مۇقتاج جاندارعا قامقورلىق – قاستەرلى قىزمەت

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالى­مەتىنشە, بۇگىندە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىندا 35 مىڭنان استام مامان جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ ىشىندە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى, ارنايى پەداگوگتەر, الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەر بار. الەۋمەتتىك قولداۋ سالاسىنداعى كاسىبي مامان مەملەكەت پەن الەۋمەتتىك قولداۋعا مۇقتاج ازاماتتار اراسىندا دانەكەر ءرولىن اتقارادى. قىزمەتىنىڭ نەگىزگى مۇراتى – ادامدارعا قامقورلىق جاساۋ. ەلىمىزدە زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ, الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ, الەۋمەتتىك كومەك, ەڭبەكتى قورعاۋ, جالاقى, جۇمىس مولشەرلەمەسى جۇيەسى, حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋعا قاتىستى ءتۇرلى باعدارلاما بار.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىل-عى جولداۋىندا وڭىرلەردەگى الەۋمەتتىك تۇرعىدان وسال توپتاعى ازاماتتارعا بولىنەتىن الەۋمەتتىك تولەمدەردى بىرىزدەندىرۋ كەرەكتىگىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى. مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن جاردەماقىلار مەن تولەمدەردىڭ سان الۋاندىعى كەيدە تۇسىنىكسىزدىك, قيىندىق تۋعىزادى. سول تۇرعىدا ولاردى بىرىزدەندىرۋ – ۋاقىت تالابىنا ساي ءتيىمدى شەشىم. تولەمدەردىڭ بىرىڭعاي تارتىپپەن جۇزەگە اسۋى ازاماتتار اراسىنداعى الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىكتى ارتتىرادى. بارشاعا ورتاق, اشىق ەرەجە ورنايدى. تسيفرلىق بازا ارقىلى اۆتوماتتاندىرىلعان, جەڭىلدەتىلگەن ءراسىم جۇيەسى ىسكە اسادى. قايتالاناتىن نەمەسە ءتيىمسىز تولەم تۇرلەرى قىسقارتىلىپ, قارجى ناقتى مۇقتاج ازاماتتارعا باعىت­تالادى. ەلەكتروندى ۇدەرىستەردىڭ ارقاسىندا تولەمنىڭ تاعايىندالۋى مەن بەرىلۋى تولى­عىمەن باقىلاۋدا بولادى.

تۇرعىنداردى الەۋمەتتىك قولداۋدىڭ ەڭ باستى ۇلگىسى – اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك (ااك). ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, 2025 جىلعى 1 قازانداعى جاعداي بويىنشا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك (ااك) 51 مىڭ وتباسىنداعى 274,4 مىڭ ادامعا 24,6 ملرد تەڭگە سوماسىندا تاعايىندالعان. بۇل ماقساتقا بيۋدجەتتەن 98,4 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. ااك-ءتىڭ نەگىزگى مىندەتى – اقشالاي تولەم تۇرىندە قولداۋدى جۇزەگە اسىرۋ, وتباسىنىڭ ەڭبەككە قابىلەتتى مۇشەلەرىن جۇمىسپەن قامتۋعا جار­دەمدەسۋدىڭ بەلسەندى شارالارىنا تارتۋ ارقىلى وتباسىن قيىن ومىرلىك جاعدايدان شىعارۋ.

2024 جىلى 1 قاڭتاردان باستاپ ەلىمىزدە زياندى ەڭبەك جاعدايلارىندا ۇزاق ۋاقىت جۇمىس ىستەگەن ادامدارعا ارناۋلى الەۋمەتتىك تولەم ء(اات) ەنگىزىلگەنى بەلگىلى. 2025 جىلعى 1 قازانداعى جاعداي بويىنشا 5387 ازاماتقا ءاات تاعايىندالعان. الەۋمەتتىك تولەم تا­عايىن­داۋعا جالپى 5468 ادام ءوتىنىش بىل­دىرگەن.

سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرى دە كەڭ كولەمدى الەۋمەتتىك قولداۋعا يە. 2025 جىلعى 1 قازانداعى جاعداي بويىنشا ەلىمىزدە 79 313 ارداگەر تۇرادى, ونىڭ ىشىندە ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ 86 ارداگەرى, سوعىس ارداگەرلەرىنە تەڭەستىرىلگەن 16 556 ارداگەر, 26 587 باسقا مەملەكەتتەردىڭ اۋماعىنداعى ۇرىس قيمىلدارىنىڭ ارداگەرلەرى, 36 084 سوعىس جىلدارىنداعى تىل ەڭبەككەرلەرى بار. 2025 جىلى اتالعان ساناتتارداعى ازامات­تارعا 12,6 ملرد تەڭگە سوماسىندا ارناۋلى مەملەكەتتىك جاردەماقى تولەنگەن. وسى ماقساتتارعا 17 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان.

الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىن دامىتۋ جونىندەگى ۇلتتىق عىلىمي ورتالىق­تىڭ باس ديرەكتورى قانات تەزەكباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بالالارعا ارنالعان وڭالتۋ جۇمىسى ەرەكشە نازاردا. ەسەپتى كەزەڭدە ەل كولەمىندە 8 983 ادامعا كۇردەلى پروتەزدىك-ورتوپەديالىق بۇيىمدار بەرىلگەن. كوحلەارلىق يمپلانتاتسيادان كەيىنگى ەستۋ پروتەزدەۋى مەن ەستۋ-سويلەۋ وڭالتۋىنىڭ كەشەندى قىزمەتتەرىمەن 1,8 ملرد تەڭگە سوماسىنا 1 045 ادام قام­تىلعان. بۇل شارالار ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعان بالالاردىڭ تولىققاندى دامۋىنا, قوعامعا بەيىمدەلۋىنە جول اشادى.

«قازاقستان حالقىنا» قورىمەن بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان «مۇگەدەكتىگى بار بالالاردى ءۇي جاعدايىندا وڭالتۋ» قا­ناتقاقتى جوباسى دا ءوز جەمىسىن بەرىپ كەلەدى. قازىرگى تاڭدا وڭالتۋدىڭ يننوۆاتسيالىق-تەحنيكالىق قۇرالدارىن قولدانۋشىنىڭ جالپى سانى – 403 بالا, ولاردىڭ ىشىندە: 328 بالا – ءۇي جاعدايىندا, 13 بالا – وقىتۋ كەزەڭىندە, 62 بالا ءۇي جاعدايىنىڭ بولماۋى­نا بايلانىس­تى وڭالتۋ ورتالىقتارىندا وڭالتۋدان ءوتىپ جاتىر», دەيدى ق.تەزەكباەۆ.

سونىمەن قاتار ورتالىق عىلىم, ءبىلىم جۇمىستارىن بەلسەندى جۇرگىزىپ كەلەدى. الەۋمەتتىك سالا ماماندارىنا ارنالعان وقىتۋ ۇيىمداستىرىلىپ, 1902 الەۋمەتتىك قىزمەت­كەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگى تانىلدى.

سالا قىزمەتكەرلەرىن ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا جىل سايىن «الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسىنىڭ ۇزدىك قىزمەتكەرى جانە ۇزدىك الەۋمەتتىك جوبا» بايقاۋى وتكىزىلىپ تۇرادى. قاتىسۋشىلار وزدەرىنىڭ ەڭبەك جولىن, قامقورلىعىنداعى جاندارمەن قارىم-قاتىناسىن, بولاشاققا جوسپارلارىن, وسىناۋ كۇردەلى جۇمىستى وتباسىلىق ومىرمەن قالاي ۇيلەستىرىپ جۇرگەنىن باياندايدى, كوميسسيا تالقىسىنا سالادى. قورى­تىندىسى كاسىبي مەرەكە قارساڭىندا شىعادى.

قوعامنىڭ قالىپتى دامۋ بارىسى كوپ رەتتە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋى مەن الەۋمەتتىك كەپىلدىك دەڭگەيىنە بايلانىس­تى. الەۋمەتتىك تۇرعىدان وسال كوپبالالى وتباسىلار, مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتار, جالعىزباستى انالار, از قامتىلعانداردى قاشاندا ەرەكشە قولداۋ قاجەت. بۇل توپقا بولىنەتىن كومەكتەردى ناقتى, ادىلەتتى ءارى جۇيەلى تۇردە رەتتەپ وتىرۋ – الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتىڭ كەپىلى, مەملەكەتتىڭ حالىق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ ايقىن كورىنىسى.