وڭتۇستىك يندۋستريالىق ايماقتار بويىنشا رەسپۋبليكادا كوش باستاپ كەلەدى
شىمكەنتتەگى جاڭا اكىمشىلىك-ىسكەرلىك ورتالىعىنداعى «تۇركىستان» سالتانات سارايىندا وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ ەل الدىندا جىل بويى اتقارىلعان جۇمىستارىنىڭ ەسەبىن بەردى.
وڭتۇستىكتە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيمەن سالىستىرعاندا ايتارلىقتاي وڭدى ءىس كوپ. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «شاعىن جانە ورتا كاسىپتى وڭتۇستىكتەن ۇيرەنۋ كەرەك» دەگەن پىكىرىنىڭ ءوزى ءاربىر وڭتۇستىكقازاقستاندىق ءۇشىن ماقتانىش ءارى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك.
قازىر الەمدى داعدارىس تولقىندارى قاقپاقىلعا سالىپ تۇر. «مىقتىمىن, جەر قوزعالسا قوزعالمايمىن» دەيتىن مەملەكەتتەردىڭ ءوزى اياعىن اپىل-تاپىل باسىپ قالدى. ەلباسى ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا «ءبىز ەكونوميكاسى كەرى شەگىنگەن ەل ەمەسپىز» دەپ ناقتى جاعدايعا تالداۋ جاساي وتىرىپ, ءار ءوڭىر باسشىلارىنا مىندەتتەرىن تاعى دا شەگەلەپ بەرگەن. ناقتىراق ايتار بولساق, جۇمىس ورىندارىن قىسقارتپاۋ, جاڭا جۇمىس كوزدەرىن اشۋ, ەل الدىنداعى الەۋمەتتىك ءمىندەتتەمەلەردى اياعىنا دەيىن ورىنداۋ, ت.ب.
وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆتىڭ ەسەبىن ءبىز ءىشىنارا بولىكتەرگە ءبولىپ, ساراپتاما جاساپ كوردىك.
جۇمىسپەن قامتۋ – ەلدى دامىتۋ دەگەن قيسىنعا سالساق, كەڭەس وداعى كەزىندە وسى شىمكەنتتە فوسفور زاۋىتى, قورعاسىن جانە شينا زاۋىتى سياقتى ءىرى كاسىپورىندار بولدى. وندا 20 مىڭعا جۋىق ادام جۇمىس ىستەيتىن.
وبلىس باسشىسى الدەقاشان ءىزى قالماعان سول ەسكى زاۋىتتاردىڭ ورنىن نەمەن الماستىردى, قانشا جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇرىندىق بولدى؟
جالپى وڭىرلىك ءونىم 200 ملرد. تەڭگەدەن اسىپ, جىل قورىتىندىسىندا 2,3 ترلن. تەڭگە قۇراعان, ەكونوميكالىق ءوسىمى التى پايىزدان اسقان وبلىستىڭ ونەركاسىبىنىڭ جايى قانداي؟
ناقتى جاعداي مىناداي. كاسىپورىنداردا 649,2 ملرد. تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلىپ, بۇرناعى جىلدارعا قاراعاندا 97 ملرد. تەڭگەگە ارتقان. وسىنى رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا ءۇشىنشى ورىندا كەلەدى.
وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ءونىمى 414,2 ملرد. تەڭگە ەكەندىگىن ەسكەرسەك, جاڭا تەحنولوگيانى ەنگىزۋدىڭ ارقاسىندا ەڭبەك ونىمدىلىگى ءبىر ادامعا شاققاندا 76,3 مىڭ دوللارعا جەتكەن. مۇنى دا رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا, الدىڭعى ورىنداردى يەلەنەدى.
جۇمىسپەن قامتۋ دەگەن ماسەلەگە ورالار بولساق, وڭتۇستىكتىڭ جارقىن ىستەرىنىڭ بىرەگەيى, بىلاي ايتقاندا, «فيشكاسى» – يندۋستريالىق ايماقتار كەشەنى. بۇل جونىندە رەسپۋبليكامىزدىڭ بىردە-ءبىر ايماعى وڭتۇستىكپەن شەندەسە المايدى. يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى بويىنشا قۇنى 1,2 ترلن. تەڭگەگە جەتەتىن جانە 33 مىڭ جۇمىس ورنىن اشاتىن 233 جوبا ىسكە قوسىلىپ جاتىر. بۇل رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشكە شاققاندا ەڭ جوعارى ورىن. ەلباسى يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى جايلى تاپسىرما بەرگەندە مۇمكىندىگىنە قاراي اۋىلدىق جەرلەردى دە قامتۋدى ايتقان. بۇل تاپسىرمانىڭ وڭتۇستىكتە ورىندالۋىنا كەلسەك, جوبالاردىڭ 65 پايىزى اۋىلدىق جەرلەردىڭ ۇلەسىنە تيەدى.
