ءبىر كەزدە دۇرىلدەتىپ ايتىلىپ, كەڭىنەن ناسيحاتتالاتىن «بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى» دەگەن ۇراننىڭ اياسىندا اتقارىلاتىن شارۋانىڭ باسەڭسىپ قالعانى بەلگىلى. تۋعان اۋىلدارىنا مەكتەپ, بالاباقشا, دەمالىس ورىندارىن, سپورت الاڭدارىن, مادەنيەت ءۇيىن ورناتقاندار قاتارى ازايىپ بارادى. وسىنداي ولقىلىقتى جۋىردا ەسىل اۋدانىنىڭ كاسىپكەرى قايىربەك قوجاسوۆ تولتىرىپ, تۋعان اۋىلى «باي ەڭبەككە» جاڭا مەكتەپ تۇرعىزىپ بەردى. قۇنى 350 ملن تەڭگە بولاتىن بۇل قۇرىلىس ءبىر كەزدە اتاعى اسپانداعان, كەيىنگى جىلدارى جۇدەڭكىرەپ كەتكەن «باي ەڭبەك» اۋىلىنىڭ اجارىن اشىپ, حالقىن سەرپىلتىپ تاستادى.
قايىربەك قوجاعالي ۇلى – وسى اۋىلدا تۋىپ-وسكەن پاراساتتى ازامات. ول كەزىندە قورعان قالاسىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن مەحانيكالاندىرۋ فاكۋلتەتىن بىتىرگەن. ەڭبەك جولىن 1974 جىلى «وبرازتسوۆىي» كەڭشارىندا قاراپايىم مەحانيزاتور بولىپ باستاعان. ودان ارعى ءومىرى اسكەرلىك مىندەت, ينستيتۋتپەن جالعاسادى. جوعارى ءبىلىم العان سوڭ «باي ەڭبەككە» بولىمشە باسقارۋشىلىعىنا تاعايىندالادى. جەرلەستەرىنە جانى اشىپ, قول ۇشىن بەرىپ جۇرەتىن بولعان سوڭ اۋىلداستارىنىڭ اراسىندا ۇلكەن بەدەلگە يە. سوندىقتان دا 90-جىلداردىڭ باسىندا كەڭشار تاراعاندا جەرلەستەرى وزدەرىنە تيەسىلى جەر پايىن قايرەكەڭە بەرىپ, ول «ەڭبەك» شارۋا قوجالىعىن اشادى. سودان بەرى بىرەۋدەن كەيىن, بىرەۋدەن ىلگەرى بولىپ ءوزىنىڭ شارۋاشىلىعىن دامىتا بەرەدى. 1997 جىلى اۋىلدىڭ ەجەلگى اتى «باي ەڭبەكتى» الىپ, سەرىكتەستىك قۇرادى.
قايىربەك قوجاسوۆتى ۇلكەن جەر يەلەنگەن, ءىرى شارۋالاردىڭ قاتارىنا قوسا المايسىڭ. ونىڭ استىق ەگەتىن بارلىق جەر كولەمى 3 600 گەكتار عانا. الايدا ەلگە, جەرگە جانى اشىپ, شارۋاشىلىعىن دوڭگەلەتكەن سايىن تابىسى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى. ونىڭ ۇستىنە ءبىلىمى مەن تاجىريبەسى وزىق ازاماتتىڭ ءىسى العا باسىپ تۇر. اگروتەحنولوگيالىق تالاپتار تولىق ەگىس القاپتارى سوڭعى جىلدارى گەكتارىنان 30 تسەنتنەرگە جۋىق ءونىم بەرەدى.
