قونىس اۋدارۋشىلارعا قامقورلىق

كەيىنگى ەكى جىلدا ­اۋداندا 68 تۇرعىن ءۇي سالىندى. بىل­تىر ۇلىتاۋ سەلوسىندا 32 پاتەرلى, 10 پاتەرلى ەكى تۇرعىن ءۇي, جەزدى مەن قارساقباي كەنتتەرىندە بىر­نەشە باسپانا سالىنىپ, كەزەڭ-كەزەڭىمەن پايدالانۋعا بەرىل­دى. سونىمەن قاتار مامانداردى تارتۋ ماقساتىندا اۋدان ورتالى­عىندا 12 ورىندىق جاتاقحانا اشىلدى.

ەلدى مەكەندەردە دەموگرا­فيالىق جاعدايدى ورنىقتىرۋ, ەڭبەك الەۋەتىن ارتتىرۋدا ادام سانىن, سونىڭ ىشىندە ءتۇرلى سالا­داعى ماماندار قاتارىن تولىق­تىرۋ اسا ماڭىزدى ماسەلە بولىپ وتىر. وتكەن عاسىردىڭ توقسا­نىنشى جىلدارىنداعى توقى­راۋ شالعاي اۋىلداردى عانا ەمەس, ونەركاسىبى شالقىپ تۇرعان كەنت ورتالىقتارىن دا تۇرالاتىپ تاس­تادى.

جەزدى كەنتىندە 1997 جىلعا دەيىن 9000-12000 قارالى حالىق تۇرعان. عاسىرلار توعىسىندا بۇل كورسەتكىش بەلگىلى سەبەپتەرمەن كۇرت تومەن تۇسە باستادى. قازىر مۇندا بار-جوعى 2500 تۇرعىن قالدى. وسى تۇرعىدا وڭتۇس­تىكتەن سولتۇستىككە قونىس اۋدارۋ مەملەكەتتىك باعدار­لا­ما­سىن ۇكىمەت ۋاقتى­لى قا­بىل­دادى. سەبەبى باعدار­لا­مادا مامان كادرلار, جۇمىس كۇشى جەتىسپەۋشىلىگىنە قاتىستى كوپ­تەگەن جەڭىلدىك قاراستىرىل­عان.

جەزدى كەنتىندە باعدارلاما 2022 جىلدان باستاپ جۇزەگە اسا ­باستادى. قازىر كەنتتە تۇ­رىپ جاتقان جەتى وتباسى وسى باعدار­لاما اياسىندا كوشىپ كەلدى. ءبىرى جەزدى كەنتى اۋرۋحاناسىندا دارىگەر, ەندى ءبىرى مەكتەپتە فيزيكا, حيميا, ماتەماتيكا ءپانى­نىڭ مۇعالىمدەرى بولىپ جۇمىس ىستەي­دى. كوشىپ كەلگەندەرگە مەملە­كەت ەسەبىنەن قىزمەتتىك پاتەر, جۇ­مىس بەرىلىپ وتىر. قىزمەتتىك پاتەر العاندار تەك قولدانىلعان قىز­مەت تۇرلەرىنە تولەم جاسايدى. قو­نىس اۋدارعان وتباسى مۇشەلەرى­نە بىرجولعى جاردەماقى بەرى­لەدى. الداعى ۋاقىتتا قاجەت دەپ ساناسا, بەرىلگەن ءۇيدىڭ جارتى اقشا­سىن ۇكىمەت تولەپ بەرەدى, جارتى اقشا­سىن ءوزى سالادى. ەگەر ءۇي جالدايتىن بولسا, جالداۋ اقىسى مەملەكەت ەسەبىنەن تولەنەدى.

جاقىندا تۇركىستان وبلىسىنان قونىس اۋدارعان ينفورماتيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى ءۇي ساتىپ الىپ, وسىندا قالاتىنىن جەرگىلىكتى اكىمشىلىككە ءمالىم ەتتى. ايەلى دە حيميا ءپانىنىڭ مۇعالىمى. قوس ماماننىڭ كەنتتە تۇراقتاپ قالۋى, البەتتە قۋانتارلىق جاعداي.

