الماتى وبلىسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداسىنىڭ اياسىندا «ادىلەتتى قوعام: جاستار تاڭداۋى» تاقىرىبىندا اۋقىمدى فورۋم ءوتتى. تاعىلىمدى ءىس-شارا جاس ۇرپاقتىڭ قۇقىقتىق ساۋاتىن ارتتىرىپ, زاڭعا قۇرمەت مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان. فورۋمدى وڭىرلىك پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ ەسىرتكى قۇقىقبۇزۋشىلىقتارىنىڭ الدىن الۋ جونىندەگى كەڭەسى مەن جاستار رەسۋرستىق ورتالىعى بىرلەسىپ ۇيىمداستىردى.
وبلىستاعى 500-دەن اسا جاستىڭ باسىن قوسقان ءىس-شارا بارىسىندا قۇقىقتىق مادەنيەتتى ارتتىرۋ, زاڭبۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ, كيبەرقىلمىس, ەسىرتكى قىلمىسى, قارجىلىق الاياقتىق سەكىلدى وزەكتى ماسەلەلەر كەڭىنەن تالقىلاندى. قاتىسۋشىلار قوعامداعى ءتارتىپ پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ جولدارى تۋرالى پىكىر الماستى.
فورۋم اياسىندا ەڭبەكشىقازاق اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەربولات سارابەكوۆ, جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى ماقسات كەنەشەۆ, وبلىستىق ەسىرتكىگە قارسى كۇرەس دەپارتامەنتىنىڭ قىزمەتكەرى, پودپولكوۆنيك التىن ەسبولسىنقىزى, كيبەرقىلمىسقا قارسى كۇرەس ءبولىمىنىڭ قىزمەتكەرى, پوليتسيا مايورى الىبەك ارلان ۇلى, سونداي-اق ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىك تاقىرىبىندا مەرۋەرت ەركىنقىزى ءسوز سويلەپ, اتالعان قىلمىس تۇرلەرىنىڭ كوبەيۋىنە بايلانىستى جاستاردى قۇقىقتىق ساۋاتتى بولۋعا شاقىردى.
«ينتەرنەت الاياقتىعىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالار مەكتەپتەردە, مەشىتتەردە, ەڭبەك ۇجىمدارىندا جانە حالىق كوپ جينالاتىن ورىنداردا وتكىزىلىپ, تۇرعىندارعا تسيفرلىق ساۋاتتى ارتتىرۋ بويىنشا ءتۇسىندىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار ينتەرنەت جەلىسىندەگى جالعان سايتتاردى انىقتاۋ ماقساتىندا مونيتورينگ جاسالىپ, ولاردى بۇعاتتاۋ, جەدەل-ىزدەستىرۋ ءىس-شارالارى قابىلدانادى. ناتيجەسىندە, وتكەن جىلدىڭ وسى مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا, ينتەرنەت جەلىسى ارقىلى جاسالاتىن قىلمىستاردىڭ سانى ءبىرشاما تومەندەگەنى بايقالدى. دەسە دە, الاياقتىقتىڭ وسۋىنە جانە ادىستەرىنىڭ كۇردەلەنۋىنە ينتەرنەت كەڭىستىگىندە جاساندى ينتەللەكتىنىڭ قارقىندى دامۋى نەگىزگى فاكتور رەتىندە اسەر ەتىپ جاتىر», دەدى الىبەك ارلان ۇلى.
ول جىل باسىنان بەرى ينتەرنەتتەگى الاياقتىققا قاتىستى 20 دەرەكتىڭ تىركەلگەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق «دروپپەر» ۇعىمىنا توقتالىپ, وزىنە تيەسىلى بانك كارتاسىن بەلگىسىز تۇلعاعا پايدالانۋعا بەرۋ نەمەسە ءوزىنىڭ بانك كارتاسى ارقىلى اقشا اۋدارىمدارىن جۇرگىزۋگە كومەك كورسەتكەنى ءۇشىن زاڭدى جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلاتىنىن ءتۇسىندىردى. زاڭعا سايكەس دروپپەرگە ايىپپۇل سالۋدان باستاپ, 7 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى قاراستىرىلعانىن اتاپ ءوتتى.
