ءتۇرلى ونەردىڭ توعىسى

حالىقارالىق قويىلىم ۇلى كومپوزيتوردىڭ «مانون لەسكو», «بوگە­ما­لىقتار», «توسكا», «چيو-چيو-سان» («مادام باتتەرفلياي»), «تۋراندوت» وپەرالارىنا زاماناۋي سيپات, جاڭا كوزقاراس سىيلاپ قانا قويماي, يتاليا مەن قازاقستان اراسىنداعى مادەني ىنتىماقتاستىقتىڭ جارقىن ۇلگىسىن كورسەتتى.

ايتقانداي, د.پۋچچيني شى­عار­مالارىنىڭ كوپشىلىگى كەيىپ­كەرلەرىنىڭ ەسىمىمەن اتالاتىنىن, ال ماحاببات مەن بايلىقتىڭ, ادامگەرشىلىك پەن اقشانىڭ اراسىندا الاسۇرعان «مانون لەسكو» ونىڭ ساحناداعى العاشقى ۇلكەن تابىسى ەكەنىن دە ەسكە سالا كەتەيىك.

الەمدە ەڭ كوپ قويىلعان «بوگەمالىقتار» وپەراسى پا­ريج­دەگى ءسىڭىرى شىققان سۋرەت­شىلەردىڭ ءومىرىن اسەرلى سيپاتتاسا, د.پۋچچيني وسى شىعار­مانى جازعاندا ءارى جاس, ءارى كەدەي بولاتىن. شىعارمانىڭ شى­نايىلىعىنا مۇنىڭ دا ىقپالى بولعانى داۋسىز. بىراق ولاردىڭ جاستىق شاقتاعى بايلىعى – ەر­كىن­دىگى ەمەس پە ەدى؟

مىسالى, فلوريا توسكانىڭ («توسكا») ءبىر كۇننىڭ ىشىندە ريمدە باسىنان وتكەن ماحاببات, قىزعانىش, ساتقىندىق تۋرالى شيەلەنىستى, قارقىندى ساياسي دراماسى دا وپەرا تاريحىنداعى ەڭ تانىمال «Vissi d’arte» ارياسىمەن دارالانباق.

ونەردەن حاباردار قاۋىمعا وقيعاسى جاپونيادا ءوربيتىن وندىردەي جاس گەيشانىڭ قايعىلى ماحاببات تاريحى تۋرالى «مادام باتتەرفلياي» مەن ءوزى اياقتاي الماي ومىردەن وزعاندا, شاكىرتى نۇكتەسىن قويعان قىتاي حانشا­يىمى تۋرالى سوڭعى وپەراسى «تۋراندوتتىڭ» مازمۇنىن بايانداپ وتىرۋدىڭ ءوزى ارتىق.

تىڭدارمانىن تولقىتىپ, كورەرمەنىن كۇلدىرە دە تەبىرەنتە الاتىن تالانتتى كومپوزيتوردىڭ مۋزىكالارى ماڭگىلىك ادامزاتتىق تاقىرىپتاردىڭ اينالاسىندا وربيتىندىكتەن, شىعارمالارى دا عۇمىرلى بولىپ قالا بەرمەك. وركەستردى سۇيەمەلدەۋ ءۇشىن عانا ەمەس, مىڭ قۇبىلعان سەزىم قۇرالى رەتىندە دە شەبەر ۇيلەستىرە بىلگەن ءپۋچچينيدىڭ باستى ارتىقشىلىعى دا سوندا, وپەرانى سالتاناتتى ونەر تىلىندە ءتىرى ەموتسياعا تولى شىنايى دراما دەڭگەيىنە كوتەرە بىلگەنىمەن دارالانباق.

سونىمەن قازاق ساحناسىنداعى قويىلىمنىڭ دراماتۋرگيالىق دىڭگەگى قوزعالىس پەن قيمىل ارقىلى اشىلاتىن «ايەلدەر حورى» دەسەك تە بولادى. ساحنالىق ارەكەت جاندى دا ەلەكتروندىق مۋزىكانىڭ, اۋەدەگى ءارى جەردەگى حورەوگرافيانىڭ ۇيلەسىمى ارقىلى جۇزەگە اسادى.

 «Puccini Dance Circus Opera» سپەكتاكلى – توسكانا قالاسىنداعى يتاليالىق «blucinQue» كومپانياسى مەن ORT وركەسترلەرىنىڭ بىرلەسكەن تۋىندىسى. الماتى قالاسىنداعى كورسەتىلىمدەرگە شەتەلدىك جانە وتاندىق ارتىس­تەر, وركەستر جانە ۆوكالدىق سوليستەر قاتىستى. يتاليا مەن قازاقستاننىڭ ونەردەگى كوپىرى ىسپەتتى الماتىداعى كورسەتىلىمدەر اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ ساحناسىنداعى حالىقارالىق دەڭگەيدەگى سيرەك ساتتەردىڭ بىرىنە اينالدى.

سپەكتاكلدىڭ پروديۋسەرى پاولو ستراتتا بۇل جوبانى ساحنالاۋ اسا ماڭىزدى ءارى كوپ قاتپارلى ۇدەرىس بولعانىن ايتادى. حالىقارالىق جوبا 2024 جىلى كومپوزيتوردىڭ 100 جىلدىعىنا وراي قولعا الىنعان. پروديۋسەر پاولو ستراتتا سپەكتاكلدى قويۋ بارىسىندا تۇپنۇسقا ءماتىن مەن ونىڭ تۇپكى ايتپاعى, ىشكى مازمۇنى ءوزارا ديالوگكە ءتۇسىپ, 39 ءتۇرلى مۋزىكالىق اسپاپتان تۇراتىن ەرەكشە قۇرامداعى وركەستر جاساقتاۋ جۇمىسى كوپ ۋاقىت العانىن تىلگە تيەك ەتتى.

يتاليانىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگىنىڭ مادەنيەت جونىندەگى اتتاشەسى ەدواردو كريزافۋللي ونەردەگى وتانداستارىنىڭ قا­زاق­ستانعا شىعارمانىڭ شىن مانىندەگى تۇپنۇسقاسىن, اقيقا­تىندا جاڭا دا ايرىقشا قويى­لىمدى اكەلۋگە ارەكەت جاساپ, ءبارى دە ساتىمەن جۇزەگە اسقانىن مالىمدەدى.

ەلشىلىك وكىلدەرى يتاليا مەن قازاقستان حاتتامادا عانا ەمەس, ونەر الەمىندە توعىسىپ, مۋزىكا ارقىلى تىلدەسكەنىنە رياسىز العىسىن ءبىلدىردى.

الماتى