جاقىندا جەزدى كەنتىنە قونىس اۋدارۋ باعدارلاماسى بويىنشا كوشىپ كەلگەن ەكى وتباسىنا ۇلىتاۋ اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى المات ساكيپوۆ جاڭا تۇرعىن ءۇيدىڭ كىلتىن تابىستادى. وتباسىلارعا مەملەكەت تاراپىنان جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىلىپ, تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلدى. جاس وتباسىلار نەگىز­گى قىزمەتپەن قاتار قوسىمشا كا­سىپ باستاپ, اۋداننىڭ الەۋمەت­تىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوسۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. بالالارى مەكتەپ پەن بالا­باقشاعا ورنالاستىرىلىپ, ءتۇرلى ۇيىرمەگە جازىلدى.

2024 جىلعا دەيىن جەزدى كەن­تىندە جاڭادان ءۇي سالىنباعان. قازىر كەنتتە ينجەنەرلىك جۇيە­لەرىمەن قامتىلعان زاماناۋي جەر ۇيلەر سالىنىپ, 14  پاتەر قول­دانىسقا بەرىلدى. سونىمەن قاتار جەزدى كەنتىندە جاڭادان پايدالانۋعا بەرىلگەن سپورت كە­شەنىنە بىلىكتى ماماندار تارتۋ ماقساتىندا قۇرىلىسى اياقتال­عان تاعى ءبىر ەكى پاتەرلى تۇرعىن ءۇيدى باعدارلاما اياسىندا قونىس اۋدارىپ كەلگەن وتباسىلارعا تابىس­تاۋ جوسپارلانىپ وتىر. وسى باعىت­تا اۋداننان وڭتۇستىك وڭىرلەرگە بوس جۇمىس ورىندارى جارمەڭ­كەسى­نە ارنايى دەلەگات جىبەرى­لىپ, جۇيەلى تۇردە ءتۇسىندىرۋ, ناسيحات جۇمىستارى قولعا الىنعان.

ۇلىتاۋ اۋدانىنا قارايتىن قارساقباي كەنتىنە دە كوشىپ كەلگەن بەس وتباسى جاڭا ورتاعا بەيىمدەلىپ, ەڭبەك ەتىپ جاتىر. بيىل وڭتۇستىك وڭىردەن قونىس ­اۋدارىپ كەلگەن ال­عاش­قى ازاماتتىڭ ءبىرى ەربول تاستامبەكوۆ. ەرىكتى تۇردە قونىس اۋدارۋ باعدارلاماسى بويىنشا كوشىپ كەلگەن وتباسىنا جاڭا تۇرعىن ءۇي تابىستالدى.

ء«وزىم ەلەكتريك ماماندىعى بويىنشا جۇمىسقا ورنالاسۋعا قۇجاتتار دايىنداپ جاتىرمىن. جۇبايىم ناعيما ازىرگە ءۇي شارۋاسىندا. ءۇش بالام مەكتەپكە ورنالاستى, بىرەۋى ۇيدە, اناسى­نىڭ تاربيەسىندە. الداعى ۋاقىتتا مال شارۋاشىلىعىن دامىتىپ, ءوز كاسىبىمدى اشۋدى جوسپارلاپ وتىرمىن, – دەيدى كوپبالالى وتباسىنىڭ وتاعاسى.

بيىل دا جاقسى ءىس جالعاسىن تاۋىپ, ۇلىتاۋ اۋدانى ورتالىعىندا, جەزدى, قارساقباي كەنتتەرىمەن قاتار بايقوڭىر اۋىلىندا دا جاڭا تۇرعىن ۇيلەردىڭ قۇرىلىسى باس­تال­ماقشى. بۇل – حالىقتىڭ تۇر­مىس ساپاسىن جاقسارتىپ, ەلدى مە­كەندەردىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرەدى.

ۇلىتاۋ وبلىسى