مەملەكەت باسشىسى جولداۋىندا «قازىر ەلىمىزدە مىڭداعان جۇمىس ورنى بوس تۇر. ءتۇرلى سالادا, ءتىپتى, جالاقىسى ەداۋىر جوعارى جۇمىس ورىندارى بار. بۇل ورىنداردى شەتەلدەن كەلىپ جاتقان ادامدار تولتىرۋدا. ازاماتتاردىڭ وندىرىسكە بارعانى ابزال. جۇمىسشى ماماندىقتارىنا دەگەن قۇرمەتتى ارتتىرا ءتۇسۋىمىز كەرەك» دەگەن ەدى. راسىندا, بۇگىنگى ەڭبەك نارىعىنداعى مامان تاپشىلىعىنىڭ سەبەبى نەدە؟ كوللەدجدەر دايارلاپ جاتقان كاسىپ يەلەرى بۇل سۇرانىستى قانشالىقتى وتەي الىپ ءجۇر؟ جالپى, جۇمىسشى ماماندىعىنىڭ ابىرويىن كوتەرۋ ءۇشىن قانداي قادامدار جاسالۋعا ءتيىس؟ وسى ساۋالدارعا جاۋاپ الۋ ماقساتىندا ءبىز وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى اسەت مۇحانبەتوۆپەن سۇحباتتاسقان ەدىك.
– بيىل كوللەدجدەردەگى ءبىلىم سالاسىندا قانداي وزگەرىس بولدى؟
– مەملەكەت باسشىسى جولداۋدا جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلىندا جوسپارلانعان ءىس-شارالار جالعاساتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇل شەشىم مەملەكەتتىڭ ۇلتتىق ەكونوميكانى جانە ەلدىڭ ونەركاسىپتىك الەۋەتىن دامىتۋداعى بىلىكتى جۇمىسشى كادردىڭ رولىنە ەرەكشە نازار اۋداراتىنىن كورسەتەدى.
قازىر ەلىمىزدە 772 كوللەدج جۇمىس ىستەيدى, وندا 550 مىڭ ستۋدەنت وقيدى. بيىلدان باستاپ 9-سىنىپ تۇلەكتەرى سۇرانىسقا يە ماماندىقتار بويىنشا تەگىن ءبىلىم الىپ جاتىر, بۇل رەتتە مەملەكەتتىك تاپسىرىستىڭ 70%-ى تەحنيكالىق ماماندىقتارعا باعىتتالعان.
– جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى اياسىندا تۇلەكتەردى ءىرى كاسىپورىندارعا جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا باسىمدىق بەرىلدى. وسى باعىتتا قانداي ناتيجە بار؟
– جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم ۇيىمدارىنىڭ ۇزدىك 1000 تۇلەگىن ەلىمىزدىڭ جەتەكشى كاسىپورىندارىنا جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جوسپارلانعان بولاتىن. قازىردىڭ وزىندە 1 191 ستۋدەنت ەلىمىزدەگى «LGS Kazakhstan Elevator Group», «Hyundai Auto Astana», «استانا ەلەكترتەحنيكالىق زاۋىتى» (اەز), «قتج»-اق «ماگيسترالدىق جەلىلەر ديرەكتسياسى», «Qarmet» اق, «قازاقتەلەكوم» اق, «Gaztehna», «اەس ءشۇلبى گەس», «ەسك», «CNPC-اقتوبەمۇنايگاز», «ERG Service», «Kia قازاقستان», «Allur» («سارىارقااۆتوپروم»), «قازاقستان ءاليۋمينيى» اق, «قازحروم», «پمحز», «قەز» اق, «قازاقمىس كورپوراتسياسى», ت.ب. اۋقىمدى كومپانيالاردا جۇمىسقا ورنالاستى.
اكىمدىكتەرمەن بىرلەسە جۇمىس ىستەۋ شەڭبەرىندە وقۋىن اياقتاعاننان كەيىن جۇمىسقا ورنالاسۋ كەپىلدىگىمەن كاسىپورىنداردىڭ وتىنىمدەرى بويىنشا كادردى ماقساتتى تاپسىرىسپەن دايارلاۋ تەتىگى ەنگىزىلدى. ماقساتتى تاپسىرىسپەن ستۋدەنتتەردى جىل سايىن قابىلداۋ 10 مىڭ ادامدى قۇراسا, جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى شەڭبەرىندە بۇل كورسەتكىش 15 مىڭ قوسىمشا ورىنعا ۇلعايتىلىپ, 45 مىڭ ادامدى قامتىدى.
