بۇگىندە كەڭىستىكتى بايلانىستىراتىن ينفراقۇرىلىم حالىقارالىق ىقپالداستىق پەن ترانزيتتىك باسەكەنىڭ نەگىزگى تىرەگىنە ۇلاسىپ وتىر. وسى تۇرعىدا كولىك سالاسىنىڭ دامۋ قارقىنى ەلدىڭ وڭىرلىك ءرولىن ايقىندايتىن ماڭىزدى ولشەمنىڭ بىرىنە اينالىپ كەلەدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
كولىك مينيسترلىگىنىڭ كەڭەيتىلگەن القا وتىرىسى سالانىڭ وتكەن جىلعى ناتيجەسىن سارالاپ قانا قويماي, الداعى كەزەڭدەگى باعىت-باعدارىن ايقىنداعان ماڭىزدى الاڭعا اينالدى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكليار توراعالىق ەتكەن جيىن ەلدەگى ساياسي جاڭعىرۋ ۇدەرىسىمەن ساباقتاس كەزەڭدە ءوتتى. ونىڭ پايىمىنشا, جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى قوعامدىق بەلسەندىلىك پەن ساياسي مادەنيەتتى ارتتىرۋعا جول اشاتىن, مەملەكەتتىڭ دامۋ ساپاسىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەتىن تۇجىرىمدامالىق قۇجات سانالادى.
وتكەن جىل كولىك ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ تۇرعىسىنان مازمۇندى بولدى. تەمىرجول سالاسىندا دوستىق – مويىنتى ۋچاسكەسى مەن الماتى ستانساسىنىڭ اينالما جەلىسى ىسكە قوسىلىپ, 1,5 مىڭ شاقىرىمنان استام جول جاڭارتىلدى. جۇك تاسىمالى 320 ملن توننا شاماسىندا قالىپتاستى. اۆتوجول باعىتىندا 13 مىڭ شاقىرىمعا جۋىق اۋماقتا قۇرىلىس پەن جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, قىزىلوردا – جەزقازعان, قالباتاۋ – مايقاپشاعاي مەن ۇزىناعاش – وتار جوبالارى اياقتالدى. ازاماتتىق اۆياتسيادا حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا سايكەستىك دەڭگەيى 95,7%-عا جەتىپ, اۋەجايلار 30 ملن-نان استام جولاۋشىعا قىزمەت كورسەتتى.
كولەڭكەلى كولىك يمپورتىنا شەكتەۋ بولا ما؟
الداعى جوسپارلار ينفراقۇرىلىمدىق سەرپىندى جالعاستىرۋعا باعىتتالعان. تەمىرجول سالاسىندا «داربازا – ماقتاارال», «مويىنتى – قىزىلجار» جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى, «التىنكول – جەتىگەن» مەن «بەينەۋ – ماڭعىستاۋ» باعىتتارىن جاڭعىرتۋ كوزدەلگەن. «باقتى – اياگوز» جوباسى جالعاسادى. ۆوكزالداردى جاڭارتۋ مەن ۆاگون پاركىن تولىقتىرۋ دا كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن جوق.
اۆتوجول جۇيەسىندە 11 مىڭ شاقىرىمنان استام جول جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. ۆيتسە-مينيستر ماقسات قالياقپاروۆتىڭ باعالاۋىنشا, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولداردىڭ 8,9 مىڭ شاقىرىمى جانە جەرگىلىكتى جەلىنىڭ 2,3 مىڭ شاقىرىمى قامتىلادى. جىل قورىتىندىسىندا رەسپۋبليكالىق جولداردىڭ 95%-ى, جەرگىلىكتى جولداردىڭ 92%-ى نورماتيۆتىك تالاپتارعا ساي دەڭگەيگە جەتەدى دەگەن مەجەلىك ماقسات بار. ونىڭ ايتۋىنشا, ترانزيتتىك دالىزدەردى جاڭعىرتۋ ءۇش جىلدىق جوسپار اياسىندا «كىلت تاپسىرۋ» قاعيداتىمەن جۇزەگە اسىرىلادى, بۇل مەرزىم ءتارتىبىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
جاڭا جوبالار قاتارىندا قىزىلوردا – اقتوبە باعىتىن ءتورت جولاقتى ەتۋ, قاراعاندى – جەزقازعان ءدالىزىن ىسكە قوسۋ, سونداي-اق ۇزىندىعى 559 شاقىرىم بولاتىن بەينەۋ – سەكسەۋىل جولى ەرەكشە مانگە يە. سوڭعىسى تاسىمال قاشىقتىعىن 900 شاقىرىمعا قىسقارتىپ, جول ءجۇرۋ ۋاقىتىن ءۇش تاۋلىككە دەيىن ازايتۋ الەۋەتىنە يە.
