جاساندى ينتەللەكت: عالىمدار ءىرى تىلدىك مودەلدەردى قولدانىسقا ەنگىزەدى

بىلتىر قىركۇيەك ايىندا باستالعان جوباعا Institute of Smart Systems and Artificial Intelligence, ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى, اقپاراتتىق جانە ەسەپتەۋ تەحنولوگيالارى ينستيتۋتى, ء«تىل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعى جانە SOFTCRAFT كومپانياسى اتسالىستى. وسى ءبىلىم مەكەمەلەرىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن workshop قازاق ءتىلىن تسيفرلىق ورتادا دامىتۋعا باعىتتالعان بىرەگەي ەكوجۇيەنى قۇرۋ جولىندا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن جەتەكشى عالىمدار, ينجەنەرلەر, دەرەكتەر جانە جاساندى ينتەللەكت زەرتتەۋشىلەردى بىرىكتىردى.   

قازۇۋ عىلىمي-يننوۆاتسيالىق قىزمەت جونىندەگى پرورەكتور مارعۇلان يبراگيموۆتىڭ ايتۋىنشا, جوبا اياسىندا جوعارى ءونىمدى قازاق ءتىلدى ۇلكەن تىلدىك مودەلدى جاساۋعا باعىتتالعان عىلىمي-تەحنيكالىق باعدارلاما ىسكە اسىپ جاتىر. وسى كەزەڭدە كورپۋستار مەن تاڭبالاۋ قۇرالدارىن قالىپتاستىرۋدان باستاپ, مودەلدى ازىرلەۋ جانە وڭتايلاندىرۋ, جوعارى ءونىمدى ينفراقۇرىلىمدى ورنالاستىرۋ جانە ينتەگراتسياعا دايىندىق كەزەڭدەرىنە دەيىنگى تولىق جۇمىس تسيكلى ورىندالدى. ونىڭ بارىسىندا دەرەكتەر ەتيكاسى مەن قاۋىپسىزدىگىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى.

ءبىز تەك عىلىمي عانا ەمەس, ستراتەگيالىق ماڭىزى بار ناتيجەلەردى ۇسىنىپ وتىرمىز. 100 ميلليوننان استام سوزدەن تۇراتىن ءىرى دەرەكتەر قورى جاسالدى. ول تاقىرىپتىق جانە جانرلىق قوسالقى كورپۋستاردى, «ماتىن–سۋرەت–اۋديو» تۇرىندەگى مۋلتيمودالدى جيىنداردى, سونداي-اق رەسمي قۇجاتتار مەن ينتەراكتيۆتى ستسەناريلەر كورپۋستان تۇرادى. جوبانىڭ ماڭىزدى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى – GPU-كلاستەرى مەن زاماناۋي دەرەكتەر پلاتفورماسى نەگىزىندە قۇرىلعان جوعارى ءونىمدى ينفراقۇرىلىم. جوبا بارىسىندا ۋنيۆەرسيتەتكە NVIDIA DGX H200 جاساندى ينتەللەكت ەسەپتەۋ كلاستەرى ساتىپ الىندى. بۇل كلاستەر قۇرامىندا 8×H200 Tensor Core GPU (141 GB HBM3e) ورناتىلعان NVIDIA DGX H200 سەرۆەرلەرى بار, ولاردىڭ جيىنتىق ونىمدىلىگى 32 PFLOPS FP8-گە دەيىن جەتەدى. سەرۆەرلەر NVIDIA Spectrum-3 200 GbE جوعارى جىلدامدىقتى جەلىسىنە بىرىكتىرىلگەن, وتكىزۋ قابىلەتى 25,6 تبيت/س-قادەيىن. باعدارلامالىق ورتا NVIDIA Base Command + AI Enterprise ستەگىنە نەگىزدەلگەن جانە جاساندى ينتەللەكت مودەلدەرىن ازىرلەۋدىڭ, وقىتۋدىڭ جانە ورنالاستىرۋدىڭ تولىق تسيكلىن قامتاماسىز ەتەدى,– دەپ ءتۇسىندىردى پرورەكتور.

جوبا اياسىندا قازۇۋ بازاسىندا LLM نەگىزىندە بىرقاتار ارنايى AI-اگەنتتەر جاسالعان. ولار ءماتىندى تالداۋ, جاۋاپ گەنەراتسياسى, اۆتوماتتى كلاسسيفيكاتسيا جانە ينتەللەكتۋالدى پايدالانۋشىنىڭ قولداۋ باعىتتارىنا بەيىمدەلگەن. الداعى ۋاقىتتا قازاق تىلىندەگى ءبىلىم بەرۋ جانە زەرتتەۋ باعىتىنداعى ينتەللەكتۋالدى اگەنتتەر مەن چات-بوتتاردى ازىرلەۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل ناتيجەلەردىڭ بارلىعى دەرەكتەردى, مودەلدى, ينفراقۇرىلىمدى جانە ينتەگراتسيانى قامتيتىن تولىق تسيكلدى, قايتا وندىرۋگە بولاتىن ەكوجۇيەنى قالىپتاستىرۋمەن قاتار ەلىمىزدە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن دامىتۋعا بەرىك نەگىز بولا الادى.  