بۇگىندە 137 جوبا ىسكە قوسىلعان, وندا 11 مىڭنان استام جۇمىس ورنى اشىلدى. وسىنىڭ ىشىندە 79 جوبا 90-100 پايىز مۇمكىندىگىن قوستى. بۇل كورسەتكىشتە وڭتۇستىك رەسپۋبليكا بويىنشا العا شىعىپ وتىر.
«وڭتۇستىك» اەا بويىنشا 19 جوبا ماقۇلدانىپ, 8-ءى ىسكە قوسىلعان. وندا قۇنى 103 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن 11 جوبانىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. وسى كاسىپورىنداردا 7 128 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. وبلىس اكىمدىگىنىڭ تەگەۋرىندى جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە بيۋدجەتتىك 1 تەڭگەگە 14 تەڭگەنىڭ جەكە ينۆەستيتسياسى تارتىلدى.
يندۋستريالىق ايماق تۋرالى ءسوز ساباقتار بولساق, رەسپۋبليكادا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ اشىلعان «وڭتۇستىك» يندۋستريالىق ايماعىندا 71 جوبا بويىنشا 77 ملرد. تەڭگە تارتىلعان. مۇندا 1 بيۋدجەتتىك تەڭگەگە 18 تەڭگە جەكە ينۆەستيتسيا سالىنۋدا. ياعني, جەكە سەكتوردىڭ اقشاسى مەملەكەت پايداسىنا جاقسى جۇمىس جاساپ جاتىر.
ەلباسىنىڭ ءوزى ۇلكەن ءمان بەرىپ وتىرعان يندۋستريالىق ايماق مەملەكەتتىڭ ەكونوميكاسىن كوتەرۋدەگى قوزعاۋشى كۇشكە يە. الايدا, وڭتۇستىك يندۋستريالىق ايماعىندا بوس جەر بولماعاندىقتان وبلىس اكىمدىگى شىمكەنت قالاسىنىڭ اۋماعىنان 4 يندۋستريالىق ايماق قۇرۋعا شەشىم قابىلدادى.
سوندا شىمكەنتتەگى بەس يندۋستريالىق ايماق پەن «وڭتۇستىك» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا 140-قا جۋىق جوبا ىسكە قوسىلىپ, 22 مىڭنان اسا جۇمىس ورنى اشىلماق. ءسوز باسىندا فوسفور, قورعاسىن جانە شينا زاۋىتتارىندا 20 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى بولعانىن ايتقانبىز. ال, تەك يندۋستريالىق ايماقتاردىڭ عانا 22 مىڭنان استام جۇمىس ورنىن بەرەتىندىگىن ەسەپتەسەك, وڭتۇستىكتىڭ الەۋەتىنىڭ قانشالىقتى ەكەندىگى ايقىن بايقالادى.
سونىمەن قاتار, وبلىستىڭ بارلىق اۋدان, قالالارىندا يندۋستريالىق ايماق قۇرىلىسىنا 1 200 گەكتار جەر ءبولىندى. مۇندا 39 ملرد. تەڭگەگە 43 جوبا ىسكە قوسىلادى. بۇل دەگەنىڭىز, 5 793 ادامعا جاڭا جۇمىس ورنى.
جالپى, بيۋدجەتتىڭ كىرىسى 220 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ, 3,7 پايىزعا ارتتى. جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە 79 ملرد. تەڭگە ءتۇسىپ, 8,6 پايىزعا ارتتى. دامۋ بيۋدجەتى 101 ملرد. تەڭگەگە جەتىپ, سوڭعى بەس جىلدا 2 ەسەگە ءوستى.
بيۋدجەت قارجىسىن يگەرۋ 99,8 پايىزدى قۇراپ, وڭتۇستىك رەسپۋبليكادا الدىڭعى ۇشتىكتە ەركىن كەلەدى.
