«Digital Qazaqstan»: تسيفرلىق داۋىرگە بەتبۇرىس

پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ ءمينيسترى جاسلان ماديەۆتىڭ ايتۋىنشا, «Digital Qazaqstan» ستراتەگياسى جەكەلەگەن قىزمەتتەردى تسيفرلاندىرۋمەن شەكتەلمەيدى. قۇجات­­­تىڭ باستى ماقساتى – ەلىمىزدى ­تو­لىق­­­قاندى تسيفرلىق مەملەكەتكە اينال­­دىرۋ. وسى جولدا مەملەكەتتىك باس­­قارۋ, ەكونوميكا جانە الەۋمەتتىك سالا­دا جا­ساندى ينتەللەكت كەڭىنەن ەنگىزىلەدى.

دەمەك, مەملەكەتتىك جۇيە­لەر ءوزارا بايلانىسىپ, قىز­مەتتەر ازاماتتىڭ ومىرلىك جاع­دايىنا قاراي اۆتوماتتى تۇردە ۇسىنىلادى. ماسەلەن, الەۋ­مەت­تىك تولەمدەردى راسىمدەۋ, دارى­گەرگە جازىلۋ نەمەسە ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرىن الۋ ۇدەرىسى الدە­قايدا جەڭىلدەيدى.

ستراتەگيانىڭ تاعى ءبىر ماڭىز­­­دى باعىتى – ەكونوميكانى تسيفر­­لىق ترانسفورماتسيا­لاۋ. اۋىل شارۋاشىلىعى, ونەر­كا­سىپ, قۇ­رى­لىس, كولىك جانە قارجى سالالارىن­دا جاساندى ينتەللەكت پەن تسيفرلىق تەحنولو­گيالار كەڭىنەن ەنگىزىلەدى. بۇل ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرىپ, شىعىنداردى ازايتۋعا جانە بيز­نەستىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفر­لىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ مالى­مەتىنشە, جاساندى ينتەللەك­تىنى جاپپاي ەنگىزۋ, ونەركاسىپ, لوگيستيكا جانە ەنەرگەتيكانى تسيفرلاندىرۋ ەل ەكونوميكاسىنا قوسىمشا سەرپىن بەرەدى. ال تەحنولوگيالىق جوبالارعا تارتىلاتىن ينۆەستيتسيا كولەمى 10,5 – 16,5 ميلليارد دوللارعا دەيىن جەتۋى مۇمكىن.

جاڭا ستراتەگيا ءبىلىم سالاسىنا دا ەرەكشە نازار اۋدارادى. قۇجاتتا جاساندى ينتەللەكت ماماندارىن دايارلاۋ, وڭىر­لىك IT-مەكتەپتەر جەلىسىن كەڭەي­تۋ جانە حالىقتىڭ تسيفرلىق ساۋات­تىلىعىن ارتتىرۋ كوزدەلگەن. سونى­مەن قاتار وقۋشىلار ءۇشىن جا­ساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى جەكە ءبىلىم بەرۋ باعىتتارىن قا­لىپ­تاستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, الەمدە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن ەرتە مەڭگەرگەن ەلدەر جاڭا ەكونوميكالىق كوش­باسشىلارعا اينالادى. سون­دىق­­تان «Digital Qazaqstan» سترا­­­تە­گياسى ەلىمىزدىڭ الداعى ونجىلدىقتاعى باسەكەگە قابى­لەت­تىلىگىن ايقىندايتىن ماڭىزدى قۇجات سانالادى.

«مەملەكەت باسشىسى ءۇش جىل ىشىندە ەلىمىزدى تولىققاندى تسيفرلىق ەلگە اينالدىرۋ مىن­دەتىن قويىپ وتىر. بۇگىندە جاساندى ينتەللەكتىنىڭ تولىق ەكو­جۇيەسىن قالىپتاستىرىپ جاتقان ەلدەر كوش باستاپ كەلەدى. مۇنداي ارحيتەكتۋرا «AI Economy Stack» دەپ اتالادى جانە ول ەنەرگەتيكا مەن ينفراقۇرىلىم, ەسەپتەۋ قۋات­تارى, دەرەكتەر مەن ۇلكەن تىلدىك مودەلدەر, تسيفرلىق پلاتفورمالار جانە قولدانبالى جي-قىزمەتتەرى دەگەن بەس دەڭگەيدى قامتيدى», دەدى مينيستر.

ال ءىت مامانى مەيىرجان اۋەل­حان ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل جارلىقتىڭ باستى قۇندىلىعى – ونىڭ ساياسي ماڭىزىندا.