ال وبلىستىق ەسىرتكىگە قارسى كۇرەس دەپارتامەنتىنىڭ قىزمەتكەرى التىن ەسبولسىنقىزى بۇگىندە پسيحوتروپتىق زاتتاردىڭ زاڭسىز اينالىمىنا جاسوسپىرىمدەر مەن ستۋدەنتتەردىڭ تارتىلۋى الاڭداتارلىق جايت ەكەنىن ايتتى. ول وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسىندا وڭىردە 223 ەسىرتكى قىلمىسى انىقتالعانىن, ونىڭ ىشىندە 71-ءى ناشاقورلىق زاتتارىن ساتۋ بولسا, 23-ءى ەسىرتكىنى اسا ءىرى كولەمدە ساقتاۋ دەرەگى ەكەنىن مالىمدەدى. زاڭسىز اينالىمنان 10 توننا 756 كگ 586 گ ناشاقورلىق زاتتار الىنىپ تاستالعان. وكىنىشتىسى, بىلتىر ەسىرتكى قۇرالدارىن زاڭسىز وتكىزۋگە قاتىسى بار 4 كامەلەتكە تولماعانداردىڭ ۇستالۋى ەرەكشە الاڭداۋشىلىق تۋدىرسا, جىل باسىنان بەرى قاراساي اۋدانىندا ەسىرتكى زاتتارىن جاسىرۋ ارقىلى تاراتۋمەن اينالىسقان كوللەدجدىڭ كامەلەتكە تولماعان ستۋدەنتى ۇستالعانىن اتاي وتىرىپ, ناشاقورلىقتىڭ ادام ومىرىنە تيگىزەر وراسان زالالى تۋرالى ءتۇسىندىرىپ ءوتتى.
پوليتسيا پودپولكوۆنيگى التىن ەسبولسىنقىزى اسىرەسە بۋىنى قاتپاعان جاس پەن وڭ-سولىن تانىپ ۇلگەرمەگەن ءجاسوسپىرىمنىڭ پسيحوتروپتىق زاتتاردى زاڭسىز تاراتۋعا ءجيى ۇرىنىپ قالاتىنىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى.
سونداي-اق سپيكەرلەر جاستاردىڭ قۇقىقتىق ساناسىن ارتتىرۋ, ينتەرنەت قاۋىپسىزدىگى, قارجىلىق ساۋاتتىلىق, زياندى ادەتتەردىڭ الدىن الۋ باعىتىندا ناقتى مىسالدار كەلتىرىپ, ومىرلىك تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى. جاستار تاراپىنان قويىلعان ساۋالدارعا جان-جاقتى جاۋاپ بەرىپ, اشىق ديالوگ الاڭىن قالىپتاستىردى.
قوعامداعى ءتارتىپ پەن قاۋىپسىزدىك ەڭ الدىمەن زاڭدى بىلۋدەن باستالادى. اسىرەسە جاستار اراسىندا قۇقىقتىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ ۋاقىت تالابى ەكەنى ايرىقشا اتالدى. زاڭدى ءبىلۋ جاۋاپكەرشىلىكپەن قاتار ءار ازاماتتىڭ ءوز قۇقىعىن قورعاي وتىرىپ, بولاشاعىنا سەنىمدى قادام جاساۋىنىڭ كەپىلى ەكەنى باسا ايتىلدى.
فورۋم بارىسىندا «زاڭ مەن ءتارتىپ» تاقىرىبىندا ۇيىمداستىرىلعان سۋرەت كورمەسى ءوتىپ, جاس سۋرەتشىلەر ءوز شىعارمالارى ارقىلى ادىلەتتى قوعام بەينەسىن كورسەتتى. ۇزدىك تۋىندى اۆتورلارى ارنايى العىسحاتپەن جانە سىيلىقتارمەن ماراپاتتالدى.
مازمۇنى تەرەڭ ءىس-شارا اياسىندا كينولوگ ماماندار ەسىرتكىگە قارسى كۇرەس باسقارماسىنىڭ ارنايى قىزمەتتىك يتتەرىنىڭ ناشاقورلاردى قۇرىقتاۋ كەزىندەگى ءىس-ارەكەتتەرىن ساحنالىق كورسەتىلىم ارقىلى تانىستىردى. بۇل كورىنىس جاستاردىڭ ەرەكشە قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى.
الماتى وبلىسى