الماتىنى «اقىلدى» تەحنولوگيا باسقارادى

بىرىنشىدەن, عالىمدار قا­لالىق ەكوجۇيە مەن شاعىن جانە ورتا بيز­نەستىڭ جايلىلىعىن قام­تا­­ما­سىز ەتۋ ماقساتىندا شاھار ەكو­نوميكاسىنىڭ اجىراماس بولىگى سانالاتىن قوعامدىق تاماقتانۋ كاسىپورىندارىنىڭ اۋا لاس­تانۋىنا اسەرىن قاراستىردى. «HoReCa» سەكتورى ء(دامحانا, مەيرامحانا, قوناقۇي) – تەك قىزمەت كورسەتۋ سالاسى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار قالا دامۋىنىڭ ءبىر بولىگى. الايدا مۇنداي مەكەمەلەر سانىنىڭ ارتۋى مەن قۇرىلىستىڭ قارقىندى دامۋى, اسىرەسە شاھاردىڭ ورتالىق اۋداندارىندا اۋا ساپاسىنا كەرى اسەرىن تيگىزىپ وتىر.

سەسسيادا عالىمدار قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارىنان اۋاعا تارايتىن زياندى قالدىقتى ازاي­تۋعا بىرقاتار باستاما ۇسىن­دى. ناقتى ايتقاندا: سۇزگىلەۋ جانە جەلدەتۋ تەحنولوگيالارىن كوزدەيتىن جاڭا بۋىن «تازا HoReCa» قالالىق ستاندارتىن ەنگىزۋ, عىلىم, اكىمدىك جانە بيزنەس دەرەكتەرىن بىرىكتىرەتىن قالالىق اۋا زەرتحاناسىن قۇرۋ, شىعارىندىلار مەن اۋا ساپاسىن ناقتى ۋاقىتتا باقىلايتىن «IoT» سەنسورلار جەلىسىن ەنگىزۋ, ازاماتتارعا اشىق قولجەتىمدى لاستانۋ دەڭگەيىن كورسەتەتىن تسيفرلىق كارتا ازىرلەۋ, ESG سايكەستىك قاعيداتتارىنا نەگىز­دەلگەن ءدامحانالار مەن مەيرامحانالاردى «جاسىل سەرتيفيكاتتاۋ» باعدارلاماسى.

سەسسياعا قاتىسۋشىلار «اۋا – قىزمەت رەتىندە» (Air-as-a-Service) تۇجىرىمداماسىنا نازار اۋدار­دى. ونىڭ بارىسىندا كومپانيالار جابدىقتاردى ورناتۋعا ەمەس, تازارتۋعا دا اقى تولەيدى. ناتيجەسىندە, الماتى ورتالىق ازياداعى اۋا ساپاسىن «اقىلدى» شەشىمدەر ارقىلى قاداعالايتىن قالاعا اينالۋى مۇمكىن.

فورسايت-سەسسيادا عالىمدار سەيسموتۇراقتىلىقتىڭ تسيفر­لىق نەگىزىنە نازار اۋداردى. ول ينجەنەرلىك, كاداسترلىق جانە گەولوگيالىق دەرەكتەردى بىرىڭ­عاي پلاتفورمادا بىرىكتىرۋدى كوز­دەيدى. ۇعا پانارالىق عىلىم­دار ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى قۋانتار ءاليحانوۆتىڭ ايتۋىن­شا, BIM, IoT جانە جاساندى ينتەل­لەكت تەحنولوگيالارىنىڭ كومەگى­مەن قاۋىپسىز قالا ماقساتتارىن ىسكە اسىرۋعا بولادى. وسى تەحنولوگيالار بىرىگەتىن بولسا, ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن ستارتاپتارعا جاڭا باعىتتار اشىلادى.

