1990 جىلى 25 قازاندا قابىلدانعان «قازاق كسر-ءنىڭ مەملەكەتتىك ەگەمەندىگى تۋرالى دەكلاراتسيا» – قازاق ەلىنىڭ تاۋەلسىزدىككە ۇمتىلىسىنىڭ ناقتى كورىنىسى, ازاتتىققا باستار العاشقى زاڭدى ءارى ساياسي قادامى بولدى. بۇل قۇجات – مىڭداعان جىلدان بەرى جالعاسقان مەملەكەتتىلىكتىڭ قايتا جاڭعىرۋىنا, ۇلتتىق سانا مەن رۋحتىڭ ويانۋىنا جول اشقان تاريحي بەلەس.
دەكلاراتسيا ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك بيلىگىنىڭ تاۋەلسىزدىگىن, جەر مەن تابيعي بايلىقتىڭ يەسى – حالىق ەكەنىن زاڭ جۇزىندە ايقىندادى. وندا رەسپۋبليكا ءوز زاڭدارىن قابىلداۋ, ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتى دەربەس جۇرگىزۋ قۇقىعىنا يە ەكەنى اتاپ كورسەتىلدى. ياعني ساراپشىلار بۇل قۇجاتتىڭ زاڭ جۇزىندەگى تاۋەلسىزدىككە الىپ كەلگەنىن ءبىراۋىزدان ايتادى. ال ونىڭ ەڭ باستى قۇندىلىعى – ءىس جۇزىندەگى تاۋەلسىزدىككە جول اشقانى.
شىن مانىندە قازاق ەلى ءۇشىن تاعدىرشەشتى قادام بولعان دەكلاراتسيا رەسپۋبليكامىزدىڭ ساياسي ومىرىنە تۇبەگەيلى قوزعاۋ سالىپ, تەگەۋرىندى رەفورمالاردىڭ جۇزەگە اسۋىنا سەپتىگى تيگەنى بەلگىلى. 1991 جىلعى 10 جەلتوقساندا قازاق كسر-ءىنىڭ اتاۋى قازاقستان رەسپۋبليكاسى بولىپ وزگەرتىلسە, اراعا 6 كۇن سالىپ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭى قابىلداندى.
1992 جىلدىڭ 2 ناۋرىزىندا ەلىمىز بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا 168-مۇشە-مەملەكەت بولىپ قوسىلدى. بۇل – قازاقتى تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە ايداي الەمنىڭ تانىعانىنىڭ انىق بەلگىسى ەدى. ال سول جىلدىڭ 7 مامىرىندا قارۋلى كۇشتەرىمىز قۇرىلىپ, ەلىمىز بەن جەرىمىزدى قاسىق قانى قالعانشا قورعايتىن ايبارلى ارميامىز ساپ تۇزەدى.
مەملەكەتتىك ەگەمەندىك تۋرالى دەكلاراتسيانىڭ ايرىقشا نازار اۋدارارلىق ءبىر تۇسى بار. ول – «قازاق كسر-ءى رەسپۋبليكادان تىس جەرلەردە تۇراتىن قازاقتاردىڭ ۇلتتىق-مادەني, رۋحاني جانە ءتىل جونىندەگى قاجەتىن قاناعاتتاندىرۋعا قامقورلىق جاسايدى» دەلىنگەن 12-بابى. تارشىلىق جىلدارى تارىداي شاشىلىپ كەتكەن قانداستار تاعدىرىن تۇڭعىش رەت قوزعاعان بۇل قۇجات شەتتەگى قازاقتاردىڭ اتامەكەنىنە ورالۋىنا دا داڭعىل جول اشتى. ءدال وسى كەزدەن تاريحي وتانعا قاراي قانداستار كوشى تۇزەلىپ, دەموگرافيالىق جاعدايىمىزدىڭ جاقسارۋىنا, ۇلتتىق رۋحاني تۇتاستىعىمىزدىڭ ارتۋىنا ۇلەس قوسقان ۇلى قۇبىلىس باستالدى. تراپتان تۇسە سالا توپىراق سۇيگەن اعايىن قازاق ەلىنىڭ قاناتىن كەڭگە جايۋىنا ۇلەستەرىن قوسىپ, كەتىگىنە كىرپىش بولىپ قالانا بەردى.
ەگەمەندىك دەكلاراتسياسى – تەك ساياسي قۇجات ەمەس, ول – قازاق حالقىنىڭ عاسىرلار بويى ارمانداعان ازاتتىعىنىڭ زاڭدى تۇردە بەكىتىلۋى ەدى. ءوز تاعدىرىن ءوزى ايقىندايتىن, ەركىندىگىن قورعاۋعا دايىن ەل ەكەنىمىزدى دالەلدەدى. مەملەكەتتىلىگىمىز قايتا قالپىنا كەلدى, مىزعىماس بىرلىگىمىز باياندى بولاشاعىمىزدىڭ وزەگىنە اينالدى.