«اۋىل اماناتى» جاستاردى قولدايدى

بىلتىر سولتۇستىك قازاق­ستان وبلىسىندا «اۋىل اماناتى» باع­دار­­لاماسى بويىنشا 1,3 ملرد تەڭگە كولە­مىن­دەگى 134 ءوتىنىم قابىل­دان­عان. «اۋىل اماناتى» بويىنشا ميكرونەسيە بەرەتىن «سولتۇستىك» اكك ءبولىم باسشىسى تالعات جۇمابەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, تەرىسكەي جاس­تارىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن وركەن­دە­تۋ­گە دەگەن بەلسەندىلىگى جوعارى. باعدارلاماعا وبلىستىڭ بارلىق اۋدانىنداعى جاستار قاتىسقان. ولار مال, وسىمدىك ءوسىرۋ, تۋريزم مەن بالىق ءوندىرىسىن دامىتۋ ماق­ساتىندا شاعىن نەسيە العان.  سونىمەن قاتار  جيھاز جاساۋعا ار­نالعان جابدىقتار ساتىپ الۋ, كولىك جۋ ورىندارىن اشۋ سياقتى باعىتتارعا دا قارجى بەرىلگەن.

بارلىق 134 جوبانىڭ 43-ىنە قولداۋ ءبىلدىرىلىپ, 477,7 ملن تەڭگە بولىنگەن. جالپى ايتقاندا, وسى جوبانى ىسكە اسىرۋعا وبلىسقا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 1,5 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان.

بيىل باعدارلاماعا قاتىسۋ تالاپتارى ءبىرشاما جەڭىلدەتىلگەن. ەندى ميكرونەسيە الۋعا جۇمىسسىز ازاماتتار, جەكە كاسىپكەر رەتىندە تىركەلمەگەن ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار دا قاتىسا الادى. مىسالى, تاكسي ايداپ جۇرگەندەر اۋىل­عا بارىپ, شارۋاشىلىق باس­تاي­مىن, مال وسىرەمىن دەسە قۇبا-قۇپ. سونىمەن قاتار قىزمەتىن ۋا­قىت­شا توقتاتقان جەكە كاسىپكەر­لەر دە ءوتىنىش بەرە الادى.

«ميكرونەسيە ماقۇلدانعاننان كەيىن ازامات مىندەتتى تۇردە جەكە كاسىپكەر رەتىندە تىركەلۋى كەرەك. كەلىسىمشارت مەرزىمى بىتكەنشە سول مارتەبەنى ساقتاۋعا ءتيىس. سونداي-اق بيزنەس جوباسى قارىز الۋشى تىركەلگەن جەردە جۇزەگە اسىرىلۋى قاجەت. باسقا وبلىستىڭ اۋما­عىنا بارىپ بيزنەس جۇرگىزۋگە رۇقسات جوق. باعدارلاما اياسىندا عي­ماراتتار مەن تۇرعىن ۇيلەردى ساتىپ الۋ نەمەسە سالۋ, ولاردى جالعا بەرۋ, جەڭىل اۆتوكولىك الۋعا بول­مايدى. جاقىن تۋىستاردان اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىن ساتىپ الۋ, سونداي-اق كوتەرمە مەن بول­شەك ساۋداعا نەسيە بەرۋگە تىيىم سالىنادى», دەيدى  تالعات جۇمابەكوۆ.

ميكرونەسيەنىڭ  ەڭ جوعارى سوماسى – 2 500 اەك-كە دەيىن, ياعني 10,8 ملن تەڭگەگە دەيىن ارتقان. ال اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەۋ مەن كووپەراتيۆتەردى دامىتۋ جوبالارى ءۇشىن بۇرىنعىدان دا كوبەيىپ, 34,6 ملن تەڭگەگە دەيىن بەرىلەدى.

وبلىستا بىلتىر «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا 242 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعان. وبلىستىق  اۋىل شارۋاشىلىعى جانە جەر قاتى­ناس­تارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى داۋرەن توقۋجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, «اۋىل اماناتى» جوباسى اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋعا, تۇرعىنداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا ۇلكەن كومەك. وبلىستا «اmanat» پارتياسىنىڭ فيليالى جانە كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن بىرلەسىپ, باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ بويىنشا بارلىق اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىن وقىتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. «باعدارلاما اياسىندا اۋىلدىق جەرلەردە بىرەگەي كاسىپورىندار اشىلىپ, تۇتاس وتبا­سى­لاردى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرىلدى. باع­دار­­لامانى ىسكە اسىرۋدىڭ جار­­­قىن مىسالدارىنىڭ ءبىرى – قىزىلجار اۋدانى بەسكول اۋىلىن­دا اشىلعان «سەمەينايا فەرما» جك شارۋاشىلىعىن ايتۋعا بولادى. مۇندا ءۇش ينكۋباتوردىڭ كومەگىمەن بودەنە ءوسىرۋ جولعا قويىلعان. قۇس شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى سىيىمدىلىعى – 1 500 بودەنە, قازىر مۇندا 500-گە جۋىق امەريكالىق تەحاس جانە ەستون تۇقىمدى بودەنە بار»,  دەيدى داۋرەن توقۋجانوۆ.

كووپەراتسيا قۇرۋ بو­يىنشا دا بىرنەشە جوبا قولعا الىن­عان. «بۇل باعىتتا 6 ءوتىنىم ءتۇستى, ولاردىڭ ءبارى قارجىلاي قول­داۋ­عا يە بولدى. بەس كووپەراتيۆ مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى, ال ءبىر  كووپەراتيۆ ءسۇت ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋدى قولعا الدى. الداعى ۋاقىتتا اۋىل شا­رۋا­شىلىعى كووپەراتيۆتەرىن دا­مىتۋ جالعاسادى, «اۋىل اما­ناتى» باعدارلاماسىنا قاتى­ساتىن ءار اۋىلدىق وكرۋگتە كووپەراتيۆتەر قۇرىلىپ, جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار تارتىلادى», دەدى باسقارما باسشىسى.

باعدارلامانىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىمەن وبلىستىق ەكونوميكا باسقارماسى اۋىلدىق جەرلەردە دامىتۋعا بولاتىن سالالار بويىنشا ساراپتاما جۇرگىزگەن. ساراپتاما قورىتىندىسى بو­يىنشا قۇس شارۋاشىلىعى مەن ەت وندىرىسىمەن اينالىساتىن ازاماتتار قاتارى باسىم ەكەنى انىقتالعان. «وسى سالادا جۇمىس ىستەپ جاتقان 190-عا جۋىق اۋىلدىق وكرۋگ بار. ەگىنشىلىك پەن جىلىجاي شارۋاشىلىعى 186 اۋىلدىق وكرۋگتە قولعا الىنعان. كەيبىر ەلدى مەكەننىڭ تۇرعىندارى ارا, بالىق شارۋاشىلىعىمەن, تەرى وڭدەۋمەن اينالىسادى. ەندى وبلىس باسشىلىعى جىلىجايلاردا گۇل ءوسىرۋ مەن كوكونىستەردى كونسەرۆىلەۋ, ءجۇن مەن تەرى وڭدەۋ, قۇرىلىس ما­تەريال­دارىن شىعارۋ سەكىلدى باعىت­تاردى قولداۋعا كوبىرەك كوڭىل بولمەك.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى