قازاقستاننىڭ كەڭ-بايتاق دالاسى ەجەلدەن ادام مەن تابيعاتتىڭ ۇيلەسىم تاپقان مەكەنى سانالادى. دەگەنمەن سوڭعى جىلدارى قاسقىر مەن قابان, ءتىپتى قوڭىر ايۋدىڭ ەلدى مەكەندەرگە جاقىنداپ كەلۋى جيىلەپ, حالىق پەن بيلىك اراسىنداعى الاڭداۋشىلىق ارتا ءتۇستى. وسىعان وراي سەنات دەپۋتاتى قايرات تاستەكەەۆ جابايى جانۋارلاردىڭ سانىن باقىلاۋ مەن رەتتەۋدى كۇشەيتۋ جونىندە ۇكىمەتكە ساۋال جولداعان ەدى.
بۇل ساۋالعا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكليار رەسمي جاۋاپ بەرىپ, قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا جابايى جانۋارلار پوپۋلياتسياسىن باسقارۋ جۇيەسى تۇگەلدەي دەرلىك تسيفرلىق فورماتقا كوشكەنىن مالىمدەدى.
رومان سكلياردىڭ مالىمەتىنشە, اڭشىلىق پەن جانۋارلار دۇنيەسىن پايدالانۋعا ارنالعان رۇقساتتار بۇگىندە تولىعىمەن ەلەكتروندىق فورماتتا بەرىلەدى. قۇجاتتاردى الۋ پروتسەسى اۆتوماتتاندىرىلعان, ياعني ادام فاكتورى بارىنشا ازايتىلعان.
2025 جىلعا بەكىتىلگەن بيولوگيالىق نەگىزدەمەگە سايكەس, قاسقىردى اتۋ ءليميتى – 5 504 دانا, ال تۇلكىگە – 10 573 دانا بولىپ بەلگىلەنگەن. قازىرگى ۋاقىتتا بۇل ليميتتەر تولىق ورىندالعان.
مۇنداي قادام, ۇكىمەت وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, پوپۋلياتسيانى عىلىمي نەگىزدە رەتتەۋگە, اۋىل شارۋاشىلىعىنا كەلەتىن زالالدى ازايتۋعا جانە تابيعي تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋعا باعىتتالعان.
قولدانىستاعى ەرەجەلەرگە سايكەس, ەگەر قوڭىر ايۋ حالىقتىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا قاۋىپ توندىرسە نەمەسە ماتەريالدىق زالال كەلتىرسە, ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ ماماندارى مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ارنايى بولىمشەلەرى ونى اڭشىلىق ماۋسىمىنا قاراماستان اتۋعا قۇقىلى.
ال قاسقىر مەن قورقاۋ سياقتى جىرتقىشتار اڭشىلىق شارۋاشىلىق سۋبەكتىسىنىڭ اۋماعىندا پايدا بولسا نەمەسە باسقا تۇرلەرگە قاۋىپ توندىرسە, ارنايى رۇقساتسىز اتۋعا مۇمكىندىك بەرىلگەن.
سونىمەن قاتار, قابان اڭشىلىق نىساندارىنىڭ باعالى تۇرلەرىنىڭ قاتارىنا ەنگىزىلگەن. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ 2015 جىلعى بۇيرىعىنا سايكەس, ونى الۋ ءنورماتيۆى 40 پايىز دەڭگەيىندە بەلگىلەنگەن. بۇل كورسەتكىش جانۋارلار تىعىزدىعىن رەتتەۋگە تولىق مۇمكىندىك بەرەدى.
جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ جانە پايدالانۋ سالاسىندا بارلىق ليميتتەر ارنايى عىلىمي ۇيىمداردىڭ بيولوگيالىق نەگىزدەمەسى بويىنشا بەكىتىلەدى. بۇل ءتاسىل پوپۋلياتسيانىڭ ناقتى ەسەبى مەن ەكوجۇيەنىڭ جاعدايىنا سۇيەنىپ, تابيعي تەپە-تەڭدىكتى بۇزباي جانۋارلار سانىن رەتتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
رومان سكليار اتاپ وتكەندەي, بيولوگيالىق نەگىزدەمەلەردىڭ ساپاسىن باقىلاۋدى ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار جۇزەگە اسىرادى.
ۇكىمەتتىڭ تاپسىرماسىمەن 2025 جىلدىڭ اقپانىندا «عارىش ساپارى» اق ازىرلەگەن Tabigat.gov.kz تابيعي رەسۋرستاردىڭ ينتەراكتيۆتى كارتاسى ىسكە قوسىلدى. بۇل تسيفرلىق جۇيەدە جابايى جانۋارلاردىڭ مەكەندەيتىن ايماقتارى مەن كوشى-قون باعىتتارى كورسەتىلگەن.
كارتا تابيعات رەسۋرستارى تۋرالى دەرەكتەردى جيناپ, وڭدەپ, تالداۋ ارقىلى شەشىم قابىلداۋ پروتسەسىن جەدەلدەتەدى. سونىمەن قاتار, ەكولوگيالىق جاعدايدى كەشەندى تۇردە باقىلاۋعا جانە مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا جول اشادى.
جىل سوڭىنا دەيىن بۇل جۇيە «ورمان جۇيەلەرى», «ە-ليتسەنزيالاۋ» جانە ۇلتتىق دەرەكتەر بانكىمەن بىرىكتىرىلىپ, 2026 جىلى جابايى جانۋارلاردىڭ ناقتى ساندىق مونيتورينگى ەنگىزىلمەك.
سوڭعى جىلدارى كەيبىر وڭىرلەردە جابايى اڭداردىڭ اۋىل-قالالارعا كىرىپ كەتۋ جاعدايلارى تىركەلگەن. بۇل ماسەلە بويىنشا دا دەپۋتات سۇراق قويعان ەدى.
رومان سكلياردىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي فاكتىلەر قازىردىڭ وزىندە قۇقىق قورعاۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ورگاندارىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىندە جەكە ەسەپكە الىنادى. سوندىقتان جانۋارلاردىڭ ادامدارعا نەمەسە مالعا شابۋىل جاساۋ فاكتىلەرىنىڭ بىرىڭعاي ءتىزىلىمىن قۇرۋدىڭ قاجەتتىلىگى جوق دەپ سانالادى.
«جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ, ءوسىمىن مولايتۋ جانە پايدالانۋ سالاسىنداعى بارلىق جۇمىس ۇكىمەتتىڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا. تابيعي تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋ جانە ەكوجۇيەگە نۇقسان كەلتىرمەۋ — ءبىزدىڭ باستى ۇستانىمىمىز», – دەپ اتاپ ءوتتى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ءوز سوزىندە..قازاقستان تابيعي بايلىعىن ساقتاي وتىرىپ, ەكوجۇيە مەن ادام اراسىنداعى تەڭگەرىمدى ۇستاپ تۇرۋعا ۇمتىلۋدا. جابايى جانۋارلاردىڭ كوبەيۋىن تەك كۇشپەن ەمەس, عىلىمي جانە تسيفرلىق تاسىلدەرمەن رەتتەۋ — جاڭا ەكولوگيالىق ساياساتتىڭ باستى باعىتىنا اينالىپ كەلەدى.
بۇگىندە ەلىمىز تابيعاتتى قورعاۋ ىسىندە ءداستۇر مەن تەحنولوگيانى ۇشتاستىرىپ, تابيعات پەن قوعامنىڭ ۇيلەسىمىن ساقتاۋعا باعىت العان.