قازاقستان سىرتقى ساۋدادا رەكوردتىق تاۋار اينالىمى كورسەتكىشىنە جەتتى

تاۋار اينالىمى تۇراقتى ءوسىپ كەلەدى

الدىن الا دەرەك بويىنشا, قازاقستاننىڭ سىرتقى ساۋدا اينالىمى 143,9 ملرد دوللارعا جەتتى. بۇل – 2024 جىلعى ناقتىلانعان كورسەتكىشتەن 1,8 ملرد دوللارعا ارتىق. سوڭعى بەس جىلدا سىرتقى ساۋدا كولەمى تۇراقتى ءوسىم كورسەتىپ وتىر. 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا اينالىم شامامەن ۇشتەن ەكىگە ۇلعايعان.

2025 جىلى ەكسپورت كولەمى 79 ملرد دوللاردى قۇرادى. بۇل 2024 جىلعى دەڭگەيدەن جانە 2022 جىلعى تاريحي ماكسيمۋمنان ءسال تومەن. ساراپشىلار مۇنى الەمدىك شيكىزات باعاسىنىڭ تومەندەۋىمەن تۇسىندىرەدى. ال يمپورت كەرىسىنشە ءوسىپ, 64,8 ملرد دوللارعا جەتتى (2020 جىلى – 38,9 ملرد دوللار).

ناتيجەسىندە سىرتقى ساۋدا ءپروفيتسيتى ساقتالعانىمەن, بىرتىندەپ قىسقارىپ كەلەدى. وتكەن جىلى 14,2 ملرد دوللار بولدى. سالىستىرمالى تۇردە 2024 جىلى – 21,3 ملرد دوللار, ال 2022 جىلى 33,7 ملرد دوللار بولعان ەدى.

ەۋرازيالىق نارىقتاعى ساۋدا قۇرىلىمى

ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ەلدەرىمەن ساۋدا قازاقستان ءۇشىن ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى. 2025 جىلى وداق مەملەكەتتەرىمەن تاۋار اينالىمى 30,9 ملرد دوللار شاماسىندا ساقتالدى.

ەاەو ەلدەرىنىڭ جالپى اينالىمداعى ۇلەسى 21-22% دەڭگەيىندە تۇراقتانعان. الايدا باعىتتار بويىنشا ايىرماشىلىق بار. ماسەلەن, ەكسپورتتىڭ تەك 12,8%-ى وسى نارىققا جىبەرىلسە, يمپورتتىڭ 32%-ى وسى ايماقتان كەلەدى. سوندىقتان بۇل باعىتتا تەرىس ساۋدا سالدوسى ساقتالعان – يمپورت كولەمى ەكسپورتتان ەكى ەسەدەن استام جوعارى.

اراب ەلدەرىمەن ساۋدا بايلانىسى نىعايا ءتۇستى

ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ قۇرىلىمى

قازاقستاننىڭ سىرتقى ساۋداسى بىرنەشە ەلگە جوعارى دارەجەدە شوعىرلانعان. قىتاي مەن رەسەي بىرگە جالپى تاۋار اينالىمىنىڭ شامامەن 43%-ىن قالىپتاستىردى. قىتايدىڭ ۇلەسى – 23,7% (34,1 ملرد دوللار), رەسەيدىڭ ۇلەسى – 19% (27,4 ملرد دوللار).

ال يمپورت قۇرىلىمىندا وسى ەكى ەلدىڭ جيىنتىق ۇلەسى 58,9%-عا جەتتى. رەسەيمەن ساۋدادا ايقىن دەفيتسيت بايقالادى – يمپورت 19,2 ملرد دوللار بولسا, ەكسپورت 8,1 ملرد دوللار عانا. قىتايمەن ءوزارا ساۋدا سالىستىرمالى تۇردە تەڭگەرىمدى: يمپورت – 18,9 ملرد دوللار, ەكسپورت – 15,2 ملرد دوللار.

ەكسپورت گەوگرافياسىندا ەۋروپا ەلدەرىنىڭ ورنى ەرەكشە. قازاقستان مۇنايىنىڭ نەگىزگى تۇتىنۋشىلارى قاتارىندا يتاليا (15,6 ملرد دوللار) كوش باستادى. ودان كەيىن نيدەرلاند, فرانتسيا, رۋمىنيا جانە گرەكيا ورنالاسقان. ازيا نارىعىندا مۇناي ەكسپورتى نەگىزىنەن قىتاي مەن تۇركيا باعىتتالعان.

ەلىمىزدە زاۋىت ەمەس, ساۋدا ورتالىقتارى كوپ سالىنادى: ساندار سويلەسىن

ال ەكسپورتتىڭ شامامەن ۇشتەن ەكىسى بەس نەگىزگى تاۋار توبىنا تيەسىلى. اتاپ ايتساق: 

مۇناي جانە مۇناي ونىمدەرى – 39,9 ملرد دوللار (ەكسپورتتىڭ 50,5%). قازاقستان مۇنايى كوبىنە ەۋروپا نارىعىنا جەتكىزىلەدى. ۋران – 5,1 ملرد دوللار (6,5%). نەگىزگى ساتىپ الۋشىلار – قىتاي (2,2 ملرد دوللار) جانە رەسەي (1,6 ملرد دوللار). قازاقستان الەمدەگى جەتەكشى ۋران وندىرۋشىلەردىڭ ءبىرى سانالادى. تازارتىلعان مىس – 4,1 ملرد دوللار (5,2%). نەگىزگى نارىقتار – قىتاي مەن تۇركيا. فەرروسپلاۆتار – 2,1 ملرد دوللار. بيداي جانە مەسلين – 1,6 ملرد دوللار.

قازاقستاننىڭ يمپورتتىق قورجىنى ەكسپورتقا قاراعاندا الدەقايدا كوپسالالى. ەشبىر تاۋار توبى جالپى يمپورتتىڭ 5%-ىنان اسپايدى. وتكەن جىلى ەلگە 236,9 مىڭ اۆتوموبيل اكەلىندى. ونىڭ ىشىندە قىتاي-دان 163,8 مىڭ كولىك جەتكىزىلىپ, قۇنى 1,4 ملرد دوللار بولدى.

اۆتوموبيل يمپورتىندا امەريكا قۇراما شتاتتارى, جاپونيا, گەرمانيا, رەسەي جانە وڭتۇستىك كورەيا وندىرۋشىلەرى دە ماڭىزدى ورىن الادى.

ەكىنشى ورىندا – ءدارى-دارمەك يمپورتى (1,9 ملرد دوللار). نەگىزگى جەتكىزۋشىلەر قاتارىندا گەرمانيا, ءۇندىستان, تۇركيا جانە رەسەي بار. ودان كەيىن كيىم-كەشەك (1,6 ملرد دوللار), تەلەفون قۇرىلعىلارى (1,5 ملرد دوللار) جانە اۆتوكولىك بولشەكتەرى (1,4 ملرد دوللار) كەلەدى.

ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, قازاقستان سىرتقى ساۋداسىنىڭ تۇراقتىلىعى بىرنەشە فاكتورعا تاۋەلدى بولادى. ولار – مۇنايعا تاۋەلدىلىك, ەاەو نارىعىنداعى تەرىس سالدو جانە تەحنولوگيالىق يمپورتقا سۇرانىستىڭ ارتۋى.

2026 جىلى سىرتقى ساۋدا قۇرىلىمى الەمدىك شيكىزات باعاسىنا, ىشكى سۇرانىستىڭ ءوسۋ قارقىنىنا جانە وندىرىستىك ءارتاراپتاندىرۋ دەڭگەيىنە بايلانىستى بولماق.

ىشكى ساۋداعا سەرپىن: كاسىپكەرلەرگە 4,3 ملرد تەڭگە كولەمىندە قولداۋ كورسەتىلدى