پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكلياردىڭ توراعالىعىمەن ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنىڭ 2025 جىلدى قورىتىندىلاۋعا ارنالعان الداعى كەزەڭگە ارنالعان جوسپارلارى قارالعان القا وتىرىسى ءوتتى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
ءىس-شاراعا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ, ۇكىمەت اپپاراتىنىڭ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, وڭىرلەر اكىمدىكتەرىنىڭ, ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ وكىلدەرى, سونداي-اق قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرى مەن ۆەدومستۆوعا قاراستى ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
القا وتىرىسىن اشقان ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپاەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا جانە ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا مينيسترلىك الدىنا بىرقاتار ناقتى مىندەت قويىلعانىن اتاپ ءوتتى.
«2025 جىلدىڭ قورىتىندىلارى ونەركاسىپ پەن قۇرىلىس سالاسىنىڭ جاڭا دامۋ كەزەڭىنە قادام باسقانىن دالەلدەيدى. ءوندىرىستىڭ ءوسۋى, تۇرعىن ءۇيدىڭ رەكوردتىق كولەمدە پايدالانۋعا بەرىلۋى, جاڭا ينۆەستيتسيالىق جوبالار جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالاسىنداعى رەفورمالار – بۇل ءارى قاراي ساپالى سەرپىلىس جاساۋعا نەگىز بولاتىن بەرىك ىرگەتاس», دەدى ەرسايىن ناعاسپاەۆ.
وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى ءوسىمءمينيستردىڭ مالىمەتىنشە, 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى ءوندىرىس كولەمىنىڭ ءوسىمى 6,4%-عا جەتتى. وڭ ديناميكا مەتاللۋرگيا (1,2%-عا), ماشينا جاساۋ (12,9%-عا), حيميا ونەركاسىبى (9,8%-عا), قۇرىلىس ماتەريالدارى ءوندىرىسى (9,7%-عا), رەزەڭكە جانە پلاستماسسا بۇيىمدارى ءوندىرىسى (7,6%-عا) جانە باسقا دا سالالارداعى ءوسىم ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلدى.
جالپى سوماسى شامامەن 1,5 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىن 190 جوبا پايدالانۋعا بەرىلىپ, 22 مىڭنان استام تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلعان.
وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ ءتىزىلىمى ىسكە قوسىلىپ, جۇيەدە 800-دەن استام كومپانيا تىركەلدى.
ءۇش جاڭا ارنايى ەكونوميكالىق ايماق («اقتوبە», «اتىراۋ», «قورقىت اتا» اەا) قۇرىلىپ, ءىرى جوبالار بويىنشا 13 ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمگە قول قويىلعان.
قۇرىلىستاعى رەكوردتىق كورسەتكىشتەرە.ناعاسپاەۆ اتاپ وتكەندەي, قۇرىلىس سالاسىندا دا وڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلدى.
جوسپارلانعان 19,2 ملن شارشى مەتردىڭ ورنىنا 20,1 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى, بۇل 185 مىڭنان استام تۇرعىن ءۇيدى قۇرايدى (نكي – 105,1%). بۇل كورسەتكىش الدىڭعى كەزەڭ دەڭگەيىنەن اسىپ, جاڭا رەكورد ورناتىلدى.
سونداي-اق سالانىڭ تۇراقتى دامۋىنا نەگىز بولاتىن جاڭا قۇرىلىس كودەكسى قابىلداندى.
ونەركاسىپ ورىستەپ, تۇرمىس تۇزەلگەن
جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالاسىنداعى رەفورمالارونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترىنىڭ اقپاراتىنا سايكەس, جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالاسىن رەتتەيتىن كودەكسكە وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. قۇجات شەڭبەرىندە ەلدىڭ مينەرالدىق-شيكىزات بازاسىن تولىقتىرۋعا جانە ورنىقتى دامىتۋعا باعىتتالعان زاڭنامالىق جانە ينستيتۋتسيونالدىق رەفورمالار ىسكە اسىرىلدى.
مەملەكەتتىك ەسەپكە كوك-جون, التىن-شوقى, سامومبەت, ستۋدەنتتىك جانە تاقىر-قالجىردى قوسا العاندا 17 جاڭا كەن ورنى قابىلداندى.
