سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ پەن ءماجىلىس توراعاسى ەرلان قوشانوۆتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا «الاتاۋ قالاسىنىڭ ارناۋلى مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا قارالدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسى جاڭا شاھاردىڭ ورنىقتى دامۋىنا قاجەتتى قۇقىقتىق جانە ەكونوميكالىق جاعدايلار جاساۋعا باعىتتالعان. ماڭىزدى قۇجات 20 ناۋرىزدا پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدانعان ەدى. وسى زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمعا دايىنداۋ بارىسىندا بىرلەسكەن كوميسسيا پارلامەنت دەپۋتاتتارى مەن تۇراقتى كوميتەتتەرىنىڭ ۇسىنىستارىن قاراپ, جان-جاقتى تالقىلادى.
القالى جيىندا بىرلەسكەن كوميسسيا توراعاسى, ءماجىلىس دەپۋتاتى نۇرتاي سابيليانوۆ بايانداما جاساپ, ۇسىنىستار نەگىزىندە زاڭ جوباسىنىڭ نورمالارى جاڭا كونستيتۋتسيا ەرەجەلەرىنە سايكەستەندىرىلگەنىن مالىمدەدى. ايتالىق, زاڭ جوباسىنىڭ اتاۋى ەندى «الاتاۋ قالاسىنىڭ ارناۋلى قۇقىقتىق رەجيمى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ جوباسى بولىپ وزگەرتىلدى. سونداي-اق الاتاۋ قالاسىنىڭ دامۋ كەلەشەگىن ەسكەرە وتىرىپ, ارناۋلى قۇقىقتىق رەجىمنىڭ جەكەلەگەن ەرەجەلەرىن قالا ماڭىنداعى ايماقتا دا قولدانۋ مۇمكىندىگى ناقتىلاندى.
– كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋ شارتتارى مەن ينۆەستيتسيالىق ىنتالاندىرۋ شارالارىن ايقىندايتىن «الاتاۋ قالاسىنىڭ باسىم سالالارى», «بيزنەس-ليتسەنزيا», «رەتتەۋشى رۇقسات», «سالىقتىق پرەفەرەنتسيا» سياقتى جاڭا ۇعىمدار ەنگىزىلدى. بۇل رەتتە بيزنەس-ليتسەنزيا رەزيدەنتتەرگە الاتاۋ قالاسىنىڭ اۋماعىندا قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋ قۇقىعىن بەرە وتىرىپ, وسىنداي قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋدىڭ تۇرلەرى مەن شارتتارىن ايقىندايدى. ينۆەستيتسيالىق جوبالار بويىنشا سالىق رەجىمىنىڭ تۇراقتى بولۋىنا «قارجىلىق ورنىقتىلىق» جانە اشىقتىق قاعيداتتارى كۇشەيتىلدى. ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە ينۆەستيتسيالىق مىندەتتەمەلەردىڭ سومالارى, بەرىلگەن جەڭىلدىكتەر مەن پرەفەرەنتسيالار تۋرالى مالىمەتتەر اشىق تۇردە قولجەتىمدى بولاتىنداي ورنالاستىرىلۋعا ءتيىس. سونىمەن قاتار تسيفرلىق باستاپقىلىق قاعيداتىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا دەپۋتاتتاردىڭ تۇزەتۋلەرىمەن قالا شارۋاشىلىعى سالالارىنىڭ, ياعني اباتتاندىرۋدىڭ, ينجەنەرلىك, كولىكتىك جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىمنىڭ, سونداي-اق قوعامدىق قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرىنىڭ بارلىق دەرەگى بىرىڭعاي تسيفرلىق پلاتفورمادا بولادى دەپ بەكىتىلدى, – دەدى ن.سابيليانوۆ.
وسى ورايدا دەپۋتات كاسىپكەرلەر مەن ينۆەستورلار قۇقىقتارىنىڭ قورعالۋىن كۇشەيتۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلعانىن, بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە قاتىستى تەكسەرۋ جۇرگىزۋدى تەك باس پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ جۇرگىزە الاتىنى تۋرالى نورما ەنگىزىلگەنىن, بۇل ىسكەرلىك ورتانىڭ تۇراقتى ءارى بولجامدى بولۋىنا قوسىمشا كەپىلدىك بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
بۇعان قوسا ەلىمىزدىڭ نەگىزگى اۋماعىندا, ونىڭ ىشىندە وندىرىستىك-وتكىزۋ تىزبەكتەرىنىڭ جەكەلەگەن ەلەمەنتتەرىن قالاعا كوشىرۋ ەسەبىنەن بيزنەستى قولداۋ ءۇشىن سالىقتىق پرەفەرەنتسيالاردى پايدالانۋ مۇمكىندىگىن بولعىزبايتىن تۇزەتۋلەر ەگجەي-تەگجەي پىسىقتالىپ, بەكىتىلدى. بۇل رەتتە دەپۋتاتتار ەكونوميكالىق ايماقتار جۇمىس ىستەيتىن ۇزدىك حالىقارالىق تاجىريبەلەردى, سونىڭ ىشىندە شەنچجەن سياقتى قىتايدىڭ ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتارىنىڭ تاجىريبەسىن نەگىزگە الىپتى.
