استانادا پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ وتىرىسى ءوتتى. جيىن بارىسىندا ايەلدەردىڭ ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ جانە ەكونوميكانى تسيفرلىق ترانسفورماتسيالاۋ مەن جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ جاعدايىندا ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن دامىتۋ ماسەلەلەرى قارالدى, دەپ جازادى Egemen.kz.
وتىرىسقا ۇلتتىق كوميسسيانىڭ توراعاسى, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا, بەيىندى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى, «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ وكىلدەرى جانە ۇلتتىق كوميسسيا مۇشەلەرى, سونداي-اق وڭىرلىك اكىمدىك وكىلدەرى قاتىستى.
وتىرىس جۇمىسىن اشا وتىرىپ, ايدا بالاەۆا ايەلدەردىڭ ەكونوميكالىق دەربەستىگى ەلدىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ, وتباسىلاردىڭ ءال-اۋقاتى مەن الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتىڭ نەگىزگى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى ايەلدەردى زاماناۋي ەكونوميكالىق ۇدەرىستەرگە, سونىڭ ىشىندە تسيفرلىق ەكونوميكاعا تارتۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار قالىپتاستىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعى ارتاتىنىن ايتتى.
ۇلتتىق ەكونوميكا ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ازامات امرين ەلىمىزدە ايەلدەردىڭ ىسكەرلىك بەلسەندىلىگى تۇراقتى جوعارى دەڭگەيدە ساقتالىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىر ايەلدەر شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ شامامەن 48 پايىزىن باسقارىپ وتىر, ال 2025 جىلعى جەلتوقسانداعى جاعداي بويىنشا ەلدە ءبىر ميلليوننان استام كاسىپكەر ايەل تىركەلگەن.
وتىرىس بارىسىندا «اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى گۇلنار بيجانوۆا نەگىزگى بايانداما جاساپ, جەدەل تسيفرلاندىرۋ جانە جاڭا قۇقىقتىق ورتانىڭ قالىپتاسۋى جاعدايىندا ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن الەۋمەتتىك سانات رەتىندە ەمەس, ەكونوميكانىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزدى سەگمەنتى ءارى تۇراقتى ءوسىسنىڭ رەسۋرسى رەتىندە قاراستىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە قازاقستان ەكونوميكاسى قارقىندى تۇردە وزگەرۋدە جانە وسى جاڭا كەزەڭدە ايەلدەر بيزنەسىنە ولشەمدى, ايقىن ءارى ەكونوميكالىق تۇرعىدان ماڭىزدى كاسىپكەرلىك ورتانىڭ قۇرامداس بولىگى رەتىندە جاڭاشا كوزقاراسپەن قاراۋ قاجەت.
رەتتەۋشىلىك ساياسات, زاڭ شىعارۋ جانە ناقتى سەكتور سالاسىندا تاجىريبەلى مامان ءارى ۇكپ وكىلى رەتىندە ءسوز سويلەگەن گۇلنار بيجانوۆا بىرقاتار ستراتەگيالىق باسىمدىقتى ايقىندادى.
العاشقى باسىمدىق – ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن ينستيتۋتسيونالدىق تۇرعىدا تانۋ. ونىڭ ايتۋىنشا, «ايەلدەر كاسىپكەرلىگى» ۇعىمىن زاڭنامالىق دەڭگەيدە بەكىتىپ, ونى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى جۇيەسىنە ينتەگراتسيالاۋ ورىندى بولماق. ۇلگى رەتىندە قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ تاجىريبەسى كەلتىرىلدى, وندا زاڭنامالىق دەڭگەيدە «ايەلدەر كاسىپكەرلىگى» ۇعىمى ەنگىزىلىپ, بانك سەكتورىنىڭ قاتىسۋىمەن كاسىپكەر ايەلدەردى قارجىلاندىرۋ كودەكسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.
اتالعان ءتاسىل ايەلدەر بيزنەسىن وسال توپ رەتىندە ەمەس, قارجى نارىعى مەن مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ دەربەس, اشىق سەگمەنتى رەتىندە قاراستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل, اسىرەسە, شوب-تى قولداۋ, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق, ەكسپورتتىق جانە وڭىرلىك باعدارلامالارعا ينتەگراتسيالاۋ تۇرعىسىنان وزەكتى بولىپ وتىر.
ەكىنشى باسىم باعىت رەتىندە قۇقىقتىق جانە رەتتەۋشى تەتىكتەردىڭ ساپاسى بەلگىلەندى. كەز كەلگەن قولداۋ شارالارىنىڭ تيىمدىلىگى رەتتەۋشى ورتانىڭ تۇراقتىلىعى مەن بولجامدىلىعىنا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنى اتاپ ءوتىلدى. بايانداماشىنىڭ پىكىرىنشە, جەكەلەگەن سالالاردى رەتتەۋشى اسەردى تالداۋ راسىمىنەن تولىقتاي شىعارۋ ساراپتاما ساپاسىن تومەندەتىپ, سالدارىنان قۇقىقتىق جانە سوت داۋلارىنىڭ كوبەيۋىنە اكەلەدى.
سونداي-اق, ينتەللەكت ارقىلى رەتتەۋ ورتالىعىنىڭ تيىمدى جۇمىسىن جولعا قويۋ قاجەتتىلىگىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. بۇل ورتالىق بيزنەسپەن جانە ساراپتامالىق قاۋىمداستىقپەن تىعىز ءوزارا ءىس-قيمىلدا جۇمىس ىستەۋگە ءتيىس. رەتتەۋشى ساراپتامانىڭ نەگىزگى ناتيجەسى تەك قۇقىقتىق نورمالار عانا ەمەس, قابىلداناتىن شەشىمدەردىڭ ەكونوميكالىق سالدارىن ناقتى ءتۇسىنۋ بولۋى قاجەت ەكەنى ايتىلدى.
وتىرىس قورىتىندىسىنا سايكەس جيىنعا قاتىسۋشىلار تسيفرلىق ەكونوميكا جاعدايىندا قارجىلىق جانە قارجىلىق ەمەس قولداۋ شارالارىنا قولجەتىمدىلىكتى كەڭەيتۋگە باعىتتالعان ايەلدەر كاسىپكەرلىگى تۋرالى زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ باستاماسىن قولدادى. سونىمەن قاتار, ەلەكتروندىق كوممەرتسيا, سالىق سالۋ جانە تسيفرلىق قۇزىرەتتەر سالاسىنداعى ءبىلىم بەرۋ جانە ونلاين باعدارلامالاردى دامىتۋ, سونداي-اق وڭىرلىك جانە اۋىلدىق باستامالاردى قولداۋدى كۇشەيتۋ بويىنشا جۇمىستار جالعاساتىن بولادى.