بيىل جاڭا بۋىننىڭ 1:50 000 ماسشتابتاعى ەگجەي-تەگجەيلى كارتالارىن جاساۋ شەڭبەرىندە ەل اۋماعىنىڭ 100 مىڭ شارشى شاقىرىمى زەرتتەلەدى, كەيىننەن بۇل كولەم جىل سايىن 30 مىڭ شارشى شاقىرىمعا ۇلعايتىلادى. كارتاعا ءتۇسىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە قويىلاتىن جاڭا تالاپتار بەكىتىلىپ, 20 جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەندى.
تسيفرلاندىرۋە.ناعاسپاەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا جەر قويناۋىن پايدالانۋدىڭ بىرىڭعاي پلاتفورماسى جۇمىس ىستەيدى. وندا 22 مەملەكەتتىك قىزمەت قولجەتىمدى, ەلەكتروندىق اۋكتسيوندار جانە قول قويۋ بونۋسىن ونلاين تولەۋ جۇيەسى ىسكە اسىرىلعان. جالپى 700-دەن استام ليتسەنزيا بەرىلگەن. شامامەن 4,6 ملن گەولوگيالىق ەسەپ تسيفرلاندىرىلدى.
2025 جىلدىڭ سوڭىندا قۇرىلىس مونيتورينگىنە كومپيۋتەرلىك كورۋ جانە جاساندى ينتەللەكت ەنگىزۋ بويىنشا پيلوتتىق جوبا ىسكە اسىرىلدى. جۇيە باس جوسپارلار مەن ەگجەي-تەگجەيلى جوسپارلاۋ جوبالارىن اۆتوماتتى تۇردە سالىستىرىپ, قۇرىلىس باستالعانعا دەيىن سايكەسسىزدىكتەردى انىقتايدى. بۇل بۇرىن تەك كەيىننەن انىقتالاتىن بايلانىستىرۋ, «قىزىل سىزىقتار» جانە فۋنكتسيونالدىق ايماقتارداعى قاتەلىكتەردى ەرتە كەزەڭدە بولدىرماۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ناتيجەسىندە, جاساندى ينتەللەكت قالا قۇرىلىسى باقىلاۋىن قولمەن ءارى سۋبەكتيۆتى فورماتتان جۇيەلى جانە بولجامدى دەڭگەيگە كوشىرەدى. بۇل زاڭسىز قۇرىلىس تاۋەكەلدەرىن تومەندەتىپ, اۋماقتىق جوسپارلاۋ ساپاسىن ارتتىرادى.
سونىمەن قاتار وتكەن جىلى ەنەرگەتيكا جانە كوممۋنالدىق سەكتوردى جاڭعىرتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوبانىڭ جوبالارىن باسقارۋدىڭ جاناما تسيفرلىق پلاتفورماسى ىسكە قوسىلدى. ول باستامالاردى ىرىكتەۋدەن باستاپ, ىسكە اسىرۋدى مونيتورينگتەۋگە دەيىنگى بۇكىل تسيكلدى ءبىر كونتۋردا بىرىكتىرەدى.
33 جاڭا ونەركاسىپتىك كاسىپورىن ىسكە قوسىلدى
2026 جىلعا ارنالعان جوسپارلارجيىن بارىسىندا ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ۆيتسە-مينيسترلەرى ولجاس ساپاربەكوۆ, قۋاندىق قاجكەنوۆ, يران شارحان جانە ءجاننات ءدۇبىروۆا 2025 جىلعى ناتيجەلەر جونىندە ەسەپ بەرىپ, مينيسترلىك قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى بويىنشا الداعى كەزەڭگە ارنالعان جوسپارلاردى جان-جاقتى تانىستىردى.
اتاپ ايتقاندا, 2026-2027 جىلدارى قۇرىلىس سالاسىندا تسيفرلىق رەفورمانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. تسيفرلىق ترانسفورماتسيا قۇرىلىس ۇدەرىسىنىڭ بارلىق كەزەڭىن – جوبالاۋدان باستاپ «اقىلدى» پايدالانۋعا دەيىن قامتيدى.