كەلەسى تۇزەتۋلەر بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ پايدالانىلۋىن باقىلاۋدى كۇشەيتۋگە قاتىستى بولدى. ەندى ۇكىمەت پەن جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ قۇرىلتايعا ۇسىنىلاتىن جىل سايىنعى ەسەپتەرىنىڭ ىشىنە الاتاۋ قالاسى اكىمشىلىگىنىڭ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى اتقارۋى تۋرالى ەسەبى ەنگىزىلەدى. سونداي-اق اكىمشىلىكتىڭ بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەبى مەن الاتاۋ قالاسىن دامىتۋ تۋرالى جىلدىق ەسەپتى ينتەرنەت-رەسۋرستاردا جاريالاپ وتىرۋعا مىندەتتەۋ قاراستىرىلدى. سونىمەن قاتار اكىمشىلىكتىڭ جانە اكىمشىلىكتى باسقارۋدىڭ جوعارعى القالى ورگانى رەتىندەگى كەڭەستىڭ قۇقىقتىق جاعدايى ناقتىلاندى. الاتاۋدىڭ ارناۋلى قۇقىقتىق رەجىمىنىڭ نەگىزگى ماسەلەلەرى بويىنشا شەشىمدەردى كەڭەستىڭ قابىلدايتىنى تۋرالى قاعيدات تا ۇسىنىلدى.
دەپۋتاتتاردىڭ تۇزەتۋلەرىندە اكىمشىلىكتىڭ لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ (باس اتقارۋشى ديرەكتور مەن اكىمشىلىك قىزمەتشىلەرىنىڭ), سونداي-اق الاتاۋ قالاسىنىڭ اكىمى مەن ونىڭ ورىنباسارلارىنىڭ وكىلەتتىكتەرىن جۇزەگە اسىرۋ كەزىندەگى جاۋاپكەرشىلىگىن ەنگىزۋ كوزدەلدى. ودان بولەك, اكىمشىلىك اكتىلەرىنە سوت تارتىبىمەن شاعىم جاساۋ جانە ولاردىڭ كۇشىن جويۋ مۇمكىندىگى ناقتىلانىپ جاتىر. مۇنداي جاعداي اكىمشىلىك اكتىلەر كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ قاعيداتتارى مەن ەرەجەلەرىنە سايكەس كەلمەگەن كەزدە ورىن الۋى مۇمكىن.
سونىمەن قاتار «ينكليۋزيۆتى پارلامەنت» دەپۋتاتتىق توبىنىڭ باسشىسى – دەپۋتات ەرلان ابديەۆ حالىقتىڭ ءجۇرىپ-تۇرۋى شەكتەلگەن توپتارىنىڭ قالا ىشىندە ەركىن قوزعالىسىنا قولايلى جاعداي جاساۋعا قاتىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزدى. بۇعان قوسا ول ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى قىزمەتىن رەتتەۋ كەزىندە ينكليۋزيۆتى ءارى جايلى ورتا قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا ۋنيۆەرسالدى ديزايندى قولدانۋدى دا ۇسىنادى.
پارلامەنت دەپۋتاتتارى ەنگىزگەن تاعى ءبىر ماڭىزدى تۇزەتۋ – قورشاعان ورتانى قورعاۋ ماسەلەسى. جاڭا تالاپتارعا سايكەس, الاتاۋ قالاسى اكىمشىلىگى قابىلدايتىن اكتىلەر ەكولوگيا كودەكسىندە بەلگىلەنگەن نورمالارىمەن سالىستىرعاندا قورشاعان ورتانى قورعاۋدىڭ نەعۇرلىم جوعارى دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس.
جالپى, ەكىنشى وقىلىمدا زاڭ جوباسىن جەتىلدىرۋگە قاتىستى باسقا دا ۇسىنىستار قاراستىرىلدى. زاڭ جوباسىن ءماجىلىس پەن سەناتتىڭ كوميتەتتەرى جان-جاقتى تالقىلاپ, وڭ قورىتىندىلارىن بەردى. كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسى بويىنشا قورىتىندى سالىستىرما كەستە قابىلدانعان 331 پوزيتسيادان تۇرادى.
وسىدان سوڭ زاڭ جوباسىن دەپۋتاتتار داۋىسقا سالىنىپ, ناتيجەسىندە, ءماجىلىس سپيكەرى ەرلان قوشانوۆ «الاتاۋ قالاسىنىڭ ارناۋلى قۇقىقتىق رەجيمى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ قابىلدانعانىن حابارلادى.
پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىنىڭ سوڭىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قانات بوزىمباەۆ زاڭ جوباسىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. ول مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ازىرلەنگەن قۇجات الاتاۋ قالاسىن دامىتۋدىڭ بىرەگەي قۇقىقتىق نەگىزىن قالاپ قانا قويماي, ەلىمىزدە بۇرىن-سوڭدى قولدانىلماعان سونى تاسىلدەردى قامتيتىنىن اتاپ ءوتتى. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بۇل باستاما جاڭا قالانىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەرىپ, كەڭ مۇمكىندىكتەرگە جول اشاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. سونداي-اق ول زاڭ جوباسىن قاراۋ ءارى قابىلداۋ بارىسىندا زور جاۋاپكەرشىلىك تانىتقان پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن كوميسسياسىنا, دەپۋتاتتىق كورپۋسقا, سونىمەن قاتار ءماجىلىس پەن سەنات اپپاراتىنىڭ ۇجىمىنا ريزاشىلىعىن جەتكىزىپ, ولاردىڭ ۇسىنىستارى قۇجاتتىڭ ساپاسىن ودان ءارى جەتىلدىرىپ, مازمۇنىن بايىتا تۇسكەنىن العا تارتتى.