ء«ۇش جىل بويى مينيسترلىك­تەر­دىڭ ارقايسىسى ءوز باعىتى بويىنشا عانا تسيفرلاندىرۋمەن اينالىسىپ كەلدى. ال «Digital Qazaqstan» وسىنىڭ ءبارىن ءبىر جۇيەگە بىرىكتىرەدى. تاعى ءبىر ماڭىزدى تۇسى ونىڭ مەرزىمىندە. 2029 جىلعا دەيىنگى كەزەڭ – بار-جوعى ءۇش جىل. بۇل – ناتيجەسى تەز ارادا ايقىن سەزىلەتىن قىسقا مەر­زىم. حالىق تا, بيزنەس تە, شەنەۋ­نىكتەر دە اتقارىلعان جۇمىستىڭ جەمىسىن بىرنەشە جىل ىشىندە كورە الادى. بىراق ەڭ باس­تىسى – «قاراپايىم ازاماتتىڭ, بيزنەستىڭ, مۇعالىمنىڭ ومىرىندە ناقتى نە وزگەردى؟» دەگەن سۇراققا شىنايى جاۋاپ تابىلۋى كەرەك. وسى ستراتەگيانىڭ نەگىزگى تابىسى مەن جەڭىسى دە ءدال وسى سۇراققا بەرىلەتىن جاۋاپپەن ولشەنبەك», دەدى م.اۋەلحان ۇلى.

ستراتەگيا ءۇش نەگىزگى باعىت ايا­سىندا جۇزەگە اسىرىلادى. ءبىرىن­­شىسى – ازاماتتاردىڭ مۇد­دەسى ءۇشىن تسيفرلاندىرۋ. بۇل باعىتتا مەملەكەتتىك قىزمەتتەر ادامنىڭ ومىرلىك جاعدايىنا بەيىمدەلىپ, پرواكتيۆتى فورماتقا كوشىرىلەدى. مىسالى, الەۋمەتتىك تولەمدەر مەن مەملەكەتتىك قولداۋ كو­مەكتەرىن الۋ كەزىندە ازامات­تار­دىڭ قوسىمشا قۇجات جيناۋىنا قاجەتتىلىك بىر­تىندەپ ازايادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا دە­رەكتەردى تالداۋ نەگىزىندە اۋرۋ­لار­دىڭ الدىن الۋ مەن ەمدەۋ سا­پا­سىن ارتتىرۋ كوزدەلسە, ءبىلىم بە­رۋ جۇيەسىندە وقۋشىلاردىڭ قابى­­لە­تىنە قاراي جەكە وقۋ باعىت­تا­رىن قالىپتاستىرۋ جوسپار­لانعان.

ەكىنشى باعىت ناقتى سەكتوردى تسيفرلىق ترانسفورماتسيا­لاۋعا ارنال­عان. قۇجاتتا اۋىل شارۋا­شىلىعى, ونەركاسىپ, قۇرى­لىس, كولىك جانە قارجى سالالارىن تسيفرلىق تەحنولوگيالار نەگىزىندە جاڭعىرتۋ مىندەتى قويىلعان. سونىمەن بىرگە روبوتتەحنيكا, ۇشقىشسىز جۇيەلەر, تسيفرلىق اكتيۆتەر جانە عارىش تەحنولوگيالارى سياقتى جاڭا سالالاردى دامىتۋعا باسىمدىق بەرىلەدى.

ستراتەگيا اياسىنداعى ەڭ ءىرى جوبانىڭ ءبىرى – «AI Hub» قۇرۋ. ول عىلىمي ورتالىقتاردى, جو­عارى وقۋ ورىندارىن, تەحنو­لو­­گيا­لىق كومپانيالار مەن ەسەپ­تەۋ قۋاتتارىن ءبىر جەرگە شو­عىر­لاندىراتىن وڭىرلىك يننو­ۆاتسيا­لىق الاڭ بولماق. مۇن­دا جا­سان­دى ينتەللەكت باعى­تىن­داعى جاڭا ونىمدەر ازىر­لەنىپ, سى­ناق­تان وتكىزىلىپ, كوم­مەر­تسيا­لاندىرىلماق. مەم­لەكەت بۇل باس­تا­ما ارقىلى ەلىمىزدى ورتا­لىق ازياداعى تەحنولو­گيا­لىق حابتار­دىڭ بىرىنە اينالدىرۋدى كوزدەيدى.

جاساندى ينتەللەكت داۋىرىندە ەلدەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى تابيعي رەسۋرستاردان بولەك, تەحنولوگيالىق مۇمكىندىگىمەن دە ولشەنەدى. سوندىقتان «Digital Qazaqstan» ەلىمىزدىڭ تسيفرلىق قىزمەتتەردى دامىتۋ كەزەڭىنەن تسيفرلىق باسقارۋ كەزەڭىنە ءوتۋىن قامتاماسىز ەتەتىن ماڭىزدى سترا­­تە­­گيالىق قۇجات رەتىن­دە باعا­لانىپ وتىر.