اتا زاڭ قانداي مەملەكەتتىڭ بولماسىن تاۋەلسىزدىگىن, دەموكراتيالىق قۇندىلىقتارىن ايقىندايتىن نەگىزگى قۇجات بولىپ تابىلاتىنى انىق. كونستيتۋتسيادا ادامداردىڭ تابيعي قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى, بيلىك ينستيتۋتتارىن دەموكراتيالىق جولمەن قالىپتاستىرۋ جانە دامىتۋ, ازاماتتىق قوعام قۇرۋ تۋرالى پروگرەسسيۆتى يدەيالار بەكىتىلدى.
تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تىرەگىنە اينالعان اتا زاڭ – مەملەكەت پەن قوعامدا ورىن الىپ وتىرعان بارلىق ساياسي-ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك رەفورمالاردىڭ ىلگەرى باسۋىنا, دامۋدىڭ قاينار باستاۋىنا اينالدى. ساراپشىلاردىڭ پايىمداۋىنشا, قازاقستاننىڭ نەگىزگى زاڭى الەمدەگى ەڭ جاس كونستيتۋتسيا رەتىندە سانالىپ, جالپىادامزاتتىق قۇندىلىقتاردى ءدارىپتەيتىن ەڭ ۇزدىك 50 كونستيتۋتسيانىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. جالپى, دامىعان ەلدەردە اتا زاڭ نەگىزگى ۇستەل كىتاپشالارىنىڭ ءبىرى بولىپ ەسەپتەلەدى. سەبەبى, بۇل قۇجات ادام ءومىرىنىڭ بارلىق ءىس-ارەكەتتەرىمەن بايلانىستى. ونسىز تىرشىلىك ەتۋ قاۋىپ-قاتەرگە تولى بولارى انىق. باۋىرجان مومىش ۇلى اتامىزدىڭ: «تارتىپكە باعىنعان قۇل بولمايدى» دەگەنىندەي, ەلدەگى تىنىشتىق پەن تۇراقتىلىق ءاردايىم تارتىپپەن رەتتەلەدى. ەندەشە, مەملەكەتىمىزدىڭ باستاپقى ساياسي جانە قۇقىقتىق قۇجاتى بولىپ تابىلاتىن اتا زاڭىمىزعا بيىل 20 جىل تولادى. جاڭا كونستيتۋتسيانى قابىلداۋ جونىندەگى بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋمدا سايلاۋشىلاردىڭ 90,58 پايىزى قاتىسىپ, ولاردىڭ 89,14 پايىزى وسى كونستيتۋتسيانىڭ بەكىتىلۋىن قولدادى. وسى رەفەرەندۋم دەرەكتەرىنە جۇگىنسەك, قۇجاتتى تالقىلاۋعا 3 ملن. 345 مىڭ ادام قاتىسىپتى. جۇرتشىلىق تاراپىنان ساراپتالعان 31 مىڭ 886 ۇسىنىس تۇسسە, سونىڭ 1 مىڭ 100-ءى كونستيتۋتسيا جوباسىنا ەنگىزىلگەن. اتا زاڭدى جاساۋ مەن قابىلداۋدا ەلباسىنىڭ ەڭبەگى زور. ول ءوزىنىڭ ىقىلاسى مەن زەيىنى ارقىلى 20-دان استام دامىعان جانە دامۋشى ەلدەرىنىڭ كونستيتۋتسيالارىن زەرتتەپ, سارالاپ شىققان. باسقا مەملەكەتتەرمەن سالىستىرعاندا, بىزدە كونستيتۋتسيامىزدىڭ بەدەلى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسكە بايلانىستى بولادى ەكەن. ال اقش پەن جاپونيا مەملەكەتتەرىندە كونستيتۋتسيالىق زاڭداردى تەكسەرۋ سوتتارعا جۇكتەلگەن بولسا, گۆينەيا مەن كامەرۋن ەلدەرىندە بۇل قىزمەتتى جوعارعى سوت جۇزەگە اسىرادى. بۇل ەرەكشەلىكتەردىڭ بارلىعى ءبىر ماسەلەنى كوزدەيدى, ول – ازاماتتىق قوعام مەن قۇقىقتىق مەملەكەتتى