وقىتۋ ءىرى ونەركاسىپتىك جانە سەرۆيستىك كومپانيالارمەن سەرىكتەستىكتە جۇرگىزىلەدى, اتاپ ايتار بولساق, ولاردىڭ ىشىندە «سولتۇستىك قازاقستان ەلەكتر تاراتۋ كومپانياسى» اق, «مۇنايماش» اق, «قۇرىلىسمەت», «تسەمەنت زاۋىتى», «QazTehna», «AS-House», «ەسيل ليفت سەرۆيس», «بەرەكە-بۋراباي», «التىنالماس» اق, «Dala construction.kz» سياقتى باسقا دا كاسىپورىندار بار.
– قازىر كوللەدجدەردە دۋالدى وقىتۋ كەڭىنەن ەنگىزىلدى. بۇل جۇيە ستۋدەنتتەردىڭ تاجىريبە جيناقتاۋىنا قالاي اسەر ەتىپ وتىر؟
– بۇگىندە ەلىمىزدەگى كوللەدجدەردىڭ 72%-نا دۋالدى وقىتۋ ەنگىزىلدى. دۋالدى وقىتۋعا 18 مىڭنان استام شاعىن جانە ورتا بيزنەس كاسىپورىندارى 130 مىڭنان استام كوللەدج ستۋدەنتىنە پراكتيكادان وتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ماسەلەن, قوستانايدا دۋالدى وقىتۋدىڭ تابىستى تاجىريبەسىن كەڭ اۋقىمدا تاراتۋ ماقساتىندا «سارىارقااۆتوپروم» بازاسىندا ەرفۋرت ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىنىڭ (گەرمانيا) قاتىسۋىمەن حالىقارالىق دۋالدى وقىتۋ ورتالىعى اشىلدى.
– ال مەكتەپ وقۋشىلارى كاسىپتىك باعدار بەرۋ باعدارلاماسىمەن قانشالىقتى قامتىلعان؟
– ى.التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم اكادەمياسى 1-11 سىنىپ وقۋشىلارىن قامتيتىن «مامان» اتتى ەرتە كاسىپتىك باعدارلاۋ مودەلىن ازىرلەدى. مودەل وقۋ جانە ساباقتان تىس ۇدەرىسكە بىرىكتىرىلگەن جانە كوللەدجدەرمەن, جوعارى وقۋ ورىندارىمەن جانە جۇمىس بەرۋشىلەرمەن سەرىكتەستىككە نەگىزدەلگەن. اتالعان پلاتفورمادا تسيفرلىق قۇرالدار بەلسەندى قولدانىلادى, بۇل ءبىلىم ۇدەرىسىنىڭ قازىرگى ەڭبەك نارىعىنىڭ تالاپتارىنا سايكەستىگىن قامتاماسىز ەتەدى.
سونىمەن قاتار مەملەكەت تاراپىنان كاسىپتىك باعدار بەرۋ ينستيتۋتىنىڭ ءرولى كۇشەيتىلىپ جاتىر. مەكتەپتەردە 1 مىڭنان استام پروفيلدىك سىنىپ اشىلىپ, بارلىق مەكتەپتە پەداگوگ-كاسىبي باعدار بەرۋشى مارتەبەسى رەسمي تۇردە بەكىتىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا مەكتەپتەگى 2,4 ميلليون وقۋشى (6-11 سىنىپتار) كاسىپتىك باعدار بەرۋ باعدارلاماسىمەن قامتىلدى.
– ايتۋلى جىل شەڭبەرىندە تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم سالاسىنا قانداي جاڭالىق ەندى؟
– تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدى ترانسفورماتسيالاۋ شەڭبەرىندە كوللەدجدەردەگى IT سالاسىنداعى ماماندىقتارعا ونلاين-وقىتۋ زاڭ تۇرعىسىنان بەكىتىلدى. بۇل قادام ىڭعايلى فورماتتا بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ, ۋاقىت پەن قارجىلىق شىعىنداردى ازايتۋ سياقتى مۇمكىندىكتەرگە قول جەتكىزەدى.
قورىتا ايتقاندا, جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم جۇيەسىن ترانسفورماتسيالاۋعا, جۇمىسشى ماماندىقتارىنىڭ بەدەلىن ارتتىرۋعا, وقۋ ورىندارى مەن جۇمىس بەرۋشىلەر اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋعا قۋاتتى سەرپىن بولدى.
اڭگىمەلەسكەن –
بەكزات قۇلشار,
«Egemen Qazaqstan»