ولجاس بەكتەنوۆ: «زاڭ مەن ءتارتىپ» − جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ نەگىزگى قاعيداتى

«مەملەكەت باسشىسى وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا «قۇقىقبۇزۋشىلىق پروفيلاكتيكاسى تۋرالى» زاڭعا قول قويدى. وسى زاڭعا سايكەس قۇقىقبۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋعا جاۋاپتى سۋبەكتىلەردىڭ تىزبەسى مەن ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانىڭ قۇرامى كەڭەيتىلدى. سونىمەن قاتار جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان كونستيتۋتسيادا قۇقىقتىق مەملەكەتتى نىعايتۋعا, قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە جانە كەز كەلگەن قۇقىقبۇزۋشىلىققا «مۇلدەم توزبەۋشىلىكتى» ورنىقتىرۋعا باعىتتالعان «زاڭ مەن ءتارتىپ» ۇستەمدىگى نەگىزگى قاعيداتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە كورىنىس تاپقان. زاڭنامالىق دەڭگەيدەگى جاڭالىقتاردىڭ ءبىرى – قۇقىقبۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ جۇمىستارىنا بارلىق مەملەكەتتىك ورگانداردى, ازاماتتاردى جانە جەرگىلىكتى قوعام وكىلدەرىن تارتۋ. بۇل – بارشامىزعا ورتاق مىندەت», دەدى ولجاس بەكتەنوۆ.

پرەمەر-مينيستر اتاپ وتكەندەي, ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانىڭ الداعى جۇمىسى «زاڭ مەن ءتارتىپ» كونستيتۋتسيالىق قاعيداتىن جۇزەگە اسىرۋعا جانە بەرىك ورنىقتىرۋعا باعىتتالادى.

بەرىك اسىلوۆ: «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتى جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىندا ىرگەلى قۇندىلىققا اينالادى

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ازىرلەنگەن قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ تۇجىرىمداماسىن قوعاممەن سەرىكتەستىكتە جۇزەگە اسىرۋ بارىسى تۋرالى ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرجان سادەنوۆ باياندادى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ, قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ, سونداي-اق جامبىل جانە اقتوبە وبلىستارىنىڭ اكىمدەرى ءسوز سويلەدى.

تۇجىرىمداما مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنىڭ قۇقىقبۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋدىڭ تۇتاس جۇيەسىن قالىپتاستىرۋداعى كۇش-جىگەرىن شوعىرلاندىرۋعا باعىتتالعان. ونىڭ نەگىزگى ەلەمەنتتەرى – ەرتە ەسكەرتۋ, ۆەدومستۆوارالىق ءوزارا ءىس-قيمىل جانە قاۋىپسىزدىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ.

زاڭ مەن ءتارتىپ جولىنداعى بەس جىل

ءتيىستى ءىس-قيمىل جوسپارى شەڭبەرىندە بىرقاتار شارالار قابىلداندى:

- بيىل 2 ناۋرىزدان باستاپ «قۇقىقبۇزۋشىلىق پروفيلاكتيكاسى تۋرالى» جاڭا زاڭ كۇشىنە ەندى.- ينتەرنەت-الاياقتىققا قارسى ءىس-قيمىل ماقساتىندا ۇيالى بايلانىس ابونەنتتەرىن بيومەتريالىق سايكەستەندىرۋ ەنگىزىلدى, سونداي-اق بۇۇ-نىڭ كيبەرقىلمىسقا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى كونۆەنتسياسىنا قول قويىلدى.- تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى ءىس-قيمىل جوسپارى جانە اگرەسسورلارعا پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتۋ ەرەجەلەرى بەكىتىلدى. وتكەن جىلى 1 مىڭعا جۋىق ازاماتقا پسيحولوگيالىق تۇزەتۋ تاعايىندالدى.- ستالكينگ پەن نەكەگە ماجبۇرلەگەنى ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك ەنگىزىلدى.- ەلەكتروندىق بىلەزىكتەردى قولدانا وتىرىپ, بۇرىن سوتتالعان ادامداردىڭ مىنەز-قۇلقىنا باقىلاۋدى كۇشەيتۋ جولىمەن رەتسيديۆتىك قىلمىستىڭ الدىن الۋ شارالارى جۇزەگە اسىرىلدى.ءىىم مالىمەتتەرى بويىنشا, جاڭا فورماتتاردى ەنگىزۋ جانە زاڭنامانى جەتىلدىرۋ قازاقستاندا قىلمىس دەڭگەيىنىڭ وتكەن جىلى 6%-عا, وسى جىلدىڭ 1 توقسانىندا 9%-عا تومەندەۋىنە ىقپال ەتتى.

سونىمەن قاتار, ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرجان سادەنوۆ اقتوبە, اتىراۋ, جامبىل, باتىس قازاقستان, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ جانە اباي وبلىستارى اكىمدىكتەرى تاراپىنان شارالاردى كۇشەيتۋدى تالاپ ەتەتىن بىرقاتار ماسەلەگە توقتالدى. اتاپ ايتقاندا, پوليتسيا پۋنكتتەرىنىڭ قۇرىلىسىن سالۋ جانە رەكونسترۋكتسيالاۋ, جول قوزعالىسى ەرەجەسىن (جقە) بۇزۋ دەرەكتەرىن تىركەۋدىڭ اۆتوماتتى جۇيەلەرىن ورناتۋ, بايلانىس ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جانە تاعى دا باسقالار تۋرالى ايتتى.