• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قوعام 13 جەلتوقسان, 2025

يران دەرەككوزىندەگى قۇندى قولجازبا

21 رەت
كورسەتىلدى

ۇلتتىق مۋزەيدە مادە­نيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ قول­داۋىمەن « ۇلى دالا تاريحى – يران دەرەك­تەرىندە» كورمەسى ءوتتى. مادەني ءىس-شاراعا قوعام قايراتكەرلەرى مەن ونەر­تانۋشىلار قاتىستى.

يران يسلام رەسپۋبليكاسى حالىقارالىق دەڭگەيدە بەدەلى زور مەملەكەت ءارى ەلىمىزدىڭ ورتا شىعىستاعى سەنىمدى سەرىكتەسى ەكەنى راس. ەلىمىزگە يران دەلەگاتسياسى اكەلگەن 27 كونە قولجازبانىڭ كوشىرمەلەرى ءXVىىI عاسىرداعى قازاق تاريحى مەن مادەنيەتىنە ارنالعان.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اتاپ وتكەندەي, باۋىرلاس قوس حالىقتىڭ تاريحى – تامىرلاس, سالت-ءداستۇرى جانە مادەنيەتى – ۇقساس. وعان دالەل بىرقاتار تاريحي دەرەك بار.

ماسەلەن, ۇلى جىبەك جولى قازىرگى قازاقستان مەن يران دالاسى ارقىلى وتكەن. ۇلى جىبەك جولى تەحنولوگيانىڭ, ءدىننىڭ تارالۋىنا, سونداي-اق مادەني-رۋحاني قاتىناستىڭ تەرەڭدەۋىنە ىقپال ەتتى. يران مۇراعاتتارىندا قازاق حان­دى­عى, ونىڭ جاۋجۇرەك حالىق ەكەنى تۋرالى جازبالار ساقتالعان. تاۋكە حان مەن شاح سۇلتان حۋسەين اراسىندا تىعىز قارىم-قاتىناس ورناعان. ەكى ەل وكىلدەرى ماسكەۋدە كەزدەسىپ, يران ەلشىسى قازاق دالاسىنا ساپارمەن كەلدى دەگەن تاريحي مالىمەتتەر دە ايتىلادى. ابىلقايىر حان ءنادىر شاحقا ەلشى جىبەرىپ, باي­لا­نىس­تى دامىتۋعا نيەت بىلدىر­گەنىن دە بىلەمىز.

سونداي-اق تۇركىستانداعى ازىرەت سۇلتان كەسەنەسىندەگى ايگىلى تايقازان يران شەبەرى ابدەلازيز شارافۋددين تەبريزيدىڭ شەبەرحاناسىندا جاسالعان. تىلىمىزدە پارسى سوزدەرى دە كوپ. عالىم­دار تىلدىك قورىمىزداعى پارسى سوزدەرىنىڭ ۇلەسى ءتورت پا­يىز دەپ سانايدى. اتاپ ايتساق, استانا, پايدا, كورپە, داۋرەن, ءدارى, دارۋمەن, اۋلا, ورازا جانە تاعى باسقا سوزدەر بار. بۇگىندە يراننىڭ سولتۇستىگىن­دەگى گۇلستان پروۆينتسياسىنىڭ گورگان, باندار-تۇرىكمەن جانە كۇمبەد-كاۆۋس قالالارىندا بەس مىڭنان استام قازاق تۇرادى.  ءفيردوۋسيدىڭ «شاحناماسى» مەن ونىڭ كەيىپكەرلەرى تۇران حالىق­تارىنا دا جا­قىن. قازاق اقىنى اباي فيردوۋسي, حافيز, ساادي سياقتى پارسى شايىرلارىنىڭ شىعارمالارىمەن تانىس بولعان. يران دەلەگاتسياسى اكەلگەن كونە قولجازبالاردىڭ كوشىرمەلەرى ءXVىىI عاسىرداعى قازاق تاريحى مەن مادەنيەتىنە ارنالعان.

كورمەدە ۇسىنىلعان قول­جاز­بالاردا قازاق حاندىعى­نىڭ الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكا­لىق اح­ۋالى, كورشى ەلدەرمەن قا­رىم-قاتىناسى, ايماقتاعى باسە­­كەلەستىك, تۇركىستاننىڭ ساياسي-ەكونوميكالىق جاعدايى, رەسەي پاتشالىعىنىڭ قازاق ايماقتارى مەن حاندىقتارىنا قاتىستى ارەكەتتەرى تۋرالى ساراپتامالار بار. سونداي-اق قازاق دالاسىندا كومىر, تەمىر, مىس, قورعاسىن جانە بيريۋزا كەنىشتەرىنىڭ تابىلىپ, ءوندىرۋ جولدارى سيپاتتالعان دەرەكتەر قويىلعان.

سوڭعى جاڭالىقتار