ەلىمىزدە جاڭا اۆتوكولىكتەردىڭ ساتىلىمى ارتتى
تەمىرجول كولىگى ترانزيتتىك الەۋەتتى ارتتىرۋدىڭ نەگىزگى تىرەكتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ قالىپ وتىر. ۆيتسە-مينيستر جانىبەك تايجانوۆتىڭ دەرەگىنشە, بيىل جالپى تاسىمال كولەمىن 343,6 ملن تونناعا جەتكىزۋ جوسپارى بار. قىزىلجار – مويىنتى جەلىسىنىڭ قۇرىلىسى, التىنكول – جەتىگەن مەن بەينەۋ – ماڭعىستاۋ ۋچاسكەلەرىن جاڭعىرتۋ جالعاسىپ وتىر. 2029 جىلعا دەيىن 11 مىڭ شاقىرىم تەمىرجولدى جوندەۋ مەجەلەنگەن.
ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتى دا نازاردان تىس قالعان جوق. بيىل سۋ كولىگىمەن تاسىمال كولەمىن 11,4 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايتۋ كوزدەلگەن. اقتاۋ مەن قۇرىق پورتتارىندا ءتۇبىن تەرەڭدەتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, جاڭا كونتەينەرلىك تەرمينالدار سالىنىپ جاتىر. 2028 جىلعا دەيىن ساۋدا فلوتى 32 كەمەگە دەيىن ۇلعايتىلماقشى.
ازاماتتىق اۆياتسيا تۇراقتى ءوسىم كورسەتىپ كەلەدى. اۋەجايلار وتكەن جىلى 31,8 ملن جولاۋشىعا قىزمەت كورسەتىپ, جۇك تاسىمالى 173,3 مىڭ تونناعا جەتتى. ۆيتسە-مينيستر تالعات لاستاەۆ قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا سايكەستىك الەمدىك ورتاشا دەڭگەيدەن جوعارى ەكەنىن العا تارتىپ, بۇل كورسەتكىش جاھاندىق رەيتينگتە العاشقى جيىرمالىققا ەنۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن جەتكىزدى. بۇعان قوسا, اۆياتسيالىق وقيعالاردى تەرگەۋ جونىندەگى مامانداندىرىلعان ورتالىق قۇرىلىپ, تەرگەۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ مىندەتى قويىلدى.
سالانى تسيفرلاندىرۋ باعىتىندا بيومەتريالىق سايكەستەندىرۋ, اۆتوماتتاندىرىلعان پاسپورتتىق باقىلاۋ مەن e-Freight جۇيەسى ەنگىزىلدى. جۇك وڭدەۋ ۋاقىتى ءبىر تاۋلىكتەن ءبىر ساعاتقا دەيىن قىسقارعان. ۇشقىشسىز اپپاراتتار مەن eVTOL تەحنولوگيالارىن پايدالانۋعا قۇقىقتىق نەگىز ازىرلەنىپ جاتىر.
تويوتا كولىك قۇراستىرۋ ءۇشىن گۋمانويد روبوتتاردى قولدانا باستادى
حالىقارالىق اۋە باعىتتارى دا كەڭەيۋ ۇستىندە. بيىل ازيا, تاياۋ شىعىس پەن ەۋروپا باعىتتارىندا جاڭا رەيستەر اشىلادى. الماتى – شانحاي, استانا – گۋانچجوۋ, الماتى – لارناكا, سونداي-اق توكيو باعىتىن ىسكە قوسۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلىپ وتىر. بۇل ءۇردىس ساۋدا, تۋريزم مەن مادەني بايلانىستاردى نىعايتۋعا ىقپال ەتەدى.
جالپى العاندا, كولىك جۇيەسىن جاڭعىرتۋ ەكونوميكالىق تيىمدىلىكپەن شەكتەلمەيدى. ول كەڭىستىكتى بايلانىستىراتىن ينفراقۇرىلىمنان گەوساياسي تۇراقتىلىقتىڭ تىرەگىنە اينالىپ كەلەدى. ترانزيتتىك دالىزدەر مەن مۋلتيمودالدى باعىتتاردىڭ دامۋى ەلدىڭ حالىقارالىق لوگيستيكالىق تىزبەكتەردەگى ورنىن ايقىنداي تۇسەدى.