استانادا كۇن جىلىنا سالىسىمەن ماسا مەن ءتۇرلى شىبىن-شىركەي قاپتاپ, تۇرعىنداردىڭ مازاسىن قاشىرا باستادى. بيىل كۇن تولىق ىسىماي جاتىپ-اق قانسورعىش جاندىكتەر كوبەيىپ, كوشەدە ەركىن سەرۋەندەۋگە كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر. اسىرەسە كەشكى ۋاقىتتا ساياباقتار مەن تۇرعىن ءۇي اۋلالارىندا ماسانىڭ كوپتىگى مۇڭعا اينالعان. تەرەزەنى اشا الماي وتىرعان تۇرعىندار دا جەتەرلىك. جىلدا قالانى جاندىكتەردەن زالالسىزداندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى Egemen.kz ءتىلشىسى ءبىلدى.
الەم جىلدان جىلعا جىلىنىپ كەلەدى. سايكەسىنشە, الەمدەگى ەڭ سۋىق استانالاردىڭ قاتارىندا ءۇشىنشى ورىندى يەلەنەتىن استانا قالاسى دا ۋاقىت وتكەن سايىن جىلىپ بارادى. كۇن جىلىنعاننان باستاپ قالادا ماسا كوبەيىپ كەتەدى. ساياباقتار مەن اللەيالاردا جايما-شۋاق قىدىرۋ مۇمكىن ەمەس. قالا تۇرعىندارىنا تەرەزەنى اشۋ مۇڭعا اينالعان.
«كەشكە ءۇي ىسىپ كەتەدى. سول ۋاقىتتا تەرەزە اشايىن دەسەڭ, ماسا قاپتاپ تۇرادى. اياقتارى ەرەكشە ۇزىن, ۇشىرساڭ دەنەڭدە قوزعالماي تۇرادى. كەشكى سەرۋەنگە ۇزىن جەڭدى كيىم كيىپ شىعامىز. سونىڭ وزىندە كيىمنىڭ سىرتىنان شاعادى», دەيدى قالا تۇرعىنى ەلميرا تىلەۋوۆا.
استانادا ماسا مەن شىبىن-شىركەيگە قارسى كۇرەس كۇشەيتىلدى
راسىندا ەلوردانىڭ قانسورعىشتارى قادالعان جەرىنەن قان الماي قويمايتىن ەرەكشە ۇلكەن بولىپ كەلەدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, جاندىكتەردى ۋلاۋ ولاردىڭ دەرناسىل كەزىندە باستالادى. جالپى قالادا كولدەردىڭ كوپ بولۋىنان ماسا دا ازايماي وتىر. ونىڭ ءبىر انالىعى 300 مىڭعا دەيىن دەرناسىل شىعارادى. ولاردىڭ بارلىعى ءبىر جازدا جەتىلىپ كەتپەسە دە, ىلعالدى جەردە بىرنەشە جىلعا دەيىن ساقتالادى. سونداي-اق قالادا جارىقتىڭ كوپ بولۋى دا ماسا مەن شىبىن-شىركەيدىڭ ازايماۋىنا سەبەپ بولىپ وتىر.
ەلوردادا ماسانى ۋلاۋ جۇمىستارىنىڭ العاشقى كەزەڭى اياقتالعان. زياندى قاناتتىلارعا قارسى رەسەي مەن قىتاي ەلىنىڭ پرەپاراتتارى قولدانىلعان. وتكەن جىلدارى ۇندىستاندىق ءدارى دە سەبىلگەن. الايدا قانسورعىشتاردى ازايتۋعا بۇل پرەپاراتتىڭ ءالى كەلمەگەن.
«ەنتومولوگيالىق مونيتورينگ ءساۋىر ايىندا باستالدى. ماماندار سۋ قويمالارىن, ونىڭ جالپى كولەمىن زەرتتەي باستادى. ال ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان وڭدەۋ جۇمىستارىنىڭ العاشقى كەزەڭى 20 ءساۋىر-8 مامىر ارالىعىندا جۇرگىزىلدى. زالالسىزداندىرۋ جۇمىستارى كەزىندە 120 ادام جۇمىس ىستەدى. ولار قالاداعى ساياباقتار, اللەيالار, سۋ قويمالارى مەن تۇرعىن ءۇي الابتارىندا ۋلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى. بۇل جۇمىستار تۇندە, ياعني 23:00-دەن كەيىن جۇزەگە اسىرىلادى. سەبەبى كۇندىز جانە كەشكى ۋاقىتتا حالىق سەرۋەندەپ جۇرەدى», دەيدى «ستوليچنايا دەزينفەكتسيا» جشس-ءنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى.
اتىراۋدا ماسالارعا قارسى كۇرەسكە دروندار تارتىلادى: بيۋدجەتتەن 200 ملن تەڭگە ءبولىندى
قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە تابيعاتتى پايدالانۋ باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, ماسالار ەكوجۇيەنىڭ ءبىر بولىگى بولعاندىقتان, ولاردى تولىق جويۋ مۇمكىن ەمەس. دەگەنمەن, ماسا, سونا, شىركەي سەكىلدى قانسورعىشتارعا قارسى وڭدەۋ جۇمىستارى جىلداعىداي ساۋىردەن, قازان ايىنا دەيىن جالعاسادى. دەزينسەكتسيا جۇمىستارىنا 120 مامان, ارنايى بۇركۋ تەحنيكالارى مەن تەرموگەنەراتورلار جۇمىلدىرىلعان.
«ماۋسىم بارىسىندا بارلىعى 6 كەزەڭ جوسپارلانعان. نەگىزگى ماقسات − ماسالاردىڭ سانىن 90%-عا دەيىن ازايتۋ. قانسورعىش جاندىكتەردىڭ سانىن انىقتاۋ جانە ازايتۋ جۇمىستارى عىلىمي توپ پەن سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ ماماندارىنىڭ ۇسىنىستارىنا سايكەس جالعاسىپ جاتىر», دەيدى قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە تابيعاتتى پايدالانۋ باسقارماسىنىڭ ءبولىم باسشىسى ازات تۇراپباەۆ.
ماساسى جوق مەملەكەت
بيىل ءبىرىنشى كەزەڭدە 13 مىڭ گەكتار اۋماق وڭدەلدى. ال 13–20 مامىر كۇندەرى سۋ ايدىندارىندا ماسا دەرناسىلدەرىنىڭ بار-جوعىنا مونيتورينگ جۇرگىزىلگەن. ەكىنشى كەزەڭ 22 مامىردا قالانىڭ ورتالىق بولىگىنەن باستالدى. جۇمىستار تۇنگى ۋاقىتتا − ساعات 21:00-دەن 04:00-گە دەيىن, ءار كەزەڭدە 20 كۇن بويى جۇرگىزىلەدى.
كۇن جىلىنعالى ەلىمىزدىڭ بارلىق اۋماعىندا جاندىكتەرگە قارسى وڭدەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ماسەلەن, ماسالارى ەرەكشە ۇلكەن دەپ ايتىلاتىن اتىراۋ قالاسىندا دا ۋلاۋ جۇمىستارى باستالعان. مۇندا زيانكەستەرگە قارسى زالالسىزداندىرۋ شارالارىنا درون پايدالانىلادى. بۇل اپپاراتتار ادام جەتە المايتىن سۋ قويمالارىن ۋلايتىن بولادى.