تكش سالاسىندا ازاماتتارعا قىزمەت كورسەتۋدىڭ بىرىڭعاي تسيفرلىق مودەلىنە كوشۋ جۇزەگە اسىرىلادى. Smart Turmys پلاتفورماسىندا 2026 جىلى حالىققا ارنالعان ەلەكتروندىق كوممۋنالدىق قىزمەتتەر ىسكە قوسىلادى.
2026-2028 جىلدارى كوممۋنالدىق رەسۋرستاردى ەسەپتەگىش قۇرالداردى جاپپاي ورناتۋ جانە ەسەپكە الۋ جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل سۋ, جىلۋ جانە ەلەكتر ەنەرگياسى بويىنشا اقىلدى ەسەپتەگىشتەردى ەنگىزۋدى جانە دەرەكتەردى اۆتوماتتاندىرىلعان جيناۋدى قامتيدى.
2026 جىلى «ەنەرگەتيكا جانە كوممۋنالدىق سەكتوردى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا 2,8 مىڭ شاقىرىم سۋ بۇرۋ جەلىلەرىن جانە 5 مىڭ شاقىرىم سۋ قۇبىرى جەلىلەرىن جاڭارتۋ جوسپارلانعان. ناتيجەسىندە 2030 جىلعا قاراي ولاردىڭ توزۋ دەڭگەيى تيىسىنشە 33% جانە 41%-عا دەيىن تومەندەتىلەدى.
ونەركاسىپتە ستاندارتتاردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن بەكىتە وتىرىپ, كەڭ اۋقىمدى تسيفرلاندىرۋعا كوشۋ كۇتىلىپ وتىر. 2026 جىلى نورماتيۆتىك بازا قالىپتاستىرىلىپ, ال 2027 جىلدان باستاپ تسيفرلىق ەگىزدەر ونەركاسىپتىك كاسىپورىندار ءۇشىن مىندەتتى ستاندارتقا اينالادى. بۇل نەگىزگى وندىرىستىك پروتسەستەردىڭ باسقارىلاتىن تسيفرلىق كونتۋرعا كوشەتىنىن بىلدىرەدى.
كەلەسى كەزەڭ – گەولوگيالىق بارلاۋدا Big Data جانە جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋ. ماقسات – گەولوگيالىق دەرەكتەردىڭ كەمىندە 90%-ىن قامتۋ, ارحيۆتەردى ماشينا وقيتىن فورماتقا كوشىرۋ جانە 3D-ۆيزۋاليزاتسياسى بار قۇرىلىمدالعان گاج-بازا قۇرۋ. بۇل شاشىراڭقى دەرەكتەردەن ينتەراكتيۆتى ءۇش ولشەمدى جەر قويناۋى كارتاسىنا كوشۋگە جانە جاساندى ينتەللەكت شەشىمدەرىن جەر قويناۋىن پايدالانۋدىڭ بىرىڭعاي پلاتفورماسىمەن تولىق ينتەگراتسيالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
مينيسترلىك تاراپىنان 2026-2030 جىلدارعا ارنالعان جەڭىل ونەركاسىپتى دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارىن جانە توقىما ونەركاسىبىن دامىتۋ جونىندەگى جول كارتاسىن بەكىتۋ, سونداي-اق جەڭىل ونەركاسىپ تاۋارلارىن مىندەتتى تاڭبالاۋ مەن قاداعالاۋدى ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلەدى.
بيىل جالپى سوماسى 1,7 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىن شامامەن 200 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. بۇل جوبالاردى ىسكە قوسۋ ناتيجەسىندە 19,4 مىڭعا جۋىق تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلادى. ولاردىڭ قاتارىندا: جامبىل وبلىسىندا مينەرالدىق تىڭايتقىشتار ءوندىرۋ («ەۆروحيم-قاراتاۋ»), پاۆلودار وبلىسىندا فەرروسيليتسي ءوندىرۋ(«Mineral Product International»), پاۆلودار وبلىسىندا ۇستالىق-بانداجدىق كەشەن(«Railcast systems»), جۇك اۆتوموبيلدەرى مەن جول-قۇرىلىس تەحنيكاسىن ءوندىرۋ («Barys Truck Manufactory»), قاراعاندى وبلىسىندا HOWO جۇك اۆتوموبيلدەرىن ءوندىرۋ («Saran Machinery») جوبالارى بار. بارلىق جوبالار تولىق قۋاتىنا شىققان كەزدە ءوندىرىس كولەمى شامامەن 2,3 ترلن تەڭگەنى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە ەكسپورتقا 0,5 ترلن تەڭگە كولەمىندە ءونىم شىعارۋ, يمپورتتى الماستىرۋ – 1,5 ترلن تەڭگە سوماعا جوسپارلانعان.
