مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان قارين ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت قابىلدانعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ىشكى ساياساتىنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى, قۇندىلىقتارى مەن باعىتتارىن بەكىتۋ تۋرالى» جارلىقتى تاريحي ماڭىزى بار قادام رەتىندە اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا بۇعان دەيىن ىشكى ساياساتتىڭ يدەولوگيالىق باعىتىن, ماقسات-مىندەتىن جانە ۇيىمداستىرۋشىلىق اياسىن تولىق قامتيتىن ءبىرتۇتاس قۇجات بولعان ەمەس, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
ەرلان قاريننىڭ مالىمدەۋىنشە, تۇجىرىمدامانى ازىرلەۋ يدەياسى ءبىراز ۋاقىت بويى تالقىلانىپ كەلگەن. بۋرابايدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا ساراپشىلار مەن قوعام قايراتكەرلەرى وسى ماسەلەگە نازار اۋدارىپ, ەدىل جاڭبىرشين, ايدوس سارىم, نيكيتا شاتالوۆ, گۇلميرا يلەۋوۆا, اندرەي چەبوتارەۆ, دانيار اشىمباەۆ, مارات شيبۇتوۆ جانە باسقالار قۇجاتتى ازىرلەۋ ۋاقىت تالابى ەكەنىن اتاپ وتكەن.
مەملەكەت باسشىسى بۇل ۇسىنىستى قولداپ, ماسەلەنى تەرەڭ زەردەلەۋدى تاپسىرعان بولاتىن. ناتيجەسىندە بەلگىلى ساراپشىلار, ۇلتتىق قۇرىلتاي مۇشەلەرى مەن عىلىمي قاۋىم وكىلدەرى جارتى جىلدان استام ۋاقىت بىرىگىپ ەڭبەك ەتتى. اسىرەسە ەركىن ءابىل, ەرلان سايروۆ, ايگۇل سادۋاقاسوۆا, بەرىك ابدىعالي ۇلى, تالعات قاليەۆ, قارلىعاش جامانقۇلوۆا, راۋان كەنجەحان ۇلى, نۇربەك ماتجاني, الەكساندر دانيلوۆ, عازيز ابىشەۆ باستاعان ازاماتتار ۇلكەن ەڭبەك سىڭىرگەن.
«بىرلەسكەن جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە مەملەكەتتىك قاعيداتتاردىڭ, جالپىۇلتتىق قۇندىلىقتاردىڭ, ىشكى ساياساتتىڭ باستى باعىتتارى جۇيەلەندى. تۇجىرىمداما جۇرگىزىلىپ وتىرعان قازىرگى ساياساتتى ءبىرتۇتاس دۇنيەگە اينالدىردى. الەۋمەتتىك جەلىلەردە, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جاريالانعان ماتەريالدار ونىڭ قوعامدا وڭ قابىلدانعانىن كورسەتىپ وتىر. كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدە اۋقىمدى ساياسي رەفورمالار جۇزەگە اسىرىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە مەملەكەتتىك اپپاراتقا جاڭا ادامدار كەلە باستادى. ماسەلەن, اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ اكىمدەرى سايلانۋدا. «پرەزيدەنتتىك جاستار كادر رەزەرۆى» جوباسى ىسكە قوسىلدى. جۇيەدە بۋىن الماسۋ ۇدەرىسى ۇزدىكسىز ءجۇرىپ جاتىر. سوندىقتان ىشكى ساياسات تۇجىرىمداماسى مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسىنە وزگە سالالاردان كەلگەن باسشىلاردىڭ جاڭا بۋىنىنا كومەكشى قۇرال رەتىندە پايدالى بولماق», دەدى مەملەكەتتىك كەڭەسشى.
قۇجاتتا ەلىمىزدىڭ جالپىۇلتتىق نىشاندارى دا بەكىتىلگەن.
«ماسەلەن, شاڭىراق – ۇلتتىق بىرلىكتىڭ, دومبىرا – ۇلتتىق مۋزىكالىق اسپاپتىڭ, ابايدىڭ «قارا سوزدەرى» ۇلتتىق كىتاپتىڭ نىشانى بولىپ ايقىندالدى. بۇل نىشاندار ەلىمىزگە ءتان ەرەكشەلىكتەردى تانۋعا, جالپىۇلتتىق بىرەگەيلىگىمىزدى نىعايتۋعا جانە تاريحي-مادەني مۇرامىزدى ساقتاۋعا ىقپال ەتەدى», دەدى ەرلان قارين.
سىنشىلاردىڭ كەيبىرى «بۇل قۇجاتتا جاڭا يدەولوگيا نەگە جوق؟» دەپ سىنعا العانىمەن, ەرلان قارين مۇنداي ماقسات ءاۋ باستان كوزدەلمەگەنىن ايتتى.
«ونىڭ ۇستىنە بىزدەگى ساياسي پليۋراليزم, پىكىر الۋاندىعى جاعدايىندا بۇل مۇمكىن ەمەس. قۇجاتتىڭ ءمانى – ازاماتتارىمىز ۇستاناتىن جالپىعا ورتاق قاراپايىم نورمالار مەن قۇندىلىقتاردى بەكىتۋ. ياعني قوعامدىق قۇرىلىم كۇردەلەنگەن سايىن ءارتۇرلى كوزقاراستاعى, ءارتۇرلى ۇستانىمداعى ادامداردى بىرىكتىرەتىن ورتاق قۇندىلىقتاردى ايقىنداۋ», دەدى ول.
ەڭ ماڭىزدى تۇستاردىڭ ءبىرى – تۇجىرىمدامامەن بىرگە قوماقتى بيۋدجەت نەمەسە اۋقىمدى ءىس-شارالار جوسپارى بەكىتىلمەگەن. قاريننىڭ سوزىنشە, قازىرگى ۇستانىم – ارتىق شىعىنسىز, فورماليزمگە جول بەرمەي, ىشكى ساياساتتىڭ ينستيتۋتسيونالدىق نەگىزىن كۇشەيتۋ. وسى ماقساتتا قازىردەن باستاپ قوعامدىق ناگرادالار جۇيەسى, مەكتەپتەگى تاربيە باعىتى, ەڭبەكقورلىق پەن جاسامپازدىققا نەگىزدەلگەن قۇندىلىقتاردى بىرىزدەندىرۋ جۇمىستارى باستالىپ كەتكەن.
«ىشكى ساياسات – مەملەكەتتىڭ دامۋى مەن تۇراقتىلىعىنىڭ باستى تىرەگى. تاۋەلسىزدىك العالى ەلىمىزدە ءار كەزەڭدە ىشكى ساياساتتىڭ باسىمدىقتارىنا وراي ءتۇرلى قۇجاتتار, باعدارلامالار قابىلداندى. بىراق بۇل قۇجاتتاردا سالانىڭ قاعيداتتارى مەن قۇندىلىقتارى, ماقساتتارى مەن باعىتتارى ءبىرتۇتاس جۇيە رەتىندە كورسەتىلمەگەن ەدى. كەرىسىنشە كەيدە ءبىر-بىرىنە قايشى كەلەتىن نورمالار كەزدەسەتىن. ەندى, مىنە, مەملەكەتتىك دەڭگەيدە العاش رەت ىشكى ساياسات ۇعىمى, ونىڭ ماقساتتارى مەن مىندەتتەرى, باعىتتارى جۇيەلى تۇردە ناقتى ايقىندالىپ, بەكىتىلىپ وتىر», دەپ تۇيىندەيدى ەرلان قارين.