الماتى جوعارى سەيسميكا­لىق قاۋىپتى ايماقتا ورنالاسقان. تۇرعىن ءۇي قورىنىڭ 50 پايىزدان استامى قازىرگى قالىپتاسقان نورماعا دەيىن سالىنعان. ەسكى عيماراتتار كوپ. قۇرىلىس قار­قىندى دامىپ كەلەدى. حالىق سانىنىڭ ارتۋى قالا قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتۋدى تالاپ ەتەدى. الەمدىك تاجىريبە كورسەتىپ وتىرعانداي, ءدال تسيفرلىق تەحنولوگيا­لار رەاكتيۆتى ارەكەت ەتۋدەن تاۋە­كەل­دەردى بولجاپ باسقارۋعا كوشۋ­گە مۇمكىندىك بەرەدى. BIM, IoT جانە جاساندى ينتەللەكت تەحنو­لوگيالارىنىڭ كومەگىمەن قوس تسيفرلى تاۋەكەلدەر مودەلدەۋگە, عيماراتتاردىڭ دەفورماتسياسىن بولجاۋعا, نىعايتۋ شارالارىن ۇسىنۋعا قابىلەتتى.

«Urban Digital Twin» جوباسىن جۇزەگە اسىرعان سينگاپۋر, حەلسينكي, دۋباي قالالارىنىڭ دامۋ بارىسى الەمگە ايان. سول سياقتى زاماناۋي باسقارۋ جۇيە­­­لە­رى سەيسميكالىق ايماقتاعى الماتى­عا ەنەتىن بولسا, وندا قالا «اقىل­دى» جۇيەلەرمەن باس­قارىلا­تىن ورتالىق ازياداعى العاشقى شاھار بولۋى مۇمكىن. عالىمدار پىكىرىنشە, شاھار­دىڭ قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ورتالىق بولىگىندە قوس تسيفرلى قاناتقاقتى جوباسىن ىسكە اسىرىپ, نەگىزگى نىساندارعا دەفورماتسيا مەن ءدىرىل سەنسورلارىن ورناتۋ قاجەت. مۇنىمەن قوسا تسيفر­لىق ينجەنەريا بويىن­شا مامانداردى دايارلاۋ باعدار­لا­ماسىن ازىرلەۋ, سونداي-اق ساۋلەت­شىلەر مەن قۇتقارۋ قىز­مەت­تەرىنە قولجەتىمدى «سەيسموتۇراق­تىلىقتىڭ تسيفرلىق كارتاسىن» جاساۋ دا وزەكتى.

ساراپشىلار مۇنداي تەحنولوگيالار قاۋىپسىزدىكپەن قاتار, عيماراتتاردى جوندەۋ مەن قايتا جاڭارتۋ شىعىندارىن ازايتىپ, دەرەكتەرگە نەگىزدەلگەن جاڭا قالا باسقارۋ مادەنيەتىن قا­لىپ­تاستىراتىنىن ايتادى. بۇل باعىتتار 2035 جىلعا دەيىن ­تسيفرلى شەشىمدەر مەن تەحنو­لوگيالاردى پايدالانۋدىڭ ما­ڭىزدى ەكەنىن كورسەتىپ وتىر. الماتى – تازا ءارى ءومىر سۇرۋگە قاۋىپسىز قالا رەتىندە دامۋعا ءتيىس. وعان عىلىم, بيزنەس, اكىمدىك پەن ازاماتتاردىڭ بەلسەندىلىگى قاجەت.

فورسايتقا مەكتەپ وقۋشى­لارى مەن ستۋدەنتتەر دە قا­تىس­تى. ولار ەكولوگيالىق موني­تو­رينگكە ارنالعان ءموبيل­دى قو­سىمشالاردان باستاپ, شىعا­رىن­دىلاردى اۆتوماتتى تۇردە باقى­لايتىن «جاسىل كۆارتالدار» تۇجىرىمداماسىنا دەيىنگى ءوز يدەيا­لارىن ايتتى. جاس بۋىن تۇراقتى دامۋ قاعيداتتارىمەن ويلاپ, بولاشاقتىڭ قالاسىن جاق­سارتۋدىڭ جولدارىن ۇسىندى.

الماتى