كەلەر جىلى جوبانى كەڭەيتۋ, جاڭا تاقىرىپتىق كورپۋستاردى ازىرلەۋ, ينتەرنەت-پلاتفورما ىسكە قوسۋ, LLM-ءدى قولدانبالى جۇيەلەرگە ينتەگراتسيالاۋ جانە ارنايى قازاق ءتىلدى چات-بوتتاردى ازىرلەۋ جوسپاردا تۇر.

نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى اقىلدى جۇيەلەر جانە جاساندى ينتەللەكت ينستيتۋتىنىڭ (ISSAI) نەگىزىن قالاۋشى ءارى ديرەكتورى اتاكان ۆارول قازاقستانداعى جاساندى ينتەللەكت گەنەراتيۆتى مودۋلدەرىن ازىرلەۋ سالاسىنداعى زەرتتەۋلەر,  سماترتفون, نوۋتبۋكتە جۇمىس ىستەي بەرەتىن جاڭا تىلدىك-ۆيزۋالدى مودەلدەر تۋرالى ايتىپ بەردى. ايتۋىنشا, عالىمدار جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىندە كوپتەگەن قولدانۋشىلار سۋپەركومپيۋتەردىڭ كومەگىنسىز جاساندى ينتەللەكتىڭ وسى مودەلدەرىن پايدالانا الادى.

قازاقستاندا مەملەكەتتىك قازاق تىلىمەن قاتار ورىس جانە اعىلشىن ءتىلى كەڭىنەن قولدانىستا. مۇنىمەن قوسا كوپتەگەن دياسپورالار ءتىلىن كەزدەستىرەمىز.. گەنەراتيۆتى جي كەزەڭىندە قازاق ءتىلىن تۇسىنەتىن ءارى ەلدەگى بارلىق تىلدىك قاجەتتىلىكتى قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن ورىس, اعىلشىن تىلىمەن ىقپالداسا الاتىن ءىرى تىلدىك جانە تىلدىك-ۆيزۋالدى مودەلدەر ازىرلەۋ قاجەتتىگى تۋدى. زاماناۋي الەمدە مۇنداي ينسترۋمەنتتەردى دامىتپايتىن ەلدەر ءۇشىن ءتىلىن جوعالتىپ الۋ قاۋپى بار. قازىرگى كەزدە قازاقستاندا اكادەميالىق قاۋىمداستىق ءوز مىندەتىن اسا جاۋاپكەرشىلىكپەن ورىنداپ وتىر. ونىڭ جارقىن مىسالدارىن  كوپتەگەن زەرتتەۋشىلەردىڭ جەرگىلىكتى جاعدايدا مودەلدەر قۇرىپ, دەرەكتەردى جيناقتاپ, وقىتۋ ءادىسى مەن ينتەللەكتۋالدى كادرلىق الەۋەتىن قۇرىپ جاتقاندىعىنان كورۋگە بولادى, – دەيدى  اتاكان ۆارول.

ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ پروفەسسورى, جاساندى ينتەللەكت جانە  Big Data كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ءمادينا مانسۇروۆا جوبانىڭ ستراتەگيالىق ماقساتىن ءتۇسىندىردى. ايتۋىنشا, قازىرگى كەزدە جي جانە ونىڭ ىشىندە ۇلكەن تىلدىك مودەلدەردى قۇرۋ ماڭىزدى باعىت سانالادى. جوبا جەتەكشىسىنىڭ ايتۋىنشا, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى عالىمدارى باستاعان بۇل جۇمىستى قازۇۋ عالىمدارى جالعاستىرىپ, جوبا ايماعىندا, قىسقارتىلعان, قاراپايىم قولدانۋشىلارعا مۇمكىندىك بەرەتىن قوسىمشالار جاسالدى. قازىرگى كەزدە عالىمدار جۋرناليستيكا فاكۋلتەتى ماماندارىمەن بىرلەسىپ جۋرناليستيكاعا قاتىستى قولدانبانى قۇراستىرىپ جاتىر. بۇل قىزمەت ءتۇرى ۋنيۆەرسيتەت سايتىندا قولجەتىمدى. قابىلداۋ كوميسسياسى ءۇشىن دە ءتيىمدى بولىپ وتىرعان قوسىمشا كومەگىمەن كافەدرا وقىتۋشىلارىنىڭ ستۋدەنتتەرمەن كەزدەسۋى دە اۆتوماتتاندىرىلعان. ونىڭ كومەگىمەن قازىرگى كەزدە ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ اۋقىمدى كىتاپحانا قورى تسيرفلى فورماتقا كوشىرىلىپ جاتىر.

ەندىگى كەزەكتە ءبىلىم, مەديتسينا سالاسى ءۇشىن ءتيىمدى بولىپ وتىرعان جوبا اياسىن كەڭەيتۋ جوسپاردا تۇر.

الماتى