كەيبىرەۋلەر سياقتى تابىسىن قالاعا تاسۋعا, جاقسى كولىك, جايلى ءۇي الۋعا شىعىنداماي, تۋعان جەرىن كوگەرتۋگە جۇمساپ وتىرعان قايرەكەڭ بۇعان دەيىن ءوز قاراجاتىمەن اۋىلداستارىن تازا اۋىزسۋمەن دە قامتاماسىز ەتكەن ەدى. جاڭا تۇرعىزىلعان اۋىل ۇيلەرىنە سۋ كىرگىزىپ, سانتەحنيكالىق قۇرالداردى دا ورناتىپ بەرگەن. جىل سايىن ارنايى بريگاداعا اقى تولەپ, اۋىلداستارىنىڭ ۇيىنە جوندەۋ جۇمىسىن دا جۇرگىزىپ بەرەدى. جۇمىسكەرلەرىنە پاي ۇلەسىن بەرۋمەن قاتار, جەم-ءشوپتى دە تومەندەتىلگەن باعاعا جەتكىزەدى. اۋىلدى اباتتاندىرۋ اياسىندا جىل سايىن كوشەت ەگۋ, اۋىل ىشىندەگى قورشاۋلاردى, جولداردى جاڭارتۋ بويىنشا دا جۇمىس جۇرگىزەدى. 2024 جىلى 1 مىڭعا جۋىق كوشەت ەككەن كورىنەدى. اۋىلداستاردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, شارۋاشىلىق ارداگەرلەر, كوپبالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلارعا, ومىرلىك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان جاندارعا دا كومەك قولىن سوزادى.
قايىربەك قوجاسوۆتىڭ اۋىلى ەجەلدەن «باي ەڭبەك» اتالعان. ويتكەنى بۇل اۋىلدىڭ ورنالاسقان جەرى تاماشا. ءدال ەسىل وزەنىنىڭ جاعاسى, ءشوبى شۇيگىن, توپىراعى قۇنارلى. بىراق جاناشىر يە بولماسا, قانشا قۇنارلى جەردە تۇرسا دا اۋىل شاشىلىپ قالار ەدى. سولتۇستىكتىڭ تالاي اۋىلى سولاي توزىپ كەتكەن. قايىربەكتەي بالاسى بولعان «باي ەڭبەكتىڭ» باعى بار. قازىر قايرەكەڭ اۋىلدىڭ ادام سانىن كوبەيتۋ ماقساتىمەن قونىس اۋدارۋشىلارعا ارناپ بىرنەشە ءۇي سالدى. ازىرگە 50 وقۋشىعا شاقتالعان جاڭا باستاۋىش مەكتەپتى دە بالا سانى كوبەيسە كەڭىتۋدى ويلاپ قويعان. ازىرگە 20 شاقتى ادامعا جۇمىس ورنىن اشقان مەكتەپ زامانعا ساي جابدىقتالعان. وقۋ وشاعى ءتورت سىنىپ پەن مەكتەپكە دەيىنگى دايارلىق توبىن قامتيدى. ءار سىنىپ ەرەكشە تۇسپەن بەزەندىرىلگەن. عيماراتتا سپورت زالى, زاماناۋي جيھازدارى بار, وقۋ قۇرالدارى تولىقتاي جەتكىزىلگەن. بۇل عيمارات تەك ءبىلىم سالاسىنا عانا ەمەس, اۋىلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا قوسىلعان زور ۇلەس ەكەنى داۋسىز.
بۇعان دەيىن اۋىل بالالارى ياۆلەنكا, پوكروۆكا اۋىلدارىنا قاتىناپ وقۋعا ءماجبۇر بولاتىن. ولار ءۇشىن ارنايى تاسىمالداۋ ۇيىمداستىرىلعانىمەن, بۇل ۋاقىت پەن شىعىندى تالاپ ەتەتىن ەدى. ەندى بالالار تۋعان توپىراعىندا, اتا-اناسىنىڭ قاسىندا انا ءتىلى مەن ۇلتتىق قۇندىلىق اياسىندا ءبىلىم الادى.
قايىربەك قوجاسوۆ «ەڭبەك ارداگەرى» مەدالىمەن, اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ, ەسىل اۋدانى اكىمىنىڭ قۇرمەت گراموتالارىمەن ماراپاتتالعان, «پارىز-2019» سىيلىعىنىڭ جەڭىمپازى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى ەسىل اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ ءى, ءىىى شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتى بولعان. رەسپۋبليكا كۇنىنە وراي ول «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالدى.
جاڭا مەكتەپتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا وبلىس اكىمى عاۋەز نۇرمۇحامبەتوۆ تە قاتىسىپ, مەتسەناتتىڭ باستاماسىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. «بۇل – بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى مەن تۋعان اۋىلدىڭ دامۋىنا قوسقان زور ۇلەسىنىڭ ايقىن مىسالى», – دەدى ول ءوزىنىڭ سوزىندە.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى