قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ اقش استاناسى ۆاشينگتون قالاسىندا وتكەن بەيبىتشىلىك كەڭەسىنىڭ العاشقى وتىرىسىنا قاتىسىپ, ءسوز سويلەدى. ايتۋلى جيىن دونالد ترامپ اتىنداعى بەيبىتشىلىك ينستيتۋتىندا ءوتتى.
مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە سامميتكە قاتىسۋشىلارعا ءىلتيپات ءبىلدىرىپ, وسى تاريحي ءىس-شارانى ۇيىمداستىرعانى ءۇشىن اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپقا العىس ايتتى.
– دونالد ترامپ اتىنداعى بەيبىتشىلىك ينستيتۋتىندا ءوتىپ جاتقان كەزدەسۋىمىز باتىل ءارى پراگماتيكالىق ارەكەتتەر شەشۋشى ءرول اتقاراتىن كەزەڭمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. شىن مانىندە, بۇل – ءسوز كۇيىندە قالاتىن قارار قابىلدايتىن كونفەرەنتسيا ەمەس, كەرىسىنشە, ناقتى ءارى ماقساتتى شارالار ارقىلى ۇزاقمەرزىمدى بەيبىتشىلىك ورناتۋعا ۇلەس قوساتىن جيىن. پرەزيدەنت مىرزا, ءسىزدىڭ جاھانداعى بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى ىلگەرىلەتۋدى كوزدەيتىن ايقىن مۇراتىڭىز بەن كورەگەن قادامدارىڭىز ەلىمىزدىڭ بەيبىتشىلىك كەڭەسىنە قوسىلۋىنا تۇرتكى بولدى, – دەدى پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ بەيبىتشىلىك كەڭەسىن كوپجاقتى كۇش-جىگەردىڭ الەۋەتىن ارتتىراتىن, زامان تالابىنا ساي ۇيىم دەپ سانايدى.
– الەمدە مۇنداي باستاما كوتەرىلگەن جوق. راسىندا, بۇل – بۇرىن-سوڭدى بولماعان بەتبۇرىس. ويتكەنى بىرگە كۇش-جىگەر جۇمىلدىرۋدىڭ ارقاسىندا «جاسامپازدىق ارقىلى بەيبىتشىلىك» اتتى جاڭاشىل تۇجىرىمدامانى نەمەسە جوبانى ىسكە اسىرۋعا بارلىق مۇمكىندىك بار. سوندىقتان, پرەزيدەنت مىرزا, ءسىزدىڭ ناقتى ءىس-ارەكەت قانا بەيبىتشىلىككە بەرىك نەگىز قالايدى دەگەن ۇستانىمىڭىزدى تولىق قۇپتايمىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ەلىمىز گازا سەكتورىنداعى احۋالدى تۇراقتاندىرىپ, ايماقتى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنا اتسالىسۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.
– قازاقستان ىسكەرلىك جانە كاسىبي بەدەلى جوعارى دەڭگەيدەگى حالىقارالىق كومپانيالاردى تارتا وتىرىپ, ايماقتى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جانە قۇرىلىس جۇمىستارىنا قاتىسۋعا نيەتتى. بۇل باعدارلاما بويىنشا ينفراقۇرىلىم جاساقتاۋعا, ۇيلەر مەن تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىن, مەكتەپتەر, اۋرۋحانالار جانە باسقا دا ماڭىزدى الەۋمەتتىك نىسانداردى سالۋعا بولادى. الەمدەگى ەڭ ءىرى بيداي وندىرۋشىلەردىڭ ءبىرى سانالاتىن ەلىمىز گازا مەن ودان تىسقارى جەرلەردەگى ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتۋگە دايىن. قازاقستان پالەستينالىق ستۋدەنتتەردىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرىمىزدە ءبىلىم الۋى ءۇشىن بەس جىل بويى 500-دەن اسا وقۋ گرانتىن ءبولۋدى جوسپارلاپ وتىر. ءبىز حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالعان ەلەكتروندىق ۇكىمەت سالاسىنداعى تاجىريبەمىزبەن جانە باسقا دا تسيفرلىق شەشىمدەرمەن بولىسە الامىز. قازاقستان حالىقارالىق تۇراقتاندىرۋ كۇشتەرىن قولداۋعا ءازىر. ياعني دالالىق گوسپيتال قۇرۋ ءۇشىن ءبىر توپ مەديتسينا مامانىن, سونداي-اق ازاماتتىق-اسكەري ۇيلەستىرۋ ورتالىعىنا باقىلاۋشىلار جىبەرۋگە دايار, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, تاياۋ شىعىستاعى ورنىقتى دامۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ايماقتا بەيبىتشىلىك پەن ىنتىماقتاستىقتى, ءوزارا سەنىمدى نىعايتۋدى كوزدەيتىن جاڭا تاسىلدەر قاجەت.
– اتالعان ۇستانىمعا ارقا سۇيەي وتىرىپ, قازاقستان يبراھيم كەلىسىمدەرىنە قوسىلۋ جونىندە شەشىم قابىلدادى. وسىلايشا, ءبىز ايماقتا جانە ودان تىسقارى جەرلەردە پراگماتيكالىق ەكونوميكالىق ءارى گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىققا ۇلەس قوسامىز. بۇل بەيبىتشىلىك كەڭەسىنىڭ ىزگى مۇراتىنا تولىق ساي كەلەدى, – دەدى پرەزيدەنت.
كەڭەستىڭ جاھاندىق كۇن ءتارتىبىن ەسكەرە وتىرىپ, قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاندا ءتۇرلى دەڭگەيدەگى كەزدەسۋلەر وتكىزۋ ارقىلى بۇل باستاماعا ناقتى قولداۋ كورسەتۋگە دايىن ەكەنىن راستادى.
– سونىمەن قاتار بەيبىتشىلىك كەڭەسى اياسىندا پرەزيدەنت ترامپ اتىنداعى ارنايى ناگرادانى بەكىتۋدى ۇسىنامىن. بۇل ونىڭ بەيبىتشىلىكتى ىلگەرىلەتۋ ىسىندەگى عالامات جەتىستىكتەرىنە كورسەتكەن قۇرمەتىمىز بولماق. ءسىزدىڭ تەگەۋرىندى ءارى كورەگەن باسشىلىعىڭىزبەن كەڭەس ءوزىنىڭ تاريحي ىزگى ميسسياسىن ابىرويمەن اتقاراتىنىنا سەنىمدىمىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
دونالد ترامپ ءوز سوزىندە گازاداعى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە جانە قالپىنا كەلتىرۋگە اتسالىسقانى ءۇشىن بەيبىتشىلىك كەڭەسىنىڭ العاشقى وتىرىسىنا قاتىسۋشىلارعا شىنايى ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
اقش پرەزيدەنتى كەڭەسكە قاتىسۋشى ەلدەردىڭ باسشىلارىن تانىستىرۋ بارىسىندا قازاقستاندى كەرەمەت ءارى باي ەل رەتىندە سيپاتتادى.
دونالد ترامپ سامميتكە كەلگەن مەملەكەتتەر باسشىلارىن شەشىمتال ارەكەتتەرى ارقىلى بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى نىعايتۋعا, حالىقارالىق ديالوگتى دامىتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان ناعىز جاھاندىق اۋقىمداعى كوشباسشىلار دەپ اتادى.
جوعارى دەڭگەيدەگى ءىس-شارا بارىسىندا بەيبىتشىلىك كەڭەسىنىڭ اتقارۋشى ورگاندارىنىڭ مۇشەلەرى بايانداما جاسادى. جيىنعا قاتىسۋشىلارعا گازا سەكتورىن قالپىنا كەلتىرۋ, سونىڭ ىشىندە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جانە حالىقارالىق قارجىلاندىرۋ جوسپارى تانىستىرىلدى.
جوعارعى اتقارۋشى كەڭەستىڭ مۇشەسى دجارەد كۋشنەر گازانى دامىتۋعا ارنالعان باس جوسپار تۋرالى مالىمەت بەرىپ, ايماق تۇرمىس-تىرشىلىككە جانە ەكونوميكالىق ورلەۋگە قولايلى جاعداي جاسايتىن زاماناۋي كەڭىستىككە اينالۋعا ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
دۇنيەجۇزىلىك بانك توراعاسى ادجاي بانگا بەيبىتشىلىك كەڭەسىنىڭ قارجى مەحانيزمدەرى اشىقتىققا جانە قارجىنى ناقتى ماقساتتارعا ءبولۋ قاعيداتتارىنا نەگىزدەلەتىنىن جەتكىزدى.
ال حالىقارالىق تۇراقتاندىرۋ كۇشتەرىنىڭ جەتەكشىسى, گەنەرال دجاسپەر دجەففەرس گازاداعى قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ شارالارى جونىندە ايتتى.
گازانى باسقارۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميتەتتىڭ باسشىسى الي شاات قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىن ۇيلەستىرۋ جانە حالىقارالىق سەرىكتەستەرمەن ىقپالداستىق تاسىلدەرىن ۇسىندى.
سونىمەن قاتار جيىندا اقش ۆيتسە-پرەزيدەنتى دجەي ۆەنس, اقش مەملەكەتتىك حاتشىسى ماركو رۋبيو, باحرەين كورولى حاماد بەن يسا ءال حاليفا, قاتار ءامىرى شەيح ءتاميم بەن حاماد ءال ءتاني, وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆ, يندونەزيا پرەزيدەنتى پرابوۆو سۋبيانتو, رۋمىنيا پرەزيدەنتى نيكۋشور دان, البانيا پرەمەر-ءمينيسترى ەدي راما, مىسىر پرەمەر-ءمينيسترى مۇستافا مادبۋلي جانە باسقا دا تۇلعالار ءسوز سويلەدى.