قالىپتاستىرۋ. قازىرگى تاڭدا قۇقىقتىق مەملەكەت قالىپتاستىرۋ قاعيدالارى قوعامدا جانە ازاماتتاردىڭ ساناسىندا تۇپكىلىكتى بەكىتىلىپ, ءوز جەمىسىن بەرۋدە. ءار ادام ءوزىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ بارىسىندا دامىعان بىرنەشە ەلدىڭ اتا زاڭىمەن تانىسقانى ءجون. بۇل مالىمەتتەر ارقىلى سول ەلدىڭ نەگىزگى ەرەكشەلىكتەرىن بىلۋگە ءمۇمكىنشىلىك تۋادى. بايقاساڭىزدار, دامىعان ەلدەردىڭ ازاماتتارى ءوز قۇقىقتارىن ساقتاۋ ارقىلى ءوزىنىڭ جانە مەملەكەتتىڭ ءمۇددەسىن قوسا ساقتاپ وتىرادى. سانالى ادام ءاردايىم ءوز اتا زاڭىن شامالاپ ەمەس, بارلىق باپتارىن بىلگەن ءجون. سەبەبى, كونستيتۋتسيالىق قاعيدالاردىڭ بۇزىلۋى وتە ەلەۋلى قۇقىقبۇزۋشىلىق بولىپ سانالاتىنىن ەستە ساقتاۋ قاجەت. كوپشىلىككە بەلگىلى اقىن, جازۋشى جانە فيلوسوف ستانيسلاۆ ەجي لەتس ءوزىنىڭ پايىمداۋىندا: «زاڭدى بىلمەگەندىك جاۋاپكەرشىلىكتەن بوساتپايدى, ال بىلگەندىك كەيدە بوساتادى», – دەپ ايتادى. «سىر مەديا» جشس جانىنداعى اقپاراتتىق-تالداۋ ورتالىعىنىڭ قىزىلوردا وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ تاپسىرماسى اياسىنداعى 2015 جىلدىڭ I توقسانىندا جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەر قورىتىندىسى بويىنشا, قىزىلوردا وبلىسى تۇرعىندارىنىڭ 63,1 پايىزى قۇقىقتارى شەكتەلگەن جاعدايدا, زاڭ جۇزىندە جەتىستىككە جەتكەندەرىن ايتادى. وتكەن جىلمەن سالىستىرمالى تۇردە بۇل كورسەتكىشتىڭ 15,2 پايىزعا وسكەنى بايقالادى. سونىمەن بىرگە, «ەگەر ءسىزدىڭ قۇقىعىڭىز بەن بوستاندىعىڭىز شەكتەلسە, ءسىزدىڭ ارەكەتىڭىز قانداي بولۋى مۇمكىن؟» دەگەن سۇراق بويىنشا سوت, پروكۋراتۋرا, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا شاعىمداناتىندار 42,2 پايىز, «نۇر وتان» پارتياسىنا جۇگىنۋ – 27 پايىز, ال جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا شاعىمداناتىندار بار بولعانى 23,9 پايىزدى قۇراعان. بۇل كورسەتكىشتەر قازىرگى تاڭداعى قۇقىقتىق مەملەكەت قالىپتاستىرۋ قاعيدالارىنىڭ ازاماتتاردىڭ ساناسىندا تۇپكىلىكتى بەكىتىلىپ, ءوز جەمىسىن بەرگەندىگىنىڭ دالەلى. اتا زاڭ قازاقستان ازاماتتارىنىڭ يگىلىكتى دە جاقسى ءومىرىن كامتاماسىز ەتۋگە ءوز ۇلەسىن قوسا بەرمەك. قازاقستاننىڭ دەموكراتيالىق جانە الەۋمەتتىك جاڭارۋىنىڭ, ەكونوميكالىق ورلەۋىنىڭ كەپىلى, ونى وركەنيەتكە باستاۋشى كونستيتۋتسيا. كونستيتۋتسيانى ءبىلۋ جانە ونىڭ قاعيدالارى مەن قاعيداتتارىنىڭ ورنىعۋى ءۇشىن بەلسەندى كۇرەس جۇرگىزۋ ءاربىر سانالى ازاماتتىڭ پارىزى.
ساۋلەتبەك ساحيەۆ, «سىر مەديا» جشس اقپاراتتىق-تالداۋ ورتالىعىنىڭ ساراپشىسى. قىزىلوردا.