دەپۋتات: ستراتەگيالىق ماڭىزى بار ەنەرگەتيكالىق جوبالار ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسپاعان

«پرەزيدەنت جىلدار بويى قوردالانعان جانە اي سايىن ۋشىعىپ بارا جاتقان جۇيەلى پروبلەمالاردى تەك ەكونوميكالىق جوسپارلارعا عانا ەمەس, ازاماتتاردىڭ ءومىرى مەن قاۋىپسىزدىگىنە دە تىكەلەي قاتەر توندىرەتىن «كوممۋنالدىق ايداھارعا» تەڭەدى.

پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, قازىرگى ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ كولەمى 123 ملرد كيلوۆاتت-ساعات – ەل ءۇشىن شەكتى دەڭگەيگە, ال كەيبىر اسپەكتىلەردە قاۋىپتى دەڭگەيگە جەتتى. ءبىز تسيفرلاندىرۋدى جەدەلدەتۋدى, جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋدى جانە دەرەكتەردى وڭدەۋ ورتالىقتارىن سالۋدى ستراتەگيالىق ماقساتتار رەتىندە ايقىندادىق. الايدا, قازىرگى زامانعى داتا-ورتالىقتاردىڭ ەنەرگيا تۇتىنۋ دەڭگەيى ءىرى ونەركاسىپتىك كاسىپورىندارمەن تەڭ ەكەنىن ەسكەرمەسەك, بۇل مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ مۇمكىن ەمەس. جاڭا گەنەراتسيا كوزدەرى ىسكە قوسىلمايىنشا, تسيفرلىق ترانسفورماتسيا بويىنشا اۋقىمدى جوسپارلاردىڭ ناقتى ناتيجە بەرمەۋ قاۋپى بار», دەدى دەپۋتات.

ەدىل تەرەكباي ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە قازاقستاننىڭ باي رەسۋرستىق الەۋەتىنە قاراماستان, ەنەرگەتيكالىق جۇيەمىزدىڭ بەرىكتىك قورى ەڭ تومەنگى شەككە جەتتى, ياعني ەل ءىس جۇزىندە «ەنەرگەتيكالىق تىعىرىققا» تىرەلدى. بۇل ەسكىرگەن تەحنولوگيالارمەن جۇمىس ىستەيتىن ەنەرگەتيكالىق نىساندار مەن ينفراقۇرىلىمنىڭ ابدەن توزۋىنا جانە زاماناۋي شەشىمدەردى قولدانا وتىرىپ, ۋاقتىلى جاڭعىرتىلماۋىنا بايلانىستى.

«مىسالى, مۇناي-گاز سەكتورىن ەسەپتەمەگەندە, ەلىمىزدەگى كومىر قورى 33 ملرد تونناعا باعالانادى, بۇل ءتيىمدى پايدالانعان جاعدايدا 3 عاسىرعا جەتەدى. كورشىلەرىمىز كومىر وتىنىمەن جۇمىس ىستەيتىن ەكولوگيالىق تازا ءارى يكەمدى گەنەراتسيانى يگەرىپ ۇلگەردى. ال ءبىز ءالى كۇنگە دەيىن زياندى ءارى ءتيىمسىز ەسكى تەحنولوگيالاردى جاماپ-جاسقاپ ۇستاپ وتىرۋعا ءماجبۇرمىز.

وسىعان بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى كومىر گەنەراتسياسىن دامىتۋدى ۇلتتىق جوبا دەڭگەيىنە شىعارۋ تۋرالى ناقتى تاپسىرما بەردى. اڭگىمە ەسكى, ەكولوگيالىق تۇرعىدان ءتيىمسىز تەحنولوگيالارعا قايتا ورالۋ تۋرالى ەمەس, تيىمدىلىگى جوعارى جانە قورشاعان ورتاعا تۇسەتىن سالماعى مينيمالدى جاڭا بۋىن ەلەكتر ستانتسيالارىن سالۋ تۋرالى بولىپ وتىر», دەدى دەپۋتات.

ە.جاڭبىرشيننىڭ سوزىنشە, ەكونوميكانى سەنىمدى ءارى تۇراقتى ەنەرگيامەن قامتاماسىز ەتپەيىنشە, يندۋستريالاندىرۋ ناقتى مازمۇنىنان ايىرىلادى, ال تسيفرلاندىرۋ تەك دەكلاراتسيا كۇيىندە قالۋ قاۋپى بار.

«قازىرگى كەزەڭنىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى – ستراتەگيالىق ماڭىزى بار ەنەرگەتيكالىق جوبالاردىڭ كوپ جىلدار بويى قاعاز جۇزىندە قالىپ, ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسپاۋى. بۇنى جاي عانا باسقارۋشىلىق كەشىگۋ ەمەس, قوعامداعى الەۋمەتتىك تۇراقتىلىققا تىكەلەي اسەر ەتەتىن فاكتور رەتىندە قاراستىرۋ كەرەك. قوعام جادىندا ساقتالعان بىرقاتار وقيعالار بۇل ماسەلەنىڭ قانشالىقتى كۇردەلى ەكەنىن ايقىن كورسەتەدى», دەدى ە.تەرەكباي ۇلى.

دەپۋتات ءوز سوزىندە, 2022 جىلدىڭ قىسىندا ەكىباستۇز قالاسىندا جىلۋ بەرۋ جۇيەسىندە ءىرى اپاتتار بولعانىن جانە ءدال سول كەزەڭدە ريددەر قالاسىندا دا وسىنداي جاعداي قايتالانعانىن تىلگە تيەك ەتتى. 

«بۇل دەرەكتەر بۇل جەردە كەزدەيسوق وقيعالار ەمەس, جىلدار بويى جيناقتالعان جۇيەلى پروبلەمالاردىڭ كورىنىسى ەكەنىن دالەلدەيدى.

وكىنىشكە قاراي, بۇگىندە مۇنداي الاڭداتارلىق بەلگىلەر ءارتۇرلى ايماقتاردا قايتالانىپ جاتىر. بيىلعى جىلىتۋ ماۋسىمىندا اقتاۋ جانە تەمىرتاۋ قالالارىندا جىلۋمەن قامتۋ ماسەلەلەرى تىركەلدى. ءاربىر وسىنداي جاعداي «كوممۋنالدىق ايداھاردىڭ» ءالى دە بولسا تولىق اۋىزدىقتالماعانىن كورسەتەدى», دەدى دەپۋتات.

مەملەكەت باسشىسى بەلگىلەگەن 20 ناۋرىزعا دەيىنگى مەرزىمدى ەسكەرە وتىرىپ, ەدىل جاڭبىرشين وسىعان بايلانىستى رومان سكلياردان كەلەسى ماسەلەلەر بويىنشا ناقتى ءارى تولىق اقپارات بەرۋدى سۇرادى

ء«بىرىنشى. كوكشەتاۋ, سەمەي جانە وسكەمەن قالالارىندا جىلۋ-ەلەكتر ورتالىقتارىنىڭ قۇرىلىسى وسى ۋاقىتقا دەيىن قانداي سەبەپتەرمەن باستالماعان؟

ەكىنشى. ەكىباستۇزداعى گرەس-2-ءنى كەڭەيتۋ جوباسىنىڭ قازىرگى مارتەبەسى قانداي جانە گرەس-3 قۇرىلىسىن باستاۋ قاشان جوسپارلانعان؟

ءۇشىنشى. كۋرچاتوۆ قالاسىنداعى ەلەكتر ستانتسياسىن ۋاقتىلى پايدالانۋعا بەرۋ ءۇشىن قانداي ناقتى شارالار قابىلدانىپ جاتىر؟

ءتورتىنشى. ەكولوگيالىق جۇكتەمەنى ازايتۋ ءۇشىن ۇلتتىق جوبا اياسىندا كومىر گەنەراتسياسىنىڭ قانداي زاماناۋي تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ جوسپارلانىپ جاتىر؟

بەسىنشى. مەملەكەت باسشىسى گاز گەنەراتسياسىن دامىتۋدى جانە گيدروەنەرگەتيكانىڭ يگەرىلمەگەن الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانۋدى ەنەرگيا جۇيەسىن تەڭگەرىمدەۋ, جۇكتەمە اۋىتقۋلارىن وتەۋ جانە جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن ينتەگراتسيالاۋ قۇرالى رەتىندە قاراستىرۋ قاجەتتىگىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. ۇكىمەتتىڭ وسى باعىتتاردى دامىتۋ بويىنشا قانداي ناقتى جوسپارلارى بار؟», دەگەن سۇراقتار قويدى دەپۋتات ە.جاڭبىرشين.

دەپۋتاتتىڭ ءتۇيىندى سوزىنشە, ازاماتتار مەملەكەتتىڭ تيىمدىلىگىن ستراتەگيالىق باعدارلامالار مەن ەسەپتەرگە قاراپ ەمەس, ءوز ۇيلەرىندەگى تۇراقتى جىلۋ مەن جارىققا قاراپ باعالايدى. ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى بۇدان بىلاي كەزەك كۇتتىرمەيدى.

ەل ەكونوميكاسى قالاي ءوسىپ جاتىر: دەپۋتات قاراپايىم سوزبەن ءتۇسىندىرىپ بەردى