كەشىكتىرىلمەۋى ءتيىس
الماتىداعى دوستىق ءۇيىنىڭ ءباسپاسوز زالىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ تۋرالى جاساعان ۇسىنىسىنا وراي «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ الەمدىك قورى» بريفينگ وتكىزدى.
– ءبىز مەرزىمىنەن بۇرىن پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ يدەياسىن قولدايمىز, – دەدى «قازاقستان رەسپۋبليكاسى الەمدىك قورى» الماتى قالالىق قوعامدىق قايىرىمدىلىق قورىنىڭ توراعاسى شايح قازبەك ءالتاي ۇلى. – ءبىز قازاقستان قوعامىنا سايلاۋدى وتكىزۋگە بەلسەندى تۇردە اتسالىسۋ يدەياسىن عانا ۇسىنىپ وتىرعان جوقپىز, سونداي-اق, الەمدىك قوعامداستىقتىڭ ەلىمىزدە بولىپ جاتقان ساياسي ۇدەرىستەردى دۇرىس قابىلداۋىنا ىقىلاس بىلدىرۋدەمىز. «مەنىڭ ايتايىن دەگەنىم, ءدال قازىرگى جاعدايدا «مەرزىمىنەن بۇرىن» دەگەن ءسوز دۇرىس قولدانىلماي تۇرعان سياقتى كورىنەدى. ويتكەنى, پرەزيدەنتتىك سايلاۋ – بۇل ءاردايىم مەملەكەتىمىزدىڭ جاڭا ەلەۋلى كەزەڭىندە نەمەسە ءوز دامۋىنىڭ جاڭا مارتەبەسىندە داميتىن جولىمىزدى تاڭداۋ نەمەسە جاڭارتۋ دەپ ەسەپتەيمىز. پرەزيدەنتتىك سايلاۋ – بۇل وزگەرگەن جاعدايعا سايكەس ەلىمىزدىڭ دامۋ ستراتەگياسىن تۇزەتۋ, ال بۇل شىن مانىندە ۋاقىتىندا جاسالۋى ءتيىس, ياعني كەشىكتىرىلمەۋى كەرەك», دەپ تۇيىندەدى ويىن شايح قازبەك ءالتاي ۇلى. قازاقستانعا بەيبىتشىلىكتى سۇيەتىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى سياقتى كوپۇلتتى جانە كوپكونفەسسيالى ەلدەگى حالىق اراسىنداعى بەيبىتشىلىك پەن دوستىققا كەپىلدىك بەرەتىن جانە سولاردى جاقتايتىن پرەزيدەنت كەرەك. حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ بەرگەن باعالارىنا سايكەس, 2015 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا ۋشىعا تۇسەتىن داعدارىس 2016-2017 جىلدارعا دەيىن سوزىلادى. قازاقستان بۇل تالاپتاردى سايلاۋدى انىقتاپ بولعان سوڭ قارسى الۋعا دايار بولۋى ءتيىس. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىندەگى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى باستاما ەتىپ كوتەرۋ فاكتىسى قازاقستان پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنىڭ بەيبىتشىلىگى مەن رۋحاني كەلىسىمى ساياساتىنىڭ نەگىزگى ۆەكتورىن, سونداي-اق, الەمدەگى بۇكىل حالىقپەن ۇيلەسىمدى, دوستىق قارىم-قاتىناستا ءومىر ءسۇرۋدى كورسەتەدى. سونىمەن قاتار, ن.ءا.نازارباەۆتىڭ G-Global يدەياسى كوبىنە ەكونوميكا, اۋماق, اسكەري قۋات نەمەسە اقپاراتتىق اسەر الەۋەتىنىڭ كولەمىنە قاراماستان, الەمدەگى بارشا حالىق پەن ۇلتتاردىڭ تەڭ قۇقىلى دەپ قارايتىن كوزقاراسىنان بايقالادى. «جاراسىم» رەسپۋبليكالىق جاستار ۇيىمىنىڭ توراعاسى راسۋل احمەتوۆ وسىلاي دەي كەلىپ, جۋرناليستەر قويعان سۇراقتارعا جاۋاپ قايتاردى.
شارافاددين ءامىروۆ,
«ەگەمەن قازاقستان». الماتى.
قازاقستان جولى ايقىن
بيىلعى جىلدىڭ 14 اقپان كۇنى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كەڭەسى قازاقستاندا مەرزىمىنەن بۇرىن پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ تۋرالى باستاما كوتەرگەنى بارشامىزعا ايان. جالپى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ بۇل ۇسىنىسىن ءوزىم جۇرگەن جەرلەردە قالىڭ بۇقارانىڭ, ياعني بارشا حالىقتىڭ, زيالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ ءبىراۋىزدان قولداپ, وڭ پىكىر ءبىلدىرىپ جاتقانىنىڭ كۋاسى بولدىم. بۇگىندە الەمدەگى قارجىلىق قيىنشىلىقتار مەن گەوساياسي جاعداي, تۇراقسىزدىق ورناعان ۋكرايناداعى اسكەري قاقتىعىستار تۇسىندا قازاقستان ءوزىنىڭ قارقىندى دامۋ جولىن تاڭداپ الدى. ەلىمىزدىڭ باستى باعدارى بولعان «ماڭگىلىك ەل» يدەياسى مەن «نۇرلى جول» باعدارلاماسىندا ايتىلعانداي, حالىقتىڭ قالاۋى – تىنىشتىق, بەيبىتشىلىك, تاتۋلىق. ال بۇعان اسكەري ادام رەتىندە ايتارىم, ەلىمىزدەگى تاتۋلىق پەن بەيبىتشىلىكتىڭ تۇراقتى كەپىلى بولا بىلگەن ەلباسى –تاۋەلسىز قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ نەگىزىن سالۋشى. پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ قارۋلى كۇشتەردىڭ مەملەكەت ومىرىندەگى ءرولى مەن ماڭىزىن تەرەڭ ءتۇسىنىپ, تاۋەلسىز ەلدىڭ قورعانىس سالاسىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنا تىكەلەي باسشىلىق ەتىپ كەلەدى. تاۋەلسىزدىك ورناعاننان بەرى قاراي تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ەلدىڭ قارۋلى كۇشتەرىنىڭ قالىپتاسۋىنا بەلسەنە ارالاسىپ, ونى زامانا تالاپتارىنا ساي جوعارى ساپادا جەتىلدىرۋ ماسەلەسىن باستى نازاردا ۇستاۋدا. سونىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدە تىنىشتىق ورناعان. سوندىقتان ءبىز دە «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ مۇشەسى رەتىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ بۇل باستاماسىن تولىقتاي قۇپتايتىنىمدى جەتكىزەمىن.
اباي تاسبولاتوۆ,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, گەنەرال-لەيتەنانت, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ مۇشەسى.
كوكەيگە قونعان كەلىسىم
تاتۋلىق, بىرلىك بولماعان جەردە بەرەكە بولمايدى. ال بەرەكەسىز ەشتەڭە دە وڭبايدى. بۇل – حالقىمىزبەن ءبىر جاساسىپ كەلە جاتقان ءتامسىل. ءبىزدىڭ قازاقستانداعى تۇراقتىلىقتىڭ, بەرەكەنىڭ تاعى ءبىر تاماشا كورىنىسى پاش ەتىلدى. ول جاقىندا عانا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مۇشەلەرىنىڭ پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ تۋرالى ۇسىنىس جاساۋى بولاتىن. قايتالاپ سوققان دۇنيەجۇزىلىك قارجى داعدارىسى الەمدەگى موينى وزىق ەلدەردىڭ ءوزىن ءارى-ءسارى كۇيگە ءتۇسىرىپ وتىر. كەلەسى جىلى ءبىزدىڭ ەلدە پارلامەنتتىك سايلاۋ مەن پرەزيدەنتتىك سايلاۋ ءبىر جىلعا كەلەتىندىكتەن, پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى بيىل وتكىزىپ جىبەرۋدى پارلامەنت تە دۇرىس دەپ تاپتى. «كەلىسىپ پىشكەن تون كەلتە بولماس» دەپ حالقىمىز بەكەر ايتپاعان ەكەن. وسى ۇسىنىس بارلىعىمىزدىڭ دا كوكەيىمىزگە قونىپ وتىر. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەل تىزگىنىن قولىنا العان سوناۋ 90-شى جىلداردىڭ وزىندە «الدىمەن – ەكونوميكا, سوسىن – ساياسات» دەگەن قاعيدانى باسشىلىققا العان بولاتىن. ەلباسىنىڭ وسى دانا ساياساتى ءوزىنىڭ جەمىسىن بەردى. شيرەك عاسىرعا تولمايتىن ۋاقىتتا قازاقستان ەكونوميكاسى بيىككە ورلەدى, سارىارقانىڭ توسىندە توتىداي تارانىپ استانا تۇر. وتكەن جىلى ەلىمىزدە ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ءبىرىنشى بەسجىلدىعى اياقتالدى. بەس جىلدىڭ ىشىندە قانشاما ءىس ءبىتتى دەسەڭشى! باسقانى بىلاي قويعاندا, قوستانايدا كەرەمەت جوبالار جۇزەگە استى. ماشينا جاساۋ دامىدى. قوستاناي وڭىرىندە العاش رەت دايىن ءونىم ءوندىرۋ, ياعني ۇقساتۋ ءىسى شيكىزات ءوندىرىسىن باسىپ وزدى. ءبىلىم سالاسىندا دا وزىق ادىستەمەلەر مەن تەحنولوگيا ەنگىزىلدى. قارجى داعدارىسى بۇيىردەن سىعىپ تۇرعاندا دا ەلىمىزدە الەۋمەتتىك باعدارلامالاردىڭ شەكەسى بۇزىلعان جوق. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وتكەن جىلى قازاقستان حالقىنا جولداعان «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» جولداۋىندا دامۋدىڭ دارا جولدارى كورسەتىلگەن. جولداۋدا ايتىلعان قاداۋ-قاداۋ ماسەلەلەر شەشىمىن تاپقان كەزدە ەلىمىزدىڭ دامۋ قادامى قارىشتاي تۇسەتىن بولادى. سونىمەن قاتار, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق جۇمىسى كەدىر-بۇدىرسىز جولعا ءتۇسۋى ءتيىس. ەلىمىز دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا ەنەتىن ۋاقىت تا الىس ەمەس. ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ وسى ماسەلەلەردىڭ بارلىعىن ءوزىنىڭ ەكونوميكالىق ساياساتىندا باستاعان بولاتىن. سونىمەن قاتار, حالىقارالىق جاعدايدىڭ دا قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىسپەن قوسارلانىپ, قىلپىلداپ تۇرعان جاعدايى بار. سوندىقتان وتكەلدە ات اۋىستىرماعانىمىز ابزال. وسى سەبەپتى ءبىزدىڭ ءبىلىم ورداسىنىڭ ۇجىمى سايلاۋدىڭ بيىل وتكىزىلگەنىن قولدايدى.
قۋات بايمىرزاەۆ, قوستاناي پەداگوگيكا ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى, پروفەسسور. قوستاناي.
قيىندىقتان نازارباەۆ شىعارادى
شىمكەنتتەگى «ارداگەرلەر ۇيىندە» وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسى, «ىرىس الدى – ىنتىماق» فورۋمى مەن قازاقستان جازۋشىلار وداعى وقو فيليالىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جيىن ءوتتى. وعان وبلىس جانە قالا, اۋدان ارداگەرلەرى, زيالى قاۋىم, باق وكىلدەرى قاتىستى. مۇندا پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ ماسەلەسىن كوتەرگەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ باستاماسى تالقىلاندى. وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى جەڭىسبەك ماۋلەنقۇلوۆ الەمدى شارپىعان داعدارىس پەن ءبىراز مەملەكەتتى قامتىعان گەوساياسات جاعدايىندا دۇرىس تاڭداۋ جاساۋ كەرەكتىگىن, مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەلدى وسى تىعىرىقتان امان-ساۋ الىپ شىعاتىندىعىنا سەنەتىندىگىن ايتتى. «ەلباسىنىڭ باستاۋىمەن «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى, ءۇيد باعدارلاماسى, «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» جولداۋى سىندى ۇزاق مەرزىمدى باعدارلامالار قابىلدانعان. وسىنداي ءساتتى مەملەكەتتىك ءىستى اياعىنا جەتكىزەتىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ», – دەدى ول. جيىنعا قاتىسۋشىلاردى سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋدى قولداۋعا شاقىردى. بەلگىلى جازۋشى, «ىرىس الدى – ىنتىماق» فورۋمىنىڭ حاتشىسى مارحابات بايعۇت: «ەلباسى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا ەلدىڭ ەكونوميكالىق جاعدايىن تالداي كەلە, 10 قاتەردى ساناپ تۇرىپ كورسەتكەن. بۇگىندە سول قاۋىپتى جاھان سەزىنىپ جاتىر. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى سونداي جاعدايدا نە ىستەۋ كەرەك, قانداي شەشىمدەر قابىلداناتىنىن تولىق, جان-جاقتى, تەرەڭ تالداپ, ىقتيمال جولداردى كورسەتتى. ءبىزدىڭ مەملەكەتتىڭ داعدارىس تولقىنىن ايتارلىقتاي سەزىنبەۋىن الدىن العان مەملەكەتتىك باعدارلامالار جاردەمدەستى. ىنتىماق – قازاق ەلىنىڭ ماڭگىلىك ستراتەگياسى. قازىرگىدەي قيىن جاعدايدا ەلباسى توڭىرەگىندە توپتاسۋىمىز, سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋىمىز كەرەك», – دەدى. ەڭبەك ارداگەرى «قۇرمەتتى قۇرىلىسشى» الدانازار قۇرمانباەۆ ءسوزىنىڭ قورىتىندىسىندا وڭتۇستىكتەگى قۇرىلىسشىلاردىڭ سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋدى قۇپتايتىنىن, ن.نازارباەۆتىڭ كانديداتۋراسىن ءبىراۋىزدان قولدايتىندىقتارىن ايتتى. اۋدان, قالا ارداگەرلەر كەڭەستەرى اتىنان ءسوز العان سايرام اۋدانى ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى الىبەك بەينازاروۆ: «وتە جاۋاپتى كەزەڭدە تۇرمىز. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنا راحمەت. باستامانى بارلىعىمىز قۇپتايمىز», – دەدى. قازاقستان جازۋشىلار وداعى وقو فيليالىنىڭ توراعاسى, بەلگىلى اقىن باقىتجان الديار, ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى ايجان بەينازاروۆ, تاعى باسقا ازاماتتاردىڭ پىكىرى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ باستاماسىمەن ۇندەسىپ جاتتى.
شىمكەنت.
تولىق قولدايمىز
ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ناتيجەسىندە ەلىمىزدە بەيبىتشىلىكپەن قوعامدىق كەلىسىم قالىپتاسىپ وتىر. ونى ساقتاۋ جانە نىعايتۋ ءبىزدىڭ دامۋىمىزدىڭ ەڭ باستى شارتى دەسەك تە بولادى. قازىرگى الەمدىك داعدارىس جاعدايىندا مەملەكەتىمىزدە جينالعان قاراجات وسىنداي جاعدايدا الەۋمەتتىك سالانى قالىپتى كۇيدە ۇستاپ, ەكونوميكالىق داعدارىستان الىپ شىعۋعا باعىتتالعان ەلباسىنىڭ «نۇرلى جول» باعدارلاماسىن بۇكىل الەم جۇرتشىلىعى قىزىعۋشىلىقپەن قابىلداپ وتىر. ونى جۇزەگە اسىرۋدى ەل بىرلىگى مەن مەملەكەتتىك تۇراقتىلىقتىڭ ماڭىزى كۇننەن-كۇنگە ارتا تۇسۋدە. سوندىقتان, اسسامبلەيا كەڭەسىنىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ جونىندەگى باستاماسىن بىزدەر, الماتى وبلىسىنىڭ جۇرتشىلىعى تولىق قولدايمىز. بۇل باستاما دا تاعدىرلى ساتتە كوتەرىلىپ وتىر. اسسامبلەيا العاشقى قۇرىلعان كۇنىنەن باستاپ ەلباسى ساياساتىنىڭ تىرەگىنە اينالعانى بەلگىلى. تاريحىمىزداعى شەشۋشى ساتتەردە اسسامبلەيادان شىققان باستامالار ەلدىڭ قولداۋىن تاۋىپ, بۇگىنگى كۇنى ءوزىنىڭ دۇرىستىعىن دالەلدەپ وتىر. اتالعان ۇسىنىس تا حالىقتىڭ كوكەيىندەگىسىن ءدوپ باسقاندىعىن اتاپ وتكەنىمىز ءجون.
ۆلاديمير لي, «قازاقستان كورەيلەرى قاۋىمداستىعى» قب تالدىقورعان وڭىرلىك فيليالىنىڭ توراعاسى. الماتى وبلىسى.
بۇل – زور جاۋاپكەرشىلىك
سايلاۋ دەگەنىمىز اسا ماڭىزدى ءارى جالپىحالىقتىق ماسەلە, ەكىنشىدەن, بۇل – زور جاۋاپكەرشىلىك. قازىرگى كۇردەلى كەزەڭدە پرەزيدەنتكە ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىك ارتىلادى. سوندىقتان نۇرسۇلتان نازارباەۆتى قازىر قولداۋدىڭ ماڭىزى ۇلكەن دەپ ويلايمىن. وسىناۋ كۇردەلى كەزەڭدى قازاقستان دۇرىس وتكىزۋى كەرەك. ەلدى ساقتاۋعا, حالىقتى الەۋمەتتىك جاعىنان قولداۋعا ۇمتىلعان ءجون. ۋاقىتشا داعدارىستى, قيىندىقتى ەڭسەرەمىز دەپ ويلايمىن. سونداي-اق, دامۋ بارىسىندا, مىنە, ەلىمىزدە اۋقىمدى تۇردە «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلامالارى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇل, ەڭ الدىمەن, ەلباسىنىڭ ەڭبەگى. سول سەبەپتى, ەلباسى الداعى ۋاقىتتا دامۋ داڭعىلىنداعى قازاقستاندى كەلەسى ءبىر وتكەلەكتەن ءساتتى وتكىزىپ قانا قويماي, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاڭعىرۋ جانە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ باعىتىنداعى باستامالارىن ناتيجەلى تۇردە جۇزەگە اسىرادى دەپ ويلايمىز. بۇل سايلاۋدى وتكىزۋ قوعامداعى ۇلتارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋعا دا ىقپال ەتەر ەدى. ءبىز حالىقتىڭ مۇنداي ۇسىنىستى قولدايتىندىعىنا سەنىمدىمىز. قازىرگى الەمدە كۇردەلى قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىس ورىن الىپ تۇرعان كەزدە مۇنداي ۇندەۋدىڭ بۇگىنگى ۋاقىت تالابىنان تۋىنداعانى كۇمانسىز. سوندىقتان, پرەزيدەنتىمىز نازارباەۆقا جاڭا سەنىم مانداتىن بەرەيىك. ەلىمىز وركەندەي بەرسىن, ۇلتتار ىنتىماعى جاراسىپ, مەملەكەت دامۋدىڭ جاڭا دەڭگەيىنە كوتەرىلسىن. الەمدى يادرولىق قارۋسىزداندىرۋعا ەلباسىمەن بىرگە كىرىسەيىك دەگىم كەلەدى.
سۇلتان كارتوەۆ, «نەۆادا-سەمەي» حالىقارالىق انتيادرولىق قوزعالىسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى, سەمەي قالالىق كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدار قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى. سەمەي.
ەلدىك ماقساتقا قىزمەت
وتكەن اپتادا استانادا بولعان بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىنا مەن دە قاتىستىم. وسى ءبىر تاريحي, ساياسي ءماندى وقيعاعا كەلگەندەر قاتارىندا پارلامەنت دەپۋتاتتارى, رەسپۋبليكالىق ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ جەتەكشىلەرى, قحا عىلىمي-ساراپتامالىق كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى, باق وكىلدەرى بولدى. وسى جيىن ومىرىمدەگى ەڭ ۇمىتىلماس ساتتەردىڭ ءبىرى عوي دەپ ويلايمىن. وتىرىس بارىسىندا كەڭەس مۇشەلەرى ءبىراۋىزدان پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ تۋرالى باستاما كوتەردى. قورىتىندىسىندا وسىنداي ۇندەۋ جاريالادىق. ياعني, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ وسى ماڭىزدى ماسەلە بويىنشا ۇستانىمىن ءبىلدىرۋىن كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ ازاماتتىق بورىشى دەپ سانايمىن. «نۇرلى جول» ارقىلى «قازاقستان-2050» ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىمىزدى بىرىكتىرۋ كەرەك. ءبىز ەلباسىنا سەنەمىز. قازاقستان مەنىڭ ەلىم, وتانىم دەيتىن ءاربىر ۇلت وكىلى دوستىقتىڭ كەپىلىنە اينالدى. ۇلتارالىق كەلىسىمدى ساقتاپ, تىنىشتىق پەن تاتۋلىقتا, ءبىر ماقسات-مۇددە, ەلدىكتى ورنىقتىرۋ جولىندا ءومىر سۇرۋدەن باسقا قانداي باقىت كەرەك. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاق جەرىندەگى تۇراقتىلىق تۇعىرىن بەرىك ساقتاۋ ساياساتىنىڭ ءمانى دە وسىندا. كەۋدەڭدى ەلىڭ ءۇشىن ماقتانىش سەزىمى كەرنەيدى. دەموكراتيالىق قوعامنىڭ جوعارى يدەالدارىن قۇرۋعا ۇمتىلۋ باعىتىن, حالىق اراسىنداعى ءبىر-بىرىنە دەگەن قۇرمەت پەن دوستىقتىڭ, مادەنيەتتىڭ ءوزارا بايلانىسىن باسقا وركەنيەتتى ەلدەر دە باعالاۋدا. ۇزاق جىلدار دوستىعى جاراسىپ, ءۇيى مەن ءۇيى كورشىلەس, بالالارى بىرگە ويناپ وسكەن, وزدەرى بىرگە قىزمەتتەس بولىپ, ءبىر جەردە ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتقان, وسى جەردى ەلىم دەپ ەسەپتەيتىن وزگە ۇلت وكىلدەرىن وگەيسىتپەي, ورتاق وتانعا بىرىكتىرۋ ەگەمەندىكتى ورنىقتىرۋدىڭ وزىندىك ءبىر ماقسات-مۇددەسىنە اينالدى. ۇلتتار دوستىعىن بەرىك ورنىقتىرۋ جولى قالىپتاستى. ورتاق مۇددەگە جۇمىلعان ىنتىماقتاستىق, دوستىقتى ساقتاۋ ساياساتى, ەل ىشىندە دە قولداۋ تاۋىپ, نىعايدى. وتان, تاۋەلسىزدىك, تۇراقتىلىق, تۇراقتى دامۋ ۇعىمدارى ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ جۇرەگىنەن ورىن الدى. بۇل كۇندەرى وبلىستا بىرنەشە ۇلتتىڭ وكىلدەرى ءومىر سۇرۋدە. وتكەن عاسىرلاردا وسىندا كەلىپ قونىستانىپ قالعان ورىستار, ۋكرايندار, تاتارلار, بەلورۋستار قاتارىنا اۋىر جىلداردىڭ زوبالاڭى مەن تاعدىر تالكەگىنە تۇسكەن كورەيلەر, نەمىستەر, پولياكتار, چەشەندەر, ينگۋشتار, كاراشايلار, بالقارلار, تاعى باسقالارى كەلىپ قوسىلدى. كوپ ۇلت وكىلدەرى تىڭ يگەرۋ جىلدارى قونىس اۋدارىپ, وسى جەردى وتانىم دەپ تۇرىپ قالدى. ورتاق وتان تىنىشتىعى, بىرلىگى ءۇشىن ءبارى بىرلەسە اتسالىسۋدا. ەلباسى بەرگەن تاپسىرمالار اۋقىمى كەڭ. بۇل ءبىزدىڭ ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان قوعامداعى ۇلتارالىق تاتۋلىق پەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا, ەلىمىزدە تۇراتىن بارلىق ۇلت وكىلدەرىنىڭ رۋحاني-مادەني ورلەۋى مەن وسۋىنە قامقورلىق جاساۋ, وركەنيەتتىك جانە دەموكراتيالىق نورمالارعا سۇيەنە وتىرىپ, ازاماتتاردىڭ ساياسي مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ, قوعامنىڭ رۋحاني دامۋىنىڭ تۇجىرىمدامالارى مەن باعدارلامالارىنىڭ جوبالارىن دايىنداپ, ولاردى جۇزەگە اسىرۋعا بەلسەنە ارالاسۋ بولىپ تابىلادى. جاس ۇرپاقتى وتانشىلدىققا, وسكەن جەرلەرىن سۇيۋگە تاربيەلەۋ, مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلىن وقىپ-ۇيرەنۋ, ونى قۇرمەتتەۋ ارقىلى ءارتۇرلى ۇلت وكىلدەرىنىڭ اراسىن ودان سايىن جاقىنداستىرۋ مىندەتى تۇر. ارامىزدا قازاق ءتىلىن بىلەتىن قانشاما وزگە ۇلت وكىلدەرى ءجۇر. بىزگە وسى ءداستۇردى, قازاق تىلىنە, قازاق حالقىنا دەگەن قۇرمەت پەن سىيلاستىقتى بەرىك ساقتاۋ قاجەت.
