشىن مالىن ساتىپ, قىمىزىن, ءسۇتىن وتكىزىپ, ءتىپتى نەسيە الىپ جۇرگەنىن كورىپ ءجۇرمىز. كەيبىر اتا-انالاردىڭ بالاسىنا سپورتتىق اياق كيىم, دوپ نەمەسە قولعاپ ساتىپ الۋعا مۇمكىندىگى جەتپەيتىن جاعدايلار كەزدەسەدى. مەن مۇنى ەل ارالاپ جۇرگەندە ءوز كوزىممەن كورىپ ءجۇرمىن. ارينە, سپورتتاعى جەتىستىك پەن پاتريوتتىق رۋح ماڭىزدى. بىراق ەڭ الدىمەن ناتيجە بولۋى ءتيىس. ەگەر حالىقارالىق ارەنادا تۇراقتى ءارى جوعارى جەتىستىكتەر كورسەتىلىپ جاتسا, مەملەكەت ءوز مىندەتتەمەلەرىنەن ەشقاشان باس تارتپايدى. سوندىقتان بۇگىنگى كۇنى سپورتتاعى اڭگىمەنىڭ نەگىزگى وزەگى قارجى ەمەس, ناتيجە, تيىمدىلىك جانە جاۋاپكەرشىلىك بولۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن», دەدى اسلان قاجەنوۆ.
مينيستر ميحايل شايدوروۆپەن قانداي كەلىسىمشارت جاسالعانىن ايتتى
700 ميلليون تەڭگەگە قانشا امبۋلاتوريا مەن باسپانا سالۋعا بولادى؟تۋريزم جانە سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى سەرىك جاراسباەۆ ءۇش جىل ىشىندە ءبيبىسارا اساۋباەۆاعا 700 ميلليون تەڭگە قاراستىرىلعانىن, بيىلدىڭ وزىندە 210 ميلليون تەڭگەنىڭ قولداۋى جاسالعانىن اتاپ ءوتتى. ال بۇعان دەيىن ءماجىلىس دەپۋتاتى نارتاي ارالباي ۇلى پارلامەنت قابىرعاسىندا جىل سايىن سپورت سالاسىنا 775 ميلليون دوللار بولىنەتىنىن ايتقان بولاتىن. وسىعان بايلانىستى قوعامدا «بۇل قاراجاتتى ءبىلىم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنا باعىتتاۋ تيىمدىرەك ەمەس پە؟» دەگەن پىكىرلەر ءجيى ايتىلادى.
«ەڭ الدىمەن, ەگەر ءبيبىسارا اساۋباەۆا تۋرالى ايتاتىن بولساق, ونىڭ قازاقستاننىڭ ابىرويىن الەمگە تانىتقان سپورتشى ەكەنى داۋسىز. سوندىقتان ونىڭ ەڭبەگىن باعالاپ, ماراپاتتاۋ – قالىپتى قۇبىلىس. الايدا قوعامدى تولعاندىرىپ وتىرعان ماسەلە سپورتشىنىڭ ءوزى ەمەس, مەملەكەتتىك شىعىنداردىڭ باسىمدىقتارى. ياعني ءبىر سپورتشىعا 700 ميلليون تەڭگە كولەمىندە سىياقى بەرىلسە, ال جالپى سپورت سالاسىنا جىل سايىن جۇزدەگەن ميلليارد تەڭگە بولىنسە, بۇل قارجىنىڭ الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق قايتارىمى قانداي دەگەن زاڭدى سۇراق تۋىندايدى. مىسالى, 700 ميلليون تەڭگەگە ونداعان بالالار سپورت الاڭىن سالۋعا, بىرنەشە اۋىلدىق دارىگەرلىك امبۋلاتوريا اشۋعا نەمەسە كوپتەگەن وتباسىنىڭ باسپانا ماسەلەسىن شەشۋگە باعىتتالعان باعدارلامالاردى قارجىلاندىرۋعا بولادى», دەيدى ەكونوميست باۋىرجان ىسقاق.
الايدا ساراپشى سپورتقا بولىنەتىن قارجىنىڭ بارلىعى ءبىر عانا سپورتشىعا نەمەسە چەمپيوندارعا تولەنەتىن سىياقىلارعا جۇمسالمايتىنىن ەسكە سالادى.
«بۇل جەردە ءبىر ماڭىزدى جايتتى ەسكەرۋ كەرەك. سپورتقا بولىنەتىن 775 ميلليون دوللاردىڭ بارلىعى ءبىر سپورتشىعا نەمەسە تەك سىياقىلارعا جۇمسالمايدى. ونىڭ قۇرامىندا ۇلتتىق قۇرامالاردى دايىنداۋ, بالالار جانە بۇقارالىق سپورت, سپورت مەكتەپتەرى, حالىقارالىق جارىستارعا قاتىسۋ, سپورت نىساندارىن كۇتىپ ۇستاۋ, جاتتىقتىرۋشىلاردىڭ ەڭبەكاقىسى مەن فەدەراتسيالاردىڭ جۇمىسى سياقتى كوپتەگەن باعىتتار بار», دەيدى باۋىرجان ىسقاق.
ەكونوميستىڭ پىكىرىنشە, ەگەر بولىنگەن قاراجات سپورت يندۋسترياسىنىڭ دامۋىنا, حالىقتىڭ سپورتپەن شۇعىلدانۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا جانە حالىقارالىق جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزۋگە ىقپال ەتسە, وندا ونى ءتيىمدى ينۆەستيتسيا رەتىندە قاراستىرۋعا بولادى.
ەسكە سالا كەتەيىك, بۇعان دەيىن مانەرلەپ سىرعاناۋدان وليمپيادا چەمپيونى ميحايل شايدوروۆ جالاقىسىنىڭ 5 اي بويى كەشىگىپ جاتقانىن ايتىپ, مالىمدەمە جاساعان بولاتىن. كوپ ۇزاماي حالىقارالىق گروسسمەيستەر ءبيبىسارا اساۋباەۆا دا جالاقىسىنىڭ 3 ەسەگە قىسقارىپ, جارىستاردىڭ شىعىنىن ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن تولەگەنىن ايتىپ, پرەزيدەنتكە ۇندەۋ جولداعان ەدى.