حالىق باتىرى حاقىنداعى جاڭا كىتاپ

«بوستاندىق ارالى باس يگەن باتىر» اتتى ەسسەدە كسرو مەملەكەتتىك قاۋىپ­سىزدىك كوميتەتى سىرتقى-قۇپيا بارلاۋ كوميتەتىنىڭ ارداگەر-پولكوۆنيگى الەكساندر پەپەلەۆ بايانداعان بۇعان دەيىن تاريحي قۇجاتتاردا  تىركەلمەگەن قىزىقتى دەرەكتەرگە تاپ بولاسىز.

– مەن سول كەزدە اتقارىپ جۇرگەن اسكەري قۇپيالىق قىزمەتىمە سايكەس ماسكەۋدەن گاۆاناعا اتتاناتىن كەڭەستىك دەلەگاتسيانىڭ قۇرامىنا كاسىپورىن­نىڭ قاتارداعى ينجەنەرى ء(نوۆوسىبىر) ساناتىندا ەنگىزىلدىم. اتقاراتىن مىن­دەتىم  ايقىن, ول – باۋىرجان... – دەيدى قارت اگەنت-پولكوۆنيك. – باۋىرجان مومىش­ ۇلىن كۋبالىقتار اۋەجايدا تاي­لى-تاياعى قالماي تىك تۇرىپ, ەرەكشە قوشەمەتپەن قارسى الدى. كەڭەستىك دەلە­گاتسيانىڭ قۇرامىندا كسرو-عا تانىمال كىسىلەر كوپ. بىراق ازاتتىق ارالى جۇرتىنىڭ مومىش ۇلىنا دەگەن ىقىلاسىن سوزبەن ايتىپ جەتكىزە الماسپىن. گاگارينگە عانا وسىنداي قۇرمەت كورسەتىلگەن. ەرەكشە سالتاناتپەن ون كۇننىڭ وتكەنىن بىلمەي قالىپپىز. كۋبانىڭ اسكەري­لەرى ەلدىڭ قورعانىس ءمينيسترى راۋل كاسترو باس بولىپ, داڭقتى قولباسشىنىڭ بوستان­دىق ارالىندا تاعى دا 20 كۇنگە الىپ قالىپ, ءدارىسىن تىڭداۋ جونىندە ماسەلە كوتەردى. حالىقارالىق ديپلوماتيا­لىق حاتتاما بۇزىلماۋعا ءتيىس, «ەلگە قايتامىز» دەپ وعان العاشىندا ءمان بەرمەگەنبىز.

كسرو مەن اقش اراسىنداعى كۋبا­عا قا­تىستى 1962 جىلعى قازانداعى «كاريب داعدارىسىنا» جىل تولعان. «باقى­لاۋىمداعى» مومىش ۇلىن سونداي الەم­دىك داعدارىس تۇراقتانباي جاتقاندا شەتەلدە قالدىرىپ, دەلەگاتسيامەن ەلگە قايتتىم. ماسكەۋدەگى كوميتەتتەگىلەر ماعان شۇيلىگىپ قاتتى «قيعىلىق» سالدى. مەنىڭ قولىمنان نە كەلەدى: حرۋششەۆ پەن فيدەل كاسترو سولاي شەشىپتى. كەيىن ەستىگەنىم, مومىش ۇلى: «20 كۇن قالا المايمىن, ون كۇن قوسساڭىزدار جەتەدى, اياقتالماي قالعان ءدارىسىمدى وقىپ, تاجىريبەمدى كومانديرلەرمەن ءبولى­سىپ ۇلگەرەمىن» دەپ تابانداپ تۇرىپ الىپتى, كۋبالىقتار كونىپتى.

قۇپيا-بارلاۋشى پولكوۆنيك پەپە­لەۆ ءوزى قاتىسقان, ۇلت باتىرى باۋىر­جان مومىش ۇلىنىڭ كۋبا ساپارى وقيعالارىن وسىلاي تۇيىندەيدى.

باۋىرجان مومىش ۇلى 1963 جىلى «بوستاندىق ارالىنا» اياق باسقاندا 53-تە, فيدەل كاسترو – 37-دە, چە گەۆارا – 35-تە, راۋل كاسترو 33 جاستا ەكەن. داڭقتى اسكەري قولباسشىدان ءدارىس تىڭداپ, ناعىز سوعىس تاكتيكاسىنا قانىعىپ, قانا­عات­­تانعان كۋبالىق اسكەريلەر سول جولى كەڭەستىڭ اتاقتى كورونەلىن (پولكوۆ­نيگىن) – باۋىرجان مومىش ۇلىن  كۋبا رەۆوليۋتسيالىق قارۋلى كۇشتەرىنىڭ 53-ديۆيزياسىنا قۇرمەتتى كوماندير ەتىپ سايلايدى...

كىتاپتا اتى اڭىزعا اينالعان حالىق باتىرىنىڭ بەيبىت قوعامداعى, سۇراپىل سوعىستاعى, جەكە ومىرىندەگى وقىرمانعا بۇعان دەيىن بەيمالىم بولىپ كەلگەن الۋان-الۋان وتە قىزىقتى تىڭ دەرەكتەر بارشىلىق.

ايتپاقشى, كىتاپتىڭ اڭداتپاسى سەنات سپيكەرى ماۋلەن اشىمباەۆ­تىڭ «باۋكەڭنىڭ ەسىمى حالقىمىز ءۇشىن قا­شاندا باتىرلىقتىڭ, قايسارلىقتىڭ جانە ەرجۇرەكتىلىكتىڭ سيمۆولى بولىپ سانالادى... ءبىز ۇلتىمىزدىڭ ايبىنى مەن ايبارىن اسقاقتاتقان قاھارماننىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتىپ, ەسىمىن ەل جادىندا ماڭگى ساقتاۋىمىز كەرەك. بۇل – بۇگىنگى بۋىننىڭ دا, بولاشاق ۇرپاقتىڭ دا  پەرزەنتتىك بورىشى» دەگەن العىسوزىمەن باستالادى.

كىتاپ اۆتورى «Egemen Qazaqstan» گازە­تىنىڭ ارداگەر-ءجۋرناليسى تالعات ءسۇيىن­باي, رەداكتورى – «ەگەمەندىك» ارداگەر, جا­زۋشى-جۋرناليست گۇلزەينەپ سادىرقىزى.