ءماجىلىس دەپۋتاتى, «AMANAT» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى ءمۇتالى ءابۇتالىپ ۇكىمەتكە دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, ەل اۋماعىندا جاسىرىن باقىلاۋعا ارنالعان تەحنيكالىق قۇرىلعىلاردىڭ باقىلاۋسىز اينالىمى مەن جاڭا بۋىنداعى اۆتوموبيلدەر ارقىلى جەكە دەرەكتەردىڭ شەتەلگە كەتۋ قاۋپىنە نازار اۋداردى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ەلىمىزدە تەحنيكالىق قۇرىلعىلار نارىعى ءىس جۇزىندە رەتتەلمەگەن ءارى ءتيىستى باقىلاۋدان تىس قالىپ وتىر. GPS ترەكەرلەرى, GSM ماياكتارى, ميني-كامەرالار, داۋىس جازعىشتار جانە ونلاين پلاتفورمالار ارقىلى ليتسەنزياسىز نەمەسە سەرتيفيكاتسىز ساتىلاتىن ەلەكتروندىق قۇرىلعىلاردىڭ نارىقتا ەركىن قولجەتىمدى بولۋى ازاماتتاردىڭ جەكە ومىرىنە ەلەۋلى قاتەر ءتوندىرىپ وتىر.
«وسى قۇرىلعىلار ارقىلى ەل ازاماتتارىن زاڭسىز باقىلاۋعا الۋ مۇمكىندىگى بار. بۇل ازاماتتاردىڭ جەكە ءومىرى مەن وتباسىلىق قۇپياسىن قورعاۋ قۇقىعىنا قاۋىپ ءتوندىرىپ قانا قويماي, جەكە دەرەكتەردى زاڭسىز جيناۋ, بوپسالاۋ, قىسىم كورسەتۋ جانە كورپوراتيۆتىك تىڭشىلىق سياقتى تاۋەكەلدەردى ارتتىرادى», دەدى دەپۋتات.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, قازىر بانك كارتاسى مەن ينتەرنەتكە قولجەتىمدىلىگى بار كەز كەلگەن ادام اقپاراتتى جاسىرىن الۋ ءۇشىن تەحنيكالىق قۇرالدى وڭاي ساتىپ الا الادى. بۇل رەتتە قىلمىستىق كودەكستىڭ 399-بابىندا مۇنداي قۇرىلعىلاردى وندىرۋگە, ساتىپ الۋعا, ساتۋعا جانە پايدالانۋعا تىيىم سالىنعانىنا قاراماستان, ولاردىڭ جاپپاي اينالىمى كەشەندى قۇقىقتىق رەتتەۋدەن تىس قالىپ وتىر.
دەپۋتات قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ رەيدتىك ءىس-شارالارى بارىسىندا داۋىس جازعىشى بار قالامدار, تۇرمىستىق زاتتارعا جاسىرىلعان بەينەكامەرالار, كوزىلدىرىك جانە فلەشكا تۇرىندەگى قۇرىلعىلاردىڭ ساتىلۋى انىقتالعانىن العا تارتتى.
«الماتى, تەمىرتاۋ جانە باسقا دا ايماقتاردا ميني-كامەرالار مەن GSM جۇيەلەرى تاركىلەندى, كەيبىر ساتۋشىلار قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. الايدا بۇل شارالار جۇيەلى ەمەس, تەك جەكە جاعدايعا قاتىستى. نارىق ەش كەدەرگىسىز جۇمىسىن جالعاستىرىپ, اۋقىمىن كەڭەيتىپ وتىر. ەرەكشە الاڭداۋشىلىق تۋدىراتىن جايت – سىرتتان قاراعاندا زاڭدى, كەڭ تارالعان ءارى سانگە اينالعان جاڭا بۋىن قۇرىلعىلاردىڭ اقپاراتتى جاسىرىن تىركەۋ مۇمكىندىگىنە يە بولۋى», دەدى دەپۋتات.
سونداي-اق ول مۇنداي قۇرىلعىلاردىڭ قاۋىپىن تەك سىرتقى بەلگىسىنە قاراپ باعالاۋ قاتە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ سوزىنشە, شەشۋشى ءرولدى قۇرىلعىنىڭ ءپىشىنى ەمەس, باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتىلۋى مەن قولدانىلۋ ءتاسىلى ايقىندايدى.
دەپۋتاتتىق ساۋالدا جاڭا بۋىنداعى اۆتوموبيلدەرگە, سونىڭ ىشىندە وتاندىق نارىقتا اسا ۇلكەن سۇرانىسقا يە قىتاي اۆتوموبيلدەرىنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.
«سونىمەن قاتار جاڭا بۋىنداعى اۆتوموبيلدەر, سونىڭ ىشىندە اسا ۇلكەن سۇرانىسقا يە قىتاي اۆتوموبيلدەرى, شەتەلدىك سەرۆەرلەر مەن پايدالانۋشى اككاۋنتتارى ارقىلى جۇمىس ىستەيدى. بۇل ەلىمىزدىڭ ازاماتتارىنا قاتىستى دەرەكتەردىڭ, سونىڭ ىشىندە قوزعالىس مارشرۋتتارى مەن پايدالانۋشىلىق اقپاراتتىڭ, شەتەلدىك يۋريسديكتسيالاردا وڭدەلۋىنە اكەلەدى. قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا, شەتەلدىك كومپانيالار ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزدىڭ بارلىق قوزعالىستارى مەن باسقا دا ارەكەتتەرىن باقىلاپ, تالداي الادى. مۇنداي اۆتوموبيلدەردىڭ فۋنكتسيالارىنىڭ قاشىقتىقتان شەكتەلۋى نەمەسە اجىراتىلۋى فاكتىلەرى بار», دەدى ول.
ءمۇتالى ابۇتالىپ حالىقارالىق تاجىريبەدە مۇنداي ەلەكترونيكانىڭ «قاتاڭ باقىلاۋعا الىنعان» ساناتقا جاتاتىنىن ەسكە سالدى. وندا مىندەتتى سەرتيفيكاتتاۋ مەن ليتسەنزيالاۋ تالاپتارى قويىلىپ, ازاماتتىق ماقساتتاعى قۇرىلعىلار مەن ارنايى تەحنيكانىڭ ارا-جىگى ناقتى اجىراتىلادى. بۇل ءتاسىل ازاماتتاردىڭ جەكە ومىرىنە جاسىرىن قول سۇعىلۋىنان قورعايتىنىن جانە تەرىس ماقساتتا پايدالانۋدىڭ الدىن الاتىنىن اتاپ ءوتتى.
«قالىپتاسقان احۋال الاڭداتپاي قويمايدى. ويتكەنى كەز كەلگەن ازامات جاسىرىن باقىلاۋعا الىنۋى مۇمكىن. الايدا ازاماتتاردى مۇنداي جاعدايدا قورعاۋ مەحانيزمدەرى ءالى تولىق جەتىلمەگەن», دەدى ءمۋتالى ءابۇتالىپ.
وسىعان بايلانىستى دەپۋتات بىرقاتار ناقتى شارا قابىلداۋدى سۇرادى. اتاپ ايتقاندا:
ازاماتتاردىڭ جەكە ءومىرى مەن جەكە جانە وتباسىلىق قۇپياعا كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ; جاسىرىن باقىلاۋعا ارنالعان قۇرىلعىلاردى ساتۋدى سەرتيفيكاتتاۋ جانە ليتسەنزيالاۋدى مىندەتتەۋ; ىشكى ىستەر مينيسترلىگى, جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى, باس پروكۋراتۋرانىڭ قاتىسۋىمەن قۇرىلعىلار اينالىمىن باقىلاۋ شاراسىن بەلگىلەۋ; ەلىمىزدىڭ اۋماعىندا ساتىلاتىن جانە پايدالانىلاتىن جاڭا بۋىنداعى اۆتوموبيلدەر بويىنشا پايدالانۋشى اككاۋنتتارى مەن دەرەكتەردى وڭدەۋ سەرۆەرلەرىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا ورنالاستىرۋدى جانە ولاردىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى زاڭناماسىنا سايكەس جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋدى; وسى قۇرىلعىلاردىڭ اينالىمىن رەتتەۋ ءۇشىن كەشەندى قۇقىقتىق جانە باقىلاۋ تەتىگىن ازىرلەۋ.