القا وتىرىسىنىڭ قورىتىندىلارىقورىتىندى سوزىندە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكليار ۇكىمەت 2026 جىلعى مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋعا تەرەڭ ساياسي ترانسفورماتسيا جاعدايىندا كىرىسكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل ترانسفورماتسيانىڭ نەگىزىن بۇكىلحالىقتىق تالقىلاۋعا شىعارىلعان جاڭا كونستيتۋتسيا قالاپ وتىر.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى ەكونوميكانى ترانسفورماتسيالاۋداعى نەگىزگى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءبىرى ەكەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
«جاڭا كونستيتۋتسيالىق ارحيتەكتۋرا, ءبىر پالاتالى پارلامەنتكە – قۇرىلتايعا كوشۋ جانە حالىق كەڭەسىن قۇرۋ اتقارۋشى بيلىك قىزمەتىنىڭ قوعامدىق باقىلاۋىن كۇشەيتەدى. مينيسترلىك ءۇشىن بۇل – ەسەپتىلىكتىڭ جاڭا دەڭگەيى. ەندى قابىلداناتىن ءاربىر شەشىم جاڭا كونستيتۋتسيادا بەكىتىلگەن قوعامدىق سۇرانىستارعا سايكەس بولۋى ءتيىس. بۇل سىزدەردىڭ ۇجىمدارىڭىزعا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى», دەدى رومان سكليار.
القا وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە رومان سكليار مينيسترلىك باسشىلىعىنا بىرقاتار نەگىزگى باعىتتىڭ ىسكە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى. ونىڭ ىشىندە: 5 جىلعا ارنالعان ءتيىمدى ينۆەستيتسيالىق جوبالارى بار ورتا مەرزىمدى جوسپار ازىرلەۋ, كادرلىق الەۋەتتى دامىتۋ, ءبىر اي مەرزىم ىشىندە اەا دامۋىنىڭ جاڭا مودەلىن ەنگىزۋ, سيرەك جانە سيرەك جەر مەتالدارى بويىنشا جوسپاردى وزەكتەندىرۋ, قۇرامىندا باعالى مەتالدارى بار شيكىزاتتى اكەتۋدى جانە زەرگەرلىك بۇيىمدار ەكسپورتىن نورماتيۆتىك رەتتەۋ, جەڭىل ونەركاسىپتى دامىتۋ جوسپارىن قابىلداۋ, گەولوگيالىق-گەوفيزيكالىق زەرتتەۋ كولەمىن 2,2 ملن شارشى شاقىرىمعا دەيىن كەڭەيتۋ جانە 1:50 000 ماسشتابقا كوشۋ, جاڭا قۇرىلىس كودەكسىنىڭ نورماتيۆتىك بازاسىن ەنگىزۋ, گرادكاداستر جۇيەسى بويىنشا جۇمىستى كۇشەيتۋ, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جانە يپوتەكالىق باعدارلامالاردى ىنتالاندىرۋ, سونداي-اق تسيفرلاندىرۋ جىلى شەڭبەرىندە ۇلتتىق ونەركاسىپتىك اقپاراتتىق جۇيەنى ىسكە قوسۋ, جەر قويناۋى كاداسترىن تسيفرلاندىرۋ, جاساندى ينتەللەكتى بار گەوبازانى دامىتۋ, «e-Qurylys» جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جانە اگسك-3 كەلىسىمى ارقىلى سمەتالىق ءىستى تسيفرلاندىرۋ بار.
جالپى القا وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا جانە ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا بەرىلگەن تاپسىرمالاردى ەسكەرە وتىرىپ, الداعى جۇمىستىڭ باسىم باعىتتارى ايقىندالدى.
جاساندى ينتەللەكت وتاندىق ونەركاسىپتى قالاي وزگەرتەدى؟