وبلىس اكىمدىگىنىڭ جانىنان قۇرىلعان «شىمكەنت – يننوۆاتسيا» تابىستى جۇمىس جاساۋدا. وسى ورايدا, شەتەلدىك ءىسساپاردا قول قويىلعان كەلىسىمدەردىڭ ناتيجەسىندە 1,4 ملرد. دوللار قۇرايتىن 29 شەتەل جوبالارى ىسكە اسىرىلۋدا. وندىرگەن ءونىم, دايىن تاۋارلاردى تاسىمالداۋدا ساۋدا لوگيستيكالىق ورتالىقتارىنىڭ ماڭىزى زور. شىمكەنتتەگى 92 گەكتار اۋماقتا 8 ءىرى جوبامەن جۇمىس جاساۋعا كىرىسكەن ساۋدا لوگيستيكالىق ورتالىعىنان ءبولەك ءىرى اۋدان, قالالار – ماقتاارال مەن تۇركىستاندا دا لوگيستيكالىق ورتالىقتار سالىنۋدا.
كاسىپكەرلىك جانە اۋىل شارۋاشىلىعىندا دا وبلىس رەسپۋبليكا بويىنشا الدىڭعى قاتاردا. وبلىس اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن اشىلعان «ماكسيمۋم» ورتالىعى 6,9 ملرد. تەڭگەگە 1 359 جوبانى قارجىلاندىرعان. جوبالاردىڭ دەنى اۋىلدىق جەرلەردە جۇمىس جاساۋدا.
«كاسىپكەرلىككە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى» ارقىلى ءوز ءىسىن وڭداعىسى, جاقسى تاجىريبە العىسى كەلگەن 45 مىڭ كاسىپكەر بيزنەستىڭ قىر-سىرىنا قانىقتى. سونىمەن بىرگە, «كاسىپكەرلىك مەكتەبى» اشىلىپ, اۋدان, قالالارعا تامىرلاپ جاتىر.
اۋىل شارۋاشىلىعى بويىنشا وبلىستا ەگىستىكتى ءارتاراپتاندىرۋ, زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەندىرۋ, بوس جەرلەردى يگەرۋ, مال جانە بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعىتىندا ارنايى ءىس-شارالار قابىلدانىپ, جۇمىستار اتقارىلۋدا.
21,6 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەر پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇدان بولەك, 140 مىڭ گەكتار اينالىمعا قوسىلدى.
جەمىس-جيدەكتىڭ كولەمى 26,2 مىڭ گەكتاردى قۇرادى نەمەسە بۇل كەڭەستىك داۋىردە بولعان ەڭ كوپ كولەمنەن 1,2 مىڭ گەكتارعا ارتىپ وتىر. ال, ءونىم كەڭەستىك داۋىردە ەڭ جوعارى كولەمنەن 6 مىڭ گەكتارعا ارتىپ, 34 مىڭ گەكتارعا جەتتى. بۇل رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتىڭ 84 پايىزى.
جىلىجايلاردىڭ كولەمى 910 گەكتارعا جەتتى. سالىستىرمالى تۇردە ايتساق, رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتىڭ 87 پايىزى. وسىنىڭ ەسەبىنەن 150 مىڭ توننادان استام كوكونىس ءونىمى ءوندىرىلدى.
وبلىس اكىمى ءار سالا بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستاردى وسىلايشا جەكە-جەكە جىلىكتەپ بەردى. تۇيىندەي ايتساق, وڭتۇستىك ەكونوميكاسى داۋىرلەپ, رەسپۋبليكادا الدىڭعى قاتاردا كەلەدى. سانعا ەمەس ساپاعا جۇمىس جاسالىپ جاتىر.
1 700 ورىندىق «تۇركىستان» سارايىنا اكىمنىڭ ەسەبىن تىڭداۋعا كەلگەن تۇرعىندار وسى جاعىن باسا ايتىپ جاتتى. سان الۋان سۇراقتار قويىلدى, ناقتى جاۋاپتار الىندى. جازباشا بەرىلگەن سۇراق, ۇسىنىستارعا اكىم جەرگىلىكتى باسىلىمداردا جاۋاپ بەرمەك.
جيىن سوڭىندا پارلامەنتتە ۇزاق جىل حالىق قالاۋلىسى بولعان, بۇگىندە ەڭبەك ارداگەرى ورىنباي راحمانبەرديەۆ وبلىس تۇرعىندارى اتىنان ا.مىرزاحمەتوۆكە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن مۇلتىكسىز ورىنداپ جاتقانى, ايماق ەكونوميكاسىن كوتەرگەنى ءۇشىن رازىلىعىن ءبىلدىرىپ, الداعى جۇمىستارىنا ساتتىلىك تىلەدى.
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان».
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.