ۆيتالي سۆينتسيتسكي, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى وبلىستىق «پولونيا» ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ باسشىسى. پاۆلودار وبلىسى.
نازارباەۆ پەن قازاقستان – ەگىز ۇعىم
ءبىز كوپتەگەن ەتنوس وكىلدەرى شوعىرلانىپ, ءبىر كىسىدەي جۇمىلا ەڭبەك ەتىپ جاتقان قىزىلوردا وبلىسى قارماقشى اۋدانىنداعى ء«ىىى ينتەرناتسيونال» اۋىلىنىڭ تۇرعىنىمىز. ىرىسى مەن ىنتىماعى ارتقان, بەرەكەسى جىل سايىن مولايىپ كەلە جاتقان اۋىلىمىزدا 19 ەتنوس وكىلى تۇرادى. ءبىزدىڭ اۋىل – ۇلكەن قازاقستاننىڭ كىشكەنتاي كوشىرمەسى ىسپەتتى. ءارتۇرلى ۇلتتىڭ وكىلى بولساق تا, ارامىزدا الاۋىزدىق, كورەالماۋشىلىق, ءبىر-ءبىرىن جەككورۋشىلىك سەكىلدى جامان قاسيەتتەردى جانىمىزعا جولاتقان ەمەسپىز. ويتكەنى, ءبىزدىڭ قازاقستان اتتى كەڭ-بايتاق وتانىمىزدا مۇنداي كەرى ارەكەتتەردىڭ بولۋى مۇمكىن ەمەس. ەلباسىنىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا بىرلىگى جاراسقان, تۇتاستىق پەن تاتۋلىقتى تۋ ەتكەن ىرگەلى ەلگە اينالدىق. قازاق حالقىنىڭ «بىرلىك بار جەردە, تىرلىك بار» دەگەن ۇستانىمى ءبىزدىڭ باستى ۇرانىمىز! الىس-جاقىن شەتەلدە بولىپ جاتقان ۇلت جانە دىنارالىق جانجالداردى كورىپ وتىرمىز. سوندىقتان قازاقستانداعى تاتۋ-ءتاتتى تىرشىلىك پەن جۇمىلا جاسالىپ جاتقان جاسامپاز جۇمىستارعا شۇكىرشىلىك ەتەمىز. ال وسىنىڭ بارلىعى ءبىر عانا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ جەمىسى ەكەنىن تۇسىنەمىز, بىلەمىز. كوپەتنوستى حالقىمىزدىڭ بىرلىگى مەن ىنتىماعىن نىعايتىپ, ەلىمىزدى الەمگە تانىتىپ وتىرعان دارا ساياساتكەر نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ۇستانعان باعىتتى ءاردايىم قولداپ كەلەمىز. بولاشاقتا دا ەلباسى ساياساتىن قولداي بەرمەكپىز. سوندىقتان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ ەلىمىزدە پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ جونىندەگى ۇسىنىسى وتە ورىندى دەپ سانايمىز. سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسى وسى ۇسىنىستى قابىل الىپ, سايلاۋعا قاتىسسا, بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ ارمان-تىلەگىن ورىندار ەدى. ويتكەنى, ءبىز قازاقستاندى نازارباەۆتان بولەك قاراي المايمىز. ءبىز ءۇشىن بۇل ەكى ءسوز ەگىز ۇعىمعا اينالىپ كەتكەن.
ميليار اريفوۆ, «دوستىق-جەر مك» جشس توراعاسى, وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى. قىزىلوردا وبلىسى, قارماقشى اۋدانى.
دامۋعا كەپىل بولار ۇدەرىس
سەنبى كۇنى قازاقستاننىڭ ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتiندە وتكەن بريفينگتە قازاقستان اۆتوبيزنەس قاۋىمداستىعى كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكiزۋ تۋرالى باستاماعا ءبىراۋىزدان ءوز قولداۋلارىن كورسەتەتىندىكتەرىن جەتكىزدى. اتالعان باسقوسۋعا ا.قۇسايىنوۆا, س.ءاجىمۇراتوۆ, ا.لاۆرەنتەۆ, ە.مانديەۆ, ا.دوسقوجانوۆ جانە ءباسپاسوز وكىلدەرى قاتىستى.
وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, قازاقستان از ۋاقىتتىڭ ىشىندە بارلىق الەمدىك قوعامداستىققا تانىلىپ, ەكونوميكانىڭ كوشباسشىسىنا اينالىپ كەلەدى. بولاشاقتى, ەرتەڭىمىزدى ويلاساق, وسى يگى باستامانىڭ بيىل ءوتۋى قازاقستان ءۇشىن ۇتىمدى ۇسىنىس بولار ەدى, دەيدى قاۋىمداستىق وكىلدەرى. «بۇگىندە اۆتوموبيل سالاسى قالىپتاسىپ ۇلگەردى دەۋگە تولىق نەگىز بار. قاۋىمداستىقتىڭ قىزمەتى قازاقستانداعى اۆتونارىقتى جəنە اۆتوونەركəسىپتىك سالانى قۇرۋعا باعىتتالعان. وسىنداي دامىلسىز قارقىننىڭ ارقاسىندا بۇل سالا دامۋدىڭ جاڭا بەلەسىنە كوتەرىلىپ كەلەدى», دەپ مالىمدەدى قازاقستان اۆتوبيزنەس قاۋىمداستىعىنىڭ مۇشەسى, «اگروماشحولدينگ» ساۋدا ءۇيىنىڭ باس ديرەكتورى سەرىك ءƏجىمۇراتوۆ. سونداي-اق, ول قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ باستاماسى تۇراقتىلىق پەن ەلىمىزدىڭ ودان ءارى دامۋىنا كەپىل بولاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. باعدارلاما بارىسىندا ءسوز العان قازاقستان اۆتوبيزنەس قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى اندرەي لاۆرەنتەۆتىڭ ءسوزى دە وسىعان سايدى. پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزىلگەنىن قولداپ, قۋاتتايتىندارىن ايتا كەلە, ول: ء«بىز جەتكەن جەتىستىكتەرىمىز بەن جەڭىستەرىمىزدى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن تىعىز بايلانىستىرامىز. وزىق 30 ەلمەن يىق تىرەسىپ نىق تۇرۋ ءۇشىن سايلاۋدى بيىل وتكىزىپ جىبەرگەنىمىز دۇرىس», دەدى. قىسقاسى, جوعارىداعى ايتىلعان جايلار ورىندالعان جاعدايدا عانا, قازاقستاندىق اۆتووندىرۋشىلەر بۇل تىعىرىقتان شىعىنسىز شىعارلارىنا سەنىمدى ەكەندىكتەرىن جاسىرىپ قالمادى. پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى تەز ارادا وتكىزۋ جاھاندىق داعدارىستىڭ الدىن الۋعا جاسالعان قادام بولاتىنى بارشاعا ايقىن. جەر دوڭگەلەك, سوندىقتان وزگەلەرگە سوققان سالقىننىڭ ءبىزدى دە شارپىپ وتپەسىنە كىم كەپىل؟ ەلىمىز قانشاما قيىندىقتاردى باستان وتكەردى, بىراق كورەگەن ەلباسىمىزدىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ءبارىن ەڭسەرىپ كەلەمىز. بۇل جولى دا ورىندى باستاما ءوز جەمىسىن بەرەدى دەگەن ۇمىتتەمىز.
راۋشان تاۋىرحانقىزى,